poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi

DOC 33 pages 190.5 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 190.5 KB

File type DOC

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

о‘zbekiston respublikasi oliy va о‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat til va adabiyot universiteti magistratura bо‘limi turdiboyeva ziyoda abdumutal qizining poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi (“al-mo‘jam”, “badoye’ us-sanoye’”, “funun ul-balog‘a”) mavzusidagi magistrlik akademik darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya mutaxassislik: 70230502 � adabiyotshunoslik (o‘zbek adabiyoti) mutaxassisligi himoya qilishga ruxsat �_____________________________” magistratura bо‘limi boshlig‘i kafedrasi mudiri ________ _______________________________ 2023 y «____» ilmiy rahbar: _____________________________ toshkent-2023 yil mundarija kirish asosiy qism i. bob. poetikaga oid risolalarda badiiy san’at va qofiya tadqiqi. 1.1. arab adabiyotshunosligi manbalarida ilmi bade’. 1.2. fors adabiyotshunosligi manbalarida poetik masalalar. ii. bob. ma’noga ta’sir qiluvchi nuqsonlar tadqiqi. 2.1. “al-mo‘jam”da poetik nuqsonlar. 2.2. “badoye’ us-sanoye’”da ma’noga ta’sir qiluvchi nuqsonlar va badiiy san’at munosabatlari. iii. bob. qofiya nuqsonlari qiyosiy tahlili. 3.1. “al-mo‘jam” asarida qofiya ayblari masalasi. 3.2. “funun ul-balog‘a”da turkiy qofiya nuqsonlari tadqiqi. xulosa kirish tadqiqot mavzusiing dolzarbligi. yana shuni ta’kidlab o‘tish zarurki, mustaqillik bizga boy berilgan qadriyatlarimizni qaytarib olish …

2 / 33

aqida alisher navoiy oʻzining “majolis un-nafoyis” asarida “...ammo sanoyi’da kitobe tasnif qiliptur “badoyi’-i atoiy”g‘a mavsumdur...” deb yozadi. balog‘at ilmining rivojiga munosib hissa qoʻshgan bu asar xv-xvi asrlarda yaratilgan. muallif bu asarida balog‘at san’atlarini “miftohu-l-ulum” da uchramagan o‘ziga xos uslubda tasniflaydi. “badoyi’ us-sanoyi’” asari bir necha tillarga tarjima qilingan boʻlsa-da, uning o‘ziga xos xususiyatlari maxsus o‘rganilmagan. demak, ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligi atoulloh husayniy yozgan “badoyi’ us-sanoyi’” asari mundarijasining o‘rganilishi bilan belgilanadi. ilmiy izlanishning maqsad va vazifalari. atoulloh husayniyning “badoyi’ us-sanoyi’” asarida badiiy san’atlar tasnifini o‘rganish mazkur tadqiqotning maqsadidir. shuningdek, tadqiqotda quyidagi vazifalar belgilandi: - balog‘at ilmi haqida ma’lumot yig‘ish; - “badoyi’ us-sanoyi’” asarining tarkibini tadqiq qilish; - lafziy san’atlar tarkibini oʻrganish; - ma’naviy san’atlar tarkibini oʻrganish; - lafziy-ma’naviy san’atlar tarkibini oʻrganish; - ma’noga ta’sir qiluvchi ayblar tarkibini oʻrganish. mavzuning oʻrganilish darajasining qiyosiy tahlili. badoyi-i atoiy, yaʼni atoullox husayniyning “badoylu-s-sanoyt asari fors tilida yozilgan bulib, uning bir necha qoʻlyozma nusxasi bor. uning …

3 / 33

jimalari haqida ayrim maqolalar e’lon qilingan. lekin atoulloh husayniyning “badoyi’ us-sanoyi’” asarida badiiy san’atlar tasnifi xususida maxsus ilmiy-tadqiqot ishi olib borilmagan. tadqiqotning ilmiy yangiligi. atoulloh husayniyning “badoyi’ us-sanoyi’” asarida badiiy san’atlar tasnifi tadqiq qilindi. - adabiyotshunoslikda badiiy san’atlar talqini tadqiq qilindi; - she’rshunoslik ilmidagi “balog‘at” tushunchasi oʻrganilib, tahlil qilindi; - ilmi bayon, ilmi ma'oniy va ilmi badi’ tushunchalari oʻrganildi; - asarda keltirilgan ma’naviy, lafziy hamda lafziy-ma’naviy san’atlar alohida oʻrganilib, misollar vositasida sharhlashga, shuningdek, boshqa ilmiy asarlar bilan qiyosiy oʻrganishga harakat qilindi; - “badoyi’ us-sanoyi’” asarida alohida bob sifatida keltirilgan ma’noga ta’sir qiluvchi ayblar tahlilga tortildi. tadqiqot predmeti va ob’yekti. mazkur tadqiqot ishida asosiy manba sifatida a.rustamovning 1981-yil toshkentda nashr qilingan oʻzbekcha tarjimasi va qo‘shimcha manba sifatida hifnu nosifning “qovo‘idu-l-lug‘ati-l-arabiyya va-l-balog‘a”, ahmad taroziyning “funun ul-balog‘a” o‘zbek adabiyotshunoslarining tadqiqotlaridan foydalanildi. tadqiqotning ilmiy ahamiyati. mazkur bitiruv malakaviy ishining nazariy ahamiyati shundaki, bu mavzuning yoritilishi orqali “badoyi’ us-sanoyi’” asarining oʻziga xos xususiyatlari ochib berildi. …

