oybekning “navoiy” romani va abdulla qodiriyning “o’tkan kunlar”ida yaratish va ularning

DOC 51.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1452008626_63009.doc oybekning “navoiy” romani va abdulla qodiriyning “o’tkan kunlar”ida yaratish va ularning klassifikasiyasi reja: 1. oybekning “navoiy” romanining yaratilish tarixi 2. abdulla qodiriyning “o’tkan kunlar” romani va uning yaratilishi 3. asarlarning adiiy xususiyatlari 4. tarixiy asarlar va ularning klassifikasiyasi tayanch iboralar: adabiyotning ommaviyligi, xalqchilligi. uni talantli shaxslar tomonidan yaratilishi. badiiylik. milliylik va umuminsoniylik. yuqoridagi adabiyotga berilgan ta’rif to’liq va mukammal bo’lishi uchun badiiy adabiyotning yana bir nechta umumiy xususiyatlarini o’rganish lozim bo’ladi. bu xususiyatlarning uchtasini v.g.belinskiy “adabiyot so’zining umumiy ma’nosi” maqolasida ta’riflaydi; ularni nazariyotchi olim izzat sulton “adabiyot nazariyasi” darsligida asosli tahlil qiladi. darhaqiqat, “adabiyot doimo ommaviylikka suyanadi, o’z tasdig’ini jamiyat fikridan oladi… butun xalqdan, eng kamida-xalqning ma’rifatli sinflarining e’tiboridan madad oladi. adabiyot butun jamiyatning mulkidir” (v.g.belinskiy). chunki, “adabiyot jamiyatning hamma tabaqalariga mo’ljallangan bo’ladi va odamlarning yoshi, jinsi, kasbi, ijtimoiy pog’onada tutgan o’rniga qaramasdan, hamma tomondan o’qiladi, har bir kishida qiziqish tug’diradi. bugina emas, bir xalqda yaratilgan adabiyot asarlari boshqa …

k adabiyotning fazilati emas, balki zarur shartidir” (v.g.belinskiy), milliy va umuminsoniy shon-shuhratining, bashariyatga ta’sir qudratining o’lchovidir. xalqchillik bor joyda badiiylik ham borligiga isbotdir, “agar xalqchillik deganda biror xalq, biror mamlakat odamlarining xulqi atvorini, urf-odatlarini va xarakterli xususiyatlarini haqqoniy tasvirlashni tushunadigan bo’lsak, xalqchillik chinakam badiiy asarlarning zarur shartidir. har qanday xalqning hayoti faqat uning o’ziga xos shakllarda namoyon bo’lsa, u xalqchil hamdir,”1 – deb yozadi v.belinskiy o’zining “rus povesti va janob gogol povestlari haqida” asarida. bu asoslardan ko’rinadiki, haqiqiy badiiy asar doimo xalqchil bo’ladi. chunki, unda birinchidan, xalqning ruhiyati, umid-armonlari, orzu-istaklari badiiy ifodasini topadi. ikkinchidan, xalqning ruhiyati haqiqiyligi, tiniqligi asarlardagi har bir “qahramon” xarakterida aksini topadi. uchinchidan, badiiy asar keng xalq ommasi uchun tushunarli til va uslubda, dono soddalik, nozik ta’blik bilan yoziladi va ayni paytda, xalqning tuyg’ularini ma’nan birlashtirishga, bashariy e’tiqodi (hammamiz bitta yer kurrasida yashaymiz, hammamiz allohning bandasimiz, insonligimiz-bir-birimizgagina bog’liqligi)ni mustahkamlashga xizmat qiladi. “xalqchillik singari, originallik ham chinakam talantning …

sini teran tushunadi, yaxshilikka intiladi, ammo ruhida kuch-g’ayrat yo’qligidan birorta xayrli ish qila olmaydi va o’zining ojizligini anglab, iztirob chekadi, demaysiz, lekin bu hamlet deysiz! (shu asar, 250-251-betlar). demak, adabiyotni, adabiy asarni talantlar, shaxslar voqye qiladilar. ular o’zliklarining – originalliklarini yaratayotgan xarakterlarida jamlaydilar. shu sabab otello, hamletni esga olishingizdanoq sizning ko’z o’ngingizga tragediya sohibqironi – vilyam shekspir keladi. bu adabiyotning ikkinchi xususiyatidir. bu ikkala xususiyatning mohiyati bilan chambarchas bog’langan va ulardan nur olib, bu nurni yanada (alanga va nurning bir-biri bilan uyg’unlashgani kabi) yolqinli qiladigan uchinchi xususiyati - badiiylikdir. badiiylik - (ar. “bada’” fe’lidan kelib chiqqan bo’lib, “yangilik kiritish, ijod qilish” ma’nolarini beradi) hayotni jonli va ta’sirli qilib tasvirlashning umumiy belgisi, qayta yaratilgan olamning – badiiy asarning tirikligini, mo’jizakorligini, ta’sirchanligini ta’minlovchi universal hodisadir, ya’ni qayta yaratilayotgan hayotga jon ato etish, insoniylashtirishdir. badiiylik – badiiy ijodning hamma unsurlarini (obraz, xarakter, tip, syujet, detal, kompozitsiya, badiiy til, ifoda-tasvir vositalari, poetik sintaksis, janr, …

gi va badiiylik adabiyotning milliyligi va umuminsoniyligini taqozo qiladi. “insonning ichki olami qanchalar boy va go’zal, hayot sharobiga limmo-lim to’la bo’lmasin, buloq singari qanchalar qaynab toshmasin, u o’ziga tashqi dunyo, jamiyat va insoniyatning manfaatlarini chuqur singdirib olmasa, nomukammaldir... tirik inson o’z ruhida, qonida jamiyat hayotini tashiydi, beixtiyor uning illatlaridan dard chekadi, uning iztiroblaridan azob tortadi, uning salomatligidan yashnab ketadi, saodatidan baxtiyor bo’ladi”,1 ekan, demak, san’atkor doimo milliydir. uning milliyligi umuminsoniyligidan, insoniyatga muhabbatidan kelib chiqmog’i lozim. chunki xalq hayoti bilan mustahkam bog’langan adabiyot har bir xalqning o’ziga xos urf-odatlarini, ruhiyatini, fikrlash, yashash tarzini akslantirishi tabiydir-ki, bu – adabiyotning milliyligini vujudga keltiradi. va bu milliylik shu adabiyotni yaratgan daholarning ijodlarida, ularning eng yaxshi asarlarida yaqqol ko’zga tashlanadi. jumladan, navoiy, bobur, mashrab, yassaviy, g’.g’ulom, h.olimjon, a.oripov, e.vohidovlar butun dunyoda sevilib o’qiladi. chunki ularning asarlarida o’zbek xalqining “o’zligi”, xarakteri chuqur ifodalanganidan tashqari, ularda insoniyat uchun, inson uchun zarur bo’lgan muammolar tasvir va tahlil qilinganidan …

angda yetmish xil jilolanib, barchani maftun qilganidek, zulfiya “tongning o’ziday rost va yorqin haqiqatga” yo’g’rilgan poeziyasi bilan (“kechir, qoldim g’aflatda!” “bahor keldi, seni so’roqlab”, “ne baloga etding mubtalo” va sh.k.) sadoqat va vafodorlik tuyg’usini – insoniylikning bosh mezoni darajasiga ko’tardiki, usiz haqiqiy komil insonni tasavvur etish ham mumkin emas. bugungi hayotimizda qo’ydi-chiqdilar, sarson-sargardon yetimlar, havoyi istaklar deb or-nomusdan voz kechgan, “ignaga o’tirgan” ayollar, hayosiz, ibosiz juvonlar jabrini tortayotgan jahonda zulfiyaning hayajonli, o’tli chaqirig’i, jasoratga to’liq qo’shig’i-har bir qalbda (farang, olmon, ingliz, arab, fors qalbida ham) jaranglamoqda. vafoga, sadoqatga, hurmat va e’zozga, nazokat va latofatga, or-nomus va insoniylikka chaqirayotibdi. shu bilan odamdek yashashimizga, komil inson va sog’lom avlod uchun kurashishimizga faol yordam berayapti. bu zulfiya ijodining umumbashariyligidan, umrboqiyligidan, chuqur zamonaviyligidan, butun insoniyat uchun zarurat ekanligidan dalolat beradi. demak, san’atkor ijodida, uning chinakam asarida milliylik va umuminsoniylik bir vujuddan oziqlanadi. milliylik qanchalik chuqur va yorqin ifodalansa, unda umuminsoniy xislatlar shunchalik ulug’ va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "oybekning “navoiy” romani va abdulla qodiriyning “o’tkan kunlar”ida yaratish va ularning"

1452008626_63009.doc oybekning “navoiy” romani va abdulla qodiriyning “o’tkan kunlar”ida yaratish va ularning klassifikasiyasi reja: 1. oybekning “navoiy” romanining yaratilish tarixi 2. abdulla qodiriyning “o’tkan kunlar” romani va uning yaratilishi 3. asarlarning adiiy xususiyatlari 4. tarixiy asarlar va ularning klassifikasiyasi tayanch iboralar: adabiyotning ommaviyligi, xalqchilligi. uni talantli shaxslar tomonidan yaratilishi. badiiylik. milliylik va umuminsoniylik. yuqoridagi adabiyotga berilgan ta’rif to’liq va mukammal bo’lishi uchun badiiy adabiyotning yana bir nechta umumiy xususiyatlarini o’rganish lozim bo’ladi. bu xususiyatlarning uchtasini v.g.belinskiy “adabiyot so’zining umumiy ma’nosi” maqolasida ta’riflaydi; ularni nazariyotchi olim izzat sulton “adabiyot nazariyasi” dar...

DOC format, 51.0 KB. To download "oybekning “navoiy” romani va abdulla qodiriyning “o’tkan kunlar”ida yaratish va ularning", click the Telegram button on the left.

Tags: oybekning “navoiy” romani va ab… DOC Free download Telegram