luģat tarkibidagi sõzlarning kelib chiqishi

PPTX 16 стр. 81,9 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 81,9 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

powerpoint presentation luģat tarkibidagi sõzlarning kelib chiqishi mahmirzaeva durdona 1. lug'atdagi so'zlarning kelib chiqishi tarixi 2. so'zlarning etimologiyasi va lug'atga qo'shilishi jarayoni 3. zamonaviy lug'atlarni yaratishda qo'llaniladigan usullar reja: etimologiya va uning ahamiyati lug'atlar tuzishda etimologiya muhim rol o'ynaydi, chunki u so'zlarning to'g'ri ta'rifini, etimologik ildizlarini va 20 dan ortiq qo'shimchalarni ko'rsatishga imkon beradi. etimologiya so'zlarning kelib chiqishini, ularning tarixiy rivojlanishini va semantik o'zgarishlarini (taxminan 1000 dan ortiq yil davomida) o'rganadigan lingvistik fandir. so'z etimologiyasini bilish, uning hozirgi ma'nosini chuqurroq tushunishga, sinonim va antonimlarni aniqlashga, shuningdek, 5 dan ortiq til o'rtasidagi lug'aviy aloqalarni aniqlashga yordam beradi. sinonimlar, antonimlar va ularning kelib chiqishi antonimlar, ya'ni ma'nolari qarama-qarshi bo'lgan so'zlar, morfologik yoki semantik jarayonlar natijasida, masalan, prefikslar yordamida (masalan, "yaxshi" va "yomon") yuzaga keladi. sinonimlarning paydo bo'lishi tilning rivojlanishi va turli so'zlarning bir xil ma'noni ifodalashini o'z ichiga oladi, ba'zan 2-3 ta so'z bir xil ma'noga ega bo'lishi mumkin. sinonimlar va antonimlarning …

2 / 16

gi va semantik maydonlarni tahlil qilish orqali, ya'ni 20-30 ta sinonim va antonimlarni solishtirish orqali so'zning kelib chiqishi haqida qo'shimcha ma'lumotlar olinishi mumkin. bu metod etno-lingvistik tadqiqotlar uchun muhimdir. lug'atlarning tuzilishi va turlari lug'atlarning tuzilishiga kiruvchi muhim elementlar – kirish so'zi, qisqartmalar ro'yxati, asosiy qism (so'zlar va ularning ma'nolari), qo'shimchalar (rasmlar, diagrammalar) va adabiyotlar ro'yxati hisoblanadi. ba'zi lug'atlar alifbo tartibida, boshqalari esa tematik yoki uyalar bo'yicha so'zlarni tashkil qiladi. masalan, tematik lug'atlarda 200 ga yaqin mavzu bo'yicha so'zlar to'planishi mumkin. lug'atlarning asosiy turlari – bir tilli (o'zbekcha-o'zbekcha), ikki tilli (o'zbekcha-ruscha, o'zbekcha-inglizcha) va ko'p tilli (3 va undan ortiq tillarni o'z ichiga olgan) lug'atlar bo'lib, ularning har biri o'ziga xos tuzilishga ega. qadimgi tillar va lug'at boyligi lug'atlarning yaratilishida dialektologiya va filologiya kabi fanlarning roli juda katta bo'lib, ular 20 mingdan ortiq tarixiy manbalarni tahlil qilib, so'zlarning kelib chiqishini aniqlashga yordam beradi. qadimgi turkiy tillarning lug'atida 10000 dan ziyod so'zlar mavjud …

3 / 16

rning kiritilishi, ularning ommaviy axborot vositalarida va kundalik muloqotda kamida 2-3 yil davomida ishlatilishi va lingvistik tadqiqotlar natijalariga asoslanadi. zamonaviy lug'atlar va ularning xususiyatlari zamonaviy lug'atlarning ko'pchiligi, 50 000 dan ortiq so'z va terminlarni o'z ichiga olib, elektron formatda ham mavjud bo'lib, tezkor qidiruv va qo'shimcha ma'lumotlarga ega. lug'atlar bazasini yaratishda, korpus lingvistikasi usullari qo'llanilib, millionlab matn namunalari tahlil qilinib, so'zlarning chastota va kontekstual ishlatilishini aniqlashga erishiladi. ba'zi zamonaviy lug'atlar, morfologik tahlil, fonetik yozuvlar, sinonim va antonimlar ro'yxati kabi qo'shimcha funksiyalarni taklif qilib, lingvistik tadqiqotlar uchun foydali vosita bo'lib xizmat qiladi. lug'at tuzishning tarixiy bosqichlari qadimgi yunon lug'atlari, masalan, "lidiusning leksikoni", terminologiyaga e'tibor qaratgan holda, 500 dan ortiq so'z va ularning ma'nolarini o'z ichiga olgan. lug'at tuzishning ilk bosqichlari, miloddan avvalgi 3-ming yilliklarga to'g'ri keladi, shu davrda sumerlarda 1500 ga yaqin belgidan iborat proto-lug'atlar paydo bo'lgan. o'rta asrlarda arab olimlari tomonidan tuzilgan lug'atlar, masalan, "al-qamus", arab tilining boy leksikasini aks …