4 / 33

qoidalari. 3. ilmi qofiya – qofiya qonuniyatlari va turlari. tarixiy poetikaga doir bizgacha ma’lum asarlar turli davrlarda yaratilgan bo‘lib, ular sohaning muayyan masalalariga bag‘ishlangan. ulardan ba’zilari tarixiy poetikaning har uch yo‘nalishini, ayrimlari faqat aruz yoki qofiya yoxud badiiy san’atlar tahliliga bag‘ishlangan. arab adabiyotshunosligidagi ilmi bade’ga oid dastlabki asarlar: 1. “mahosin ul-kalom” naf binni hasan – 2. “kitob ul-bade’” ibn al-mo‘taz – 3. “naqdul-she’r” quddama ibn jafar – 4. “kitob as-san’atayn” abu hilol al-askariy – 5. “asror al-balog‘a”, “daloyil al-a’jaz” abul qohira jurjoniy – lug‘atda “balog‘at” so‘zi – yetish, oxiriga yetish ma’nolariga ega. tilshunoslikda esa nutqdan ko‘zlangan yetuk darajadagi ma’noni to‘g‘ri fasohat bilan yetkazishga aytiladi. unda har bir gap munosib o‘rinda keladi va eshitgan ko‘ngillarga yaxshi ta’sir qiladi. 1. nutq balogʻati. nutqing fasohatli boʻlishi bilan bir qatorda holat taqozosiga ham mos kelishi. balog‘atli kalom mazmunan aniq boʻlgan, iborasi fasih boʻlgan, aytilayotgan oʻrniga va tinglovchilarga munosib boʻlgan kalomdir. balog‘atning ikki chegarasi bor: …

5 / 33

chorlovchi hol. madh va zakovatning har ikkisi - hol. oshirib va qisqa qilib gapirish - taqozo. gapni uzun yoki qisqa so‘zlash vaziyatga muvofiq kelish deyiladi. 2. notiq balog‘ati. har qanday maqsadni ifodalash bo‘lmasin, o‘z fikrini balog‘atli nutq bilan bayon etish qobilyati. har bir balog‘atli notiq fasohatli boʻladi, lekin fasohatlilarning hammasi ham balog‘atli emas. nutqdagi nomutanosiblik uni talaffuz qilish bilan, morfologik qiyosga zid kelishi sarfga qiyoslash bilan, sintaktik jihatdan nuqsonli yoki lafziy chigal boʻlishi nahv bilan, so‘zning “begonaligi” arab tilidan yaxshi xabardor boʻlish bilan hamda ma’noviy chigallik esa bayon qilish orqali ma’lum bo‘ladi. balogʻat tolibi tilni, saf va nahvni yaxshi bilishi hamda arab tilidan yaxshi xabardor boʻlishi kerak. balogʻatning elementlariga quyidagilar kiradi: lafz, ma’no, shuningdek, so‘zlarni ta’kid, ta’sir va husn jihatdan kuchli joylashtirish, soʻng nutqning vaqti, o‘rni, mavzusiga koʻra, tinglovchilar holatiga, hukmronlik qilib turgan kayfiyat e’tiboriga ko‘ra so‘zlarni va uslubni tanlashdagi sinchkovlik. balog‘at ilmini o‘rganish asnosida biz quyidagi foydalarga erishishimiz mumkin: …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi"

о‘zbekiston respublikasi oliy va о‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat til va adabiyot universiteti magistratura bо‘limi turdiboyeva ziyoda abdumutal qizining poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi (“al-mo‘jam”, “badoye’ us-sanoye’”, “funun ul-balog‘a”) mavzusidagi magistrlik akademik darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya mutaxassislik: 70230502 � adabiyotshunoslik (o‘zbek adabiyoti) mutaxassisligi himoya qilishga ruxsat �_____________________________” magistratura bо‘limi boshlig‘i kafedrasi mudiri ________ _______________________________ 2023 y «____» ilmiy rahbar: _____________________________ toshkent-2023 yil mundarija kirish asosiy qism i. bob. poetikaga oid risolalarda badiiy san’at va qofiya tadqiqi. 1.1. arab adabiyotshunosligi manbalarida ilm...

This file contains 33 pages in DOC format (190.5 KB). To download "poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi", click the Telegram button on the left.

Tags: poetik nuqsonlarning qiyosiy ta… DOC 33 pages Free download Telegram