romantizm va realizm adabiy oqimlar

DOC 78,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1452008710_63011.doc romantizm va realizm adabiy oqimlar reja: 1. ijodiy metodning yuzaga kelish sabablari 2. romantizm va realizm 3. ijodiy oqimlar tayanch tushunchalar: ijodiy metod va uslub ijodiy metodning yuzaga kelishi romantizim realizm ijod tiplarining o’zaro aloqasi oqimlar va ularning kelib chiqish sabablari badiiy uslub har bir yozuvchi-san’atkorning, har bir yetuk asarning, har bir davr adabiyotining o’ziga xos barcha xususiyatlarini qamrasa, badiiy metod muayyan guruhga mansub san’atkorlar ijodining umumiy va mushtarak barcha belgilarini o’zida tashiydi. bu xususiyat va belgilar hayot materialini tanlash, umumlashtirish, baholash, aks ettirish borasidagi umumiylik va ayni paytda, ana shu umumiylikning yakka shaxs (yozuvchi) talanti, qudrati ila “pishib yetilishidir”. ko’rinadiki, garchi uslub va metod bir-biriga o’xshamasa-da, lekin ular birlashganda, bir-biri bilan chatishganda voqye bo’ladilar, ana shundagina ular yaratish xislatiga, ta’sirdorlik fazilatiga, go’zallikni bunyod etishga qodirlik kasb etadi. bundan ko’rinadiki, badiiy asar yaratilganidanoq,- uslub ham, metod ham tug’iladi. nazariy adabiyotlarda aytilganidek, dastavval, romantizm, keyinchalik yoki to’g’rirog’i x1x asrga kelib …

k yo’lida tarbiyalayveradi. chunki ularning hammasida ham hayot va inson mohiyatini tushunish, idrok etish, ezgulikni ulug’lash va uning amaliyotiga chorlash - bosh pafosdir, insoniyat tuyg’ulari tarbiyasi uchun o’lmas namunadir; ana shu sohadagi anglangan jihatlardan saboq olib, anglanmagan qirralarini kashf etish - adabiyot taraqqiyotining tuganmas, nihoyasi yo’q yo’nalishidir. shu mulohazalardan kelib chiqsak, hayot va insonning badiiy modelini yaratishning ikkita yo’li eng qadimgi davrdan bugungacha davom etib kelayotgani aniqlashadi va bu haqiqatni allomalar ham tasdiqlaydilar. jumladan, aristotel “poetika” asarida: “sofoklning aytishicha, u odamlarni qanday bo’lishi kerak bo’lsa shunday tasvirlagan, yevripid esa qanday bo’lsa o’shanday tasvirlagan” (53-b.) rusning buyuk tanqidchisi v.g.belinskiy ham (x1x asrda) bu haqiqatni tasdiqlaydi: “aytish mumkinki, poeziya ikki usul bilan hayot hodisalarini qamrab oladi va qayta tiklaydi. bu usullar, garchi biri ikkinchisiga qarama-qarshi bo’lsa ham, bir maqsad tomon yetaklaydilar. shoir uning narsalarga nazari tarziga, uning dunyoga munosabatiga, o’zi yashagan asri va xalqiga bog’liq idealiga moslab hayotni qayta yaratadi (peresozdayet) yoki …

analadi. chunki odam real hayot qo’ynida, ham orzu-havaslar dunyosida yashaydi. inson tabiatida mavjud hayot tarziga qanoat qilishdan ko’ra, turmushni o’zgartirish istagi, uni yanada yaxshilash havasi baland turadi. bu havas... kuchli bo’ladi” (a.ulug’ov, 79-bet). ana shu ikki yo’nalish – ijod tipi turli – tuman davrlarning, jamiyatlarning talablariga doimo javob berib kelmoqda, faqat, bizningcha, evolyusion rivojlanish – romantizmni, revolyusion taraqqiyot – realizmni birinchi o’ringa olib chiqadi. ko’pincha badiiy asarlarda ijodning bu janrlari qo’shaloqlashgan bo’ladi. realistik asarda romantizmning xislatlari yordamchi vazifani bajarsa, romantik asarda realizmning unsurlari ham shunday vazifani o’taydi. “xamsa” (navoiy)da ham, “qiyomat” (ch.aytmatov)da ham, “yolg’izlikda yuz yil” (g.g.markes)da ham, “o’tgan kunlar” (a.qodiriy)da ham bu holat yaqqol ko’zga tashlanishi va barchaga ayonligi isbot talab etmaydi. shunday bo’lsa-da, yana bir asos: sadriddin ayniyning ta’kidlashicha, “xamsa” dostonlarida navoiy salbiy tiplarni o’z zamonasidan olgan, ijobiy tiplar esa – navoiy fantaziyasi va idealining maxsulidir, lekin romantizm ustundir. yana shuni ta’kidlash lozimki, muayyan yozuvchi ijodida, muayyan asarda …