4 / 16

'zlarning ma'nosi va qo'llanilishi vaqt o'tishi bilan o'zgaradi, masalan, "cool" so'zi avval faqat "salqin" degan ma'noni anglatgan bo'lsa, hozirda "a'lo", "zo'r" ma'nolarida ham qo'llaniladi - bu semantik kengayishning misolidir. 15-asrda yozilgan "boburnoma"dagi so'zlarning zamonaviy o'zbek tilidagi ekvivalentlarini taqqoslash orqali leksikaning 500 yil ichidagi o'zgarishlarini tahlil qilish mumkin, bu esa tilning dinamikligini ko'rsatadi. so'z yasovchi qo'shimchalar va ularning roli qo'shimchalar yordamida so'zlarning leksik ma'nosi o'zgaradi, masalan, "o'qituvchi" (o'qituv+chi) so'zi "o'qituv" so'ziga "-chi" qo'shimchasi qo'shilishi bilan kasb-hunarni bildiruvchi yangi so'zga aylanadi, bu esa lug'at tarkibini boyitadi. ba'zi so'z yasovchi qo'shimchalar, jumladan "-siz", "-dan", "-ga" kabi qo'shimchalar, so'zning grammatik vazifasini o'zgartirib, yangi morfologik birliklar hosil qiladi, bu esa lug'atdagi so'zlar sonining 20% ga ko'payishini ta'minlaydi. so'z yasovchi qo'shimchalar, masalan, "-chi", "-gar", "-lik" kabi qo'shimchalar o'zakka qo'shilishi orqali yangi so'zlarning (taxminan 3000 dan ortiq) hosil bo'lishini ta'minlaydi va ularning ma'no doirasini kengaytiradi. lug'atdagi so'zlarning kelib chiqishi tarixi ba'zi so'zlarning kelib chiqishi etimologik tahlillar orqali …

5 / 16

arishlarga uchrab, asl shaklidan farq qilishi mumkin, masalan, "avtomobil" so'zi fransuzcha "automobile" so'zidan o'zlashtirilgan. "telefon", "kompyuter" kabi texnologiya sohasidagi o'zlashtirilgan so'zlarning aksariyati ingliz tilidan olingan va ularning lug'atga kirishi 20-asrning ikkinchi yarmidan boshlangan. o'zlashtirilgan so'zlarning 30% dan ortig'i rus tilidan, 20%i esa arab va fors tillaridan olingan bo'lib, bu lug'at boyligini shakllantirishda ularning muhim rolini ko'rsatadi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "luģat tarkibidagi sõzlarning kelib chiqishi"

powerpoint presentation luģat tarkibidagi sõzlarning kelib chiqishi mahmirzaeva durdona 1. lug'atdagi so'zlarning kelib chiqishi tarixi 2. so'zlarning etimologiyasi va lug'atga qo'shilishi jarayoni 3. zamonaviy lug'atlarni yaratishda qo'llaniladigan usullar reja: etimologiya va uning ahamiyati lug'atlar tuzishda etimologiya muhim rol o'ynaydi, chunki u so'zlarning to'g'ri ta'rifini, etimologik ildizlarini va 20 dan ortiq qo'shimchalarni ko'rsatishga imkon beradi. etimologiya so'zlarning kelib chiqishini, ularning tarixiy rivojlanishini va semantik o'zgarishlarini (taxminan 1000 dan ortiq yil davomida) o'rganadigan lingvistik fandir. so'z etimologiyasini bilish, uning hozirgi ma'nosini chuqurroq tushunishga, sinonim va antonimlarni aniqlashga, shuningdek, 5 dan ortiq til o'rtasidagi lug'avi...

Этот файл содержит 16 стр. в формате PPTX (81,9 КБ). Чтобы скачать "luģat tarkibidagi sõzlarning kelib chiqishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: luģat tarkibidagi sõzlarning ke… PPTX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram