“avesto”ning adabiy qimmati

DOC 8 стр. 134,5 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 134,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

“avesto”ning adabiy qimmati reja: 1. “avesto” zardushtiylikning muqaddas kitobi sifatida. 2. “avesto”ning tiklangan nusxasi. 3. “avesto” va zardusht shaxsi. 4. “avesto” va “oltun yorug‘”da zervan hamda xo‘rmuzd obrazlari. 5. “avesto” qismlari. gohlar. 6. yasna. jamshid haqidagi afsona. 7. vendidod. jamshid haqidagi afsona davomi. 8. yashtlar. axura mazda qasidasi. 9. visparad. 10. “kichik avesto”. kalit so‘z va terminlar: zardusht, zardushtiylik, “avesto”, falsafiy risolalar, sosoniylar sulolasi, “avesto”ning parokanda qismlari, axloqiy qarashlar, qasida, madhiya. “avesto”ning paydo bo‘lishi. “avesto” yozuvi. “avesto” o‘rta osiyo tarixidagina emas, balki dunyo madaniyati tarixida muhim voqeadir. “avesto” to‘g‘risida so‘z ketganda, albatta, zardusht shaxsi to‘g‘risida so‘z yuritiladi. zardushtning ta’limoti “avesto”ni yuzaga keltirdi. zardusht “avesto”ni qanday yaratgani to‘g‘risida turli rivoyatlar mavjud . bu rivoyatlardan ma’lum bo‘lishicha, “avesto” dunyo tarixida ilk muqaddas kitob hisoblanadi. “zardusht majusiylar “abisto” (avesto-n.r.) deb ataydigan kitob bilan yuzaga keldi. bu kitob barcha xalqlar tillariga muxolif bir tilda yozilgan... va hamma bilishi uchun u tildagi harflar soni hamma …

2 / 8

aqtda uni kuydirib yubordi. shuning uchun o‘sha vaqtda beri “abisto”ning beshdan uchi yo‘qolib ketdi. “abisto” o‘ttiz nask edi, majusiylar qo‘lida o‘n ikki nask chamasi qoldi. biz qur’on bo‘laklarini haftiyak deganimizday, nask “abisto” bo‘laklaridan har bir bo‘lakning nomidir” . “avesto” zardusht nomi bilan bog‘lansa-da, bu noyob asar bir davrning mahsuli emasligini ham ta’kidlamoq darkor. “avesto” bir necha asrlar davomida shakllanib, yaxlit asar holiga kelgan. bu jarayon dunyo madaniyati tarixida sinovlardan o‘tgan tajriba bo‘lib, “avesto” ana shu tajribaning mahsullaridan biridir. sharqda bu jarayonning namunalari kuzatiladi. qadimgi xitoydagi falsafiy risolalar, bibliya ham shakllanganda, ana shu yo‘lni – asrlar yo‘lini bosib o‘tgan. “avesto”ni iskandar kuydirib tashlagan ekan, bugungi kundagi mavjud nusxa qanday paydo bo‘lgan degan savol tug‘iladi. bu tiklangan nusxa sosoniylar sulolasi hukmronligining ilk yillarida paydo bo‘lgan. sosoniylar sulolasining ilk hukmdori ardasher bobakon o‘z saroyidagi xirbadan nomli donishmandga “avesto”ni qayta tiklash vazifasini topshiradi. xirbadan bir qancha zardushtiy ulamolari bilan birga asarni qayta yozib olib, …

3 / 8

hlaricha, zardusht o‘z davrida ta’qibga uchragan. ammo u buyuk payg‘ambar, insoniyat najotkori deb e’tirof etilgan. ko‘pchilik adabiyotlarda zardusht miloddan oldingi xii-vii asrlar oralig‘ida, miloddan oldingi x asrda yashagan deb ko‘rsatiladi. zardushtning o‘z davridagi siyosiy vaziyatda muhim rol o‘ynagani uni najotkor sifatida talqin qilishga sabab bo‘lgan bo‘lsa ehtimol. kohinlar xalqqa qarshi yaylovlarni tortib olib, xalq jamoa bo‘lib ishlaydigan ibodatxonalarni vayron qilib, o‘zlarining siyosatini yurgizar edilar. buning ustiga, eski kultlarga sig‘inish oqibati ham kohinlar va zodagonlarning manfaati uchun mos edi. mana shunday tarang vaziyatda zardusht keng ommaning manfaatlarini himoya qilib, o‘troq chorvador qabilalarning vakili sifatida maydonga chiqdi va payg‘ambar deb e’tirof etildi. zardusht ta’qibga uchragani uchun ham ongli ravishda unutilgan bo‘lishi aniqroq. yangilik va yangi g‘oyalarning taqdiri har doim oson kechavermagan. xo‘sh, zardusht yaratgan ta’limotning mohiyati nimadan iborat? u qanday shakl va mazmundagi ta’limot edi? uning ta’limoti – ezgulik va yovuzlik ruhlari o‘rtasidagi kurashdan iborat edi, jamiyatdagi mutanosiblikni buzadigan nomutanosiblikka qarshi kurash …

