lug’at tarkibidagi so’zlarning kelib chiqishi

PDF 5 pages 422.4 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 422.4 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

бойматова дилноза бахтиёровнанинг 10 2-ma`ruza mavzu: lug‘at ustida ishlash reja: 1.lug’at haqida tushuncha. 2.ona tili lug’at tarkibi. 3.lug’at tarkibidagi so’zlarning kelib chiqishi. 4.lug’at tarkibining ijtimoiy guruhlar tomonidan qo’llanilishi. ensiklopedik lugʻat soʻzlarning oʻzini emas, balki ular orqali bildiriladigan predmet va tushunchalarni izohlaydi, tushuntiradi. soʻzni tavsiflashdagi bir qancha farqli xususiyatlariga koʻra, lug’atlarni asosan 2 turga: ensiklopedik va lingvistik (filologik), lugʻatlarga ajratish mumkin. lingvistik lug’atlarning asosiy maqsadi esa til birligi hisoblangan soʻzning maʼnolarini, turli lisoniy xususiyatlarini ochib berishdan iborat. o’zbek tili o’tmishida qardosh bo’lmagan juda ko’p tillar bilan o’zaro alokada bo’ldi va bu tillardan o’zbek tiliga ma‘lum miqdorda so’zlar o’zlashdi. bu jarayonda o’zbek tiliga ayniqsa fors -, tojik, arab va rus bugungi kunda ingliz tillari barakali ta‘sir etadi: o’zbek tili o’tmishida qardosh bo’lmagan juda ko’p tillar bilan o’zaro alokada bo’ldi va bu tillardan o’zbek tiliga ma‘lum miqdorda so’zlar o’zlashdi. bu jarayonda o’zbek tiliga ayniqsa fors -, tojik, arab va rus bugungi kunda ingliz …

2 / 5

o’lgan so’zlar anchagina qismni tashkil etadi. bunday so’zlar deyarli barcha so’z turkumida bor: otlar: tosh, tog, yer, bosh, sonlar: bir, ikki, uch, to’rt - olmoshllr: men, sen, u. o’zbek tilining bevosita uziniki bo’lgan asosiy leksik kismini shu tilning taraqqiyotida. prokessida uning ichki imkoniyatlari, o’ziga xos qonun - qoidalari asosida xosil etilgan yasama so’zlar tashkil etadi. bunda uch xolat kuzatiladi. 1.asli uzbekcha suzlardan shu tilga oid qushimchalar yordamida yasalgan so’zlar: qatnashchi, terimchi, ogmachi, qotishma. 2.boshqa tillardan o’tgan yasovchi vositalar yordamida o’z va o’zlashma 3.so’zlardan hosil qilingan so’zlar: tilshunos, madadkor, mexnatkash, ga- http://azkurs.org/modda-tarkibining-doimiylik-qonuni.html http://azkurs.org/8-mavzu-pedagogik-amaliyotda-mantiqiy-fikrlashning-ahamiyati.html http://azkurs.org/qashqadaryo-viloyati-kitob-tuman-7-3-umumiy-orta-talim-maktabi.html http://azkurs.org/ii-asosiy-qism-3.html http://azkurs.org/1-katarakta-kuz-kasalligi-bulib-nimaning-xiralashishi-bilan-xa.html http://azkurs.org/ozbekiston-respublikasi-sogliqni-saqlash-vazirligi-toshkent-ti-v12.html http://azkurs.org/university-of-business-and-science-nodavlat-oliy-ta.html zetxon, ilmiy. o’zlashma so’zlardan o’zbek tili vositalari yordamida xosil qiligan so’zlar: a) tojikcha so’zlardan yasalgan so’zlar: jangchi, mardlik, sabza votchilik, pulsiz; b) arabcha so’zlardan yasalgan so’zlar: raxbarlik, qimmatli, nomusli; v) ruscha - baynalmilal so’zlardan yasalgan so’zlar: sportchi, shofyorlik, betonlik 1. kundalik turmushda ishlatiladigan hamma uchun tushunarli bo‘lgan so‘zlar: 1. kundalik turmushda ishlatiladigan hamma …

3 / 5

, pichoq; 3) tabiiy borliqqa oid nomlar: quyosh, er, oy, yulduz, osmon, chaqmoq, zilzila, shamol, qor, yomg‘ir, bulut, tuman, o‘t, suv, daryo, tog‘ , tosh, daraxt, kecha, kunduz, tun, yorug‘lik, oy, yil; 4) tirik mavjudot va ularning tana a’zolari nomlari: kishi, odam, er, xotin, chol, kampir, qari, yosh, dehqon, bog‘ bon, shifokor, o‘qituvchi, do‘st, dushman, mehnatkash, qush, hayvon, buzoq, mol, sigir, ot, mushuk, ilon, toshbaqa, chivin, qo‘l, oyoq, bosh, tish jigar, qorin, ichak, kurak, burun, lab, ko‘z; 5) qarindoshlikka oid nomlar: ota, ona, buva, buvi, momo, amaki, amma, xolla, tog‘a, aka, opa, singil, uka, o‘g‘il, qiz; 6) jamiyatga oid nomlar: vatan, mamlakat, yurt, xalq, armiya, davlat, tuzum, jamiyat, tashkilot, hokimiyat, sud, prokrotura; 7) harakat bildiruvchi so‘zlar: yurmoq, turmoq, o‘tirmoq, yotmoq, uxlamoq, uyg‘ onmoq, yuvmoq, bormoq, kelmoq, kulmoq, yig‘lamoq, gapirmoq, o‘smoq; 8) miqdor bildiruvchi so‘zlar: bir, ikki, uch, to‘rtinchi, oltinchi, o‘ninchi, ming, o‘n ming, ko‘p, oz, picha, sal; 9) olmoshlar: men, …

4 / 5

aziya-muammolari.html http://azkurs.org/jigar-kasalligi-sabablari.html http://azkurs.org/ijro-etuvchi-hokimiyat.html http://azkurs.org/jaloliddin-rumiyning-falsafiy-qarashlari.html http://azkurs.org/psixologiyaga-kirish-maruza-ruhiy-hodisalar-va-hayot-jarayonla.html http://azkurs.org/microsoft-word-al-fiqh-al-akbar-ziyouz-com-doc.html xam o’z tarixining turli davrlarida boshqa xalqlar bilan iqtisodiy, madaniy, siyosiy aloqada bo’lgan va bu xalqlarning tili o’zbek tiliga m‘lum darajada o’z ta‘sirini qoldirgan xususan, boshqa tillardan o’zbek tiliga quplab o’zlar o’zlashganini shu ta‘sir bilan izoxlash mumkin. natijada o’zbek tili lugat tarkibi dashu tilning o’ziga xos leksik qatlam bilan irga o’zlashga leksik qatlam ham yuzaga kelgan. ensiklopedik lug’atlar (uel). ma‘lumki, uel alfavit tartibida bo’lib, ularda so’zlar emas, balki shu so’zlardan anglashilgan tushunchalar uchun asos bo’lgan narsalar, tarixiy voqealar, tabiiy va ijtimoiy hodisalar, shaxslar, geografik nomlar haqida ma‘lumot beriladi va lug’at maqolalari lug’atdagi tavsif lug’at maqolasi deyiladi lug’at yozilgan tilni tushunuvchi keng o’quvchilar ommasiga mo’ljallangan bo’ladi. «o’zbekiston milliy entseklopediyasi» ana shunday lug’atlardan biridir. unda shunday deyiladi: o’zme (o’zbekiston milliy entseklopediyasi) universal enseklopediya bo’lganligi uchun fan-texnika va madaniyatning barcha sohalariga oid ma‘lumotlar muxtasar tarzda ifodalanib, u insoniyat sivilizatsiyasining muhim yutuqlari haqidagi bilimlar majmuidan iboratdir. maxsus entseklopedik …

5 / 5

u yoki bu yozuvchi asarlarida uchraydigan soʻzlar yigʻindisi, leksika; 2) soʻzlar (yoki morfemalar, soʻz birikmalari, iboralar va b.) muayyan tartibda (alifboli, uyali, mavzuli) joylashtirilgan, tavsiflanuvchi birliklar, ularning kelib chiqishi, maʼnolari, yozilishi, talaffuzi, uslubiy mansubligi, boshqa tillarga tarjimasi haqida maʼlumotlar jamlangan kitob. lugʻat — 1) muayyan tilda, uning hududiy yoki ijtimoiy lahjasida mavjud boʻlgan, u yoki bu yozuvchi asarlarida uchraydigan soʻzlar yigʻindisi, leksika; 2) soʻzlar (yoki morfemalar, soʻz birikmalari, iboralar va b.) muayyan tartibda (alifboli, uyali, mavzuli) joylashtirilgan, tavsiflanuvchi birliklar, ularning kelib chiqishi, maʼnolari, yozilishi, talaffuzi, uslubiy mansubligi, boshqa tillarga tarjimasi haqida maʼlumotlar jamlangan kitob. lugʻat bir qator ijtimoiy vazifalarni bajaradi: oʻquvchiga muayyan hodisa haqida maʼlumot beradi; uni oʻz va oʻzga tillardagi soʻzlar bilan tanishtirada; tilni, uning lugʻat tarkibini takomillashtirish va tartibga solishga yordam beradi. tilimizning boyishi va takomillashuvida tashqi manba, ya’ni o‘zlashma so‘zlar ham muhim o‘rin tutadi. hozirgi kunda o‘zbek tili leksik tarkibining taxminan yarmini arab, fors-tojik, yunon, lotin, rus, …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lug’at tarkibidagi so’zlarning kelib chiqishi"

бойматова дилноза бахтиёровнанинг 10 2-ma`ruza mavzu: lug‘at ustida ishlash reja: 1.lug’at haqida tushuncha. 2.ona tili lug’at tarkibi. 3.lug’at tarkibidagi so’zlarning kelib chiqishi. 4.lug’at tarkibining ijtimoiy guruhlar tomonidan qo’llanilishi. ensiklopedik lugʻat soʻzlarning oʻzini emas, balki ular orqali bildiriladigan predmet va tushunchalarni izohlaydi, tushuntiradi. soʻzni tavsiflashdagi bir qancha farqli xususiyatlariga koʻra, lug’atlarni asosan 2 turga: ensiklopedik va lingvistik (filologik), lugʻatlarga ajratish mumkin. lingvistik lug’atlarning asosiy maqsadi esa til birligi hisoblangan soʻzning maʼnolarini, turli lisoniy xususiyatlarini ochib berishdan iborat. o’zbek tili o’tmishida qardosh bo’lmagan juda ko’p tillar bilan o’zaro alokada bo’ldi va bu tillardan o’zbek tiliga ma...

This file contains 5 pages in PDF format (422.4 KB). To download "lug’at tarkibidagi so’zlarning kelib chiqishi", click the Telegram button on the left.

Tags: lug’at tarkibidagi so’zlarning … PDF 5 pages Free download Telegram