arini haqqoniy, real tasvirini beradi. g’.g’ulom, h.olimjonlar sosialistik voqyelikni ulug’lagan bo’lsalar, a.qodiriy, cho’lponlar bu voqyelikdan isyonga keladilar. mirmuhsin, h.g’ulom, shukrullolarda jamiyat bilan kelishib yashash ustunlik qilsa, a.oripov, e.vohidovlarda bu jamiyatning kirdikorlarini fosh etish, yuksakroq voqyelikni istash tuyg’ulari kuchlilik qiladi va hokazo. jahon adabiyoti taraqqiyoti tarixidagi realizm va romantizmni-ijod tiplari, ijod yo’nalishlari, badiiy tafakkur tiplari deb yuritish ham asoslidir. chunki ularning turfa xil ko’rinish va qirralarini turli davrlar ro’yobga chiqargandir. jumladan, klassisizm (p. kornel, j. rasin), ekzistensionalizm(jan pol sartr, m. prust, f. kafka), syurrealizm(pol elyuar, oskar uayld, a. axmatova), tanqidiy realizm(maxmur, muqumiy, l. tolstoy, f. dostoyevskiy), sosialistik realizm (oybek, g’.g’ulom, m.gorkiy) va sh. k. romantizm va realizm (ikki daryo)ni metod deb yuritish va bu ko’rinishlarning hammasini oqimlar(irmoqlar) deb atash, (ikki daryoning birikuvidan tug’ilgan irmoqlar deya tasavvur qilish) ma’qulga o’xshaydi. chunki oqimlarning hammasi ham yo realistik, yo romantik tasvirlash prinsiplarining qonuniyatlariga bo’ysinadi. shu qonuniyatlarga tayanganlari holda, uning hali to’liq anglanmagan yangi qirralarin …

ning “sid” (“said”), “gorasiy”, j. rasinning “andromaxa”, “britanik”, molyerning “xasis” singari go’zal, betakror asarlari shu qoidalarga muvofiq yaratilgan. klassisizm vakillari “adabiyot saroy va shahar uchun yaratilishi kerak”(n. bualo) deb hisoblaganlar va janrlarni tabaqalashtirganlar. ularning estetik tushunchalaricha drama eng yuksak janr, komediya quyi janr hisoblangan. roman, qissa, hikoya janrlariga ikkinchi darajali unsurlar deb qarashgan. ko’pincha ularning asarlarida inson hayoti va xarakterining bir qirrasi chuqur va batafsil tasvirlangani uchun, insonning ko’pqirrali xarakteri to’liq gavdalanmagan... sentimentalizm (fr. sentument-hissiyot, his qilish) oqimi xviii asr o’rtalari (angliya)da feodalizm sarqitlariga qarshi kurashni, oddiy kishilarning oliyjanobligini, qalbini tasvir markaziga olgan. chunki klassisizm oqimi kishilarning ichki dunyosi tasviriga yetarli e’tibor qilmagan, oliy ijtimoiy tabaqa hayotini bo’rttirib aks ettirgan va adabiyotni “uch birlik” (harakat, joy, vaqt) qolipiga solgan edilar. sentimentalistlar klassisizm qoidalarini unigg qoliplarini “buzdilar”. aql- idrokdan his-tuyg’uni ustun deb bildilar. o’rta va quyi sinf vakillari hayotini, ma’naviy jihatdan yetukligini, pokligini, boyligini, odamiyligini chuqur tasvir etdilar va ana shu …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"romantizm va realizm adabiy oqimlar" haqida

1452008710_63011.doc romantizm va realizm adabiy oqimlar reja: 1. ijodiy metodning yuzaga kelish sabablari 2. romantizm va realizm 3. ijodiy oqimlar tayanch tushunchalar: ijodiy metod va uslub ijodiy metodning yuzaga kelishi romantizim realizm ijod tiplarining o’zaro aloqasi oqimlar va ularning kelib chiqish sabablari badiiy uslub har bir yozuvchi-san’atkorning, har bir yetuk asarning, har bir davr adabiyotining o’ziga xos barcha xususiyatlarini qamrasa, badiiy metod muayyan guruhga mansub san’atkorlar ijodining umumiy va mushtarak barcha belgilarini o’zida tashiydi. bu xususiyat va belgilar hayot materialini tanlash, umumlashtirish, baholash, aks ettirish borasidagi umumiylik va ayni paytda, ana shu umumiylikning yakka shaxs (yozuvchi) talanti, qudrati ila “pishib yetilishidir”. ko’rinadi...

DOC format, 78,5 KB. "romantizm va realizm adabiy oqimlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: romantizm va realizm adabiy oqi… DOC Bepul yuklash Telegram