4 / 8

krlari, so‘zlari va ishlarida ana shu haqiqat va yolg‘onni namoyon qiladilar . axura mazdada mujassamlashgan ezgulik va yovuzlikni zardusht ijtimoiy muammo sifatidagina ilgari surib qolmadi, balki bu muammo ijtimoiy-siyosiy jarayondan diniy-falsafiy jarayonga aylandi va ilohiy tus oldi. “avesto”dagi obrazlar – xo‘rmuzd obrazi “oltun yorug‘”da budda timsolidan keyin turadigan timsoldir. xo‘rmuzdning “oltun yorug‘”dagi yana bir ismi kavsikiyadir. xo‘muzd - to‘rt maxaranch tangrilarning rahnamosi, to‘rt maxaranch tangrilar esa olamning to‘rt tomoni qo‘riqchilaridir. xo‘rmuzd tangri indra bilan birligiga va roliga quyidagicha baho beradi: “(ey) kavsikiya! sen endi o‘lmaydigan ko‘p jonzotlarni yovuz qilmishlaridan, iflosliklaridan poklab, haqiqiy, to‘g‘ri poklanishga yetkazmoqchisan, najot topmoqlik yaxshiligi bilan (ularni) xotirjam, xursand qilmoqchisan, (ular o‘zlarining) xohishi bilan komil olamga shafqat ko‘rsatib, jamiki jonzotlarga solihlik, katta foyda etkazadi(gan bo‘lgan) lari uchun, u(lar) (uchun) bu singari nihoyatda zarur (narsani) iltimos (qilib) so‘rayapsan” (iii 2b-3a). xo‘rmuzd solihlik, poklik, jamiki jonzotlarning homiysi ramzi sifatida namoyon bo‘ladi. “oltun yorug‘”dan keltirilgan bu parchani “avesto”dagi xurmuzd (axura …

5 / 8

deb nomlanadi) “avesto”dagi zervon bilan aynidir. masalan, “oltun yorug‘”da azrua tangrining maskanida jonzotlar qayta tug‘ilishi uchun gunohlaridan pushaymon bo‘lib, iltijo qilish va tavba etishi pok so‘zlar bilan yomon qilmishlarini, kirlarini, iflosliklarini yuvib, tozalashi kerak (iii 9a). azrua “son –sanoqsiz olamning xoni” (iii 19a), azrua tangri podshohlar, xonlar rioya qiladigan rachashastir degan qonun bitigini so‘zlagan va bitig holiga keltirgan (viii 26a). u buddadan, no‘m g‘ildiragini aylantirishni – maxayana mazhabini jonzotlarga berishni iltimos qiladi va shu orqali yer yuzida solihlikni barpo qilishni, jamiki jonzot bolalarini tinch-omon, shod-xurram qilishni ko‘zlaydi. umuman, azrua tangri “oltun yorug‘”da komil jonzotlarni yaratadi va ko‘paytiradi. mazkur qiyoslardan ma’lum bo‘ladiki, “avesto” va “oltun yorug‘” o‘rtasidagi muvofiqlik o‘rta osiyo bilan “oltun yorug‘”ning ilk vatani hindiston o‘rtasidagi tarixiy aloqalarga ishora qiladi. ko‘p tarqalgan nuqtai nazarga ko‘ra, ii ming yillikdan oldin o‘rta osiyodan, xususan, amudaryo va sirdaryo oqimi bo‘ylab joylashgan o‘lkadan tortib, orol va kaspiy dengizlarigacha cho‘zilgan yurtgan hindistonga ariylar qabilasi bostirib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "“avesto”ning adabiy qimmati"

“avesto”ning adabiy qimmati reja: 1. “avesto” zardushtiylikning muqaddas kitobi sifatida. 2. “avesto”ning tiklangan nusxasi. 3. “avesto” va zardusht shaxsi. 4. “avesto” va “oltun yorug‘”da zervan hamda xo‘rmuzd obrazlari. 5. “avesto” qismlari. gohlar. 6. yasna. jamshid haqidagi afsona. 7. vendidod. jamshid haqidagi afsona davomi. 8. yashtlar. axura mazda qasidasi. 9. visparad. 10. “kichik avesto”. kalit so‘z va terminlar: zardusht, zardushtiylik, “avesto”, falsafiy risolalar, sosoniylar sulolasi, “avesto”ning parokanda qismlari, axloqiy qarashlar, qasida, madhiya. “avesto”ning paydo bo‘lishi. “avesto” yozuvi. “avesto” o‘rta osiyo tarixidagina emas, balki dunyo madaniyati tarixida muhim voqeadir. “avesto” to‘g‘risida so‘z ketganda, albatta, zardusht shaxsi to‘g‘risida so‘z yuritiladi. zardu...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOC (134,5 КБ). Чтобы скачать "“avesto”ning adabiy qimmati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: “avesto”ning adabiy qimmati DOC 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram