avesto

DOCX 6 стр. 25,2 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 25,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

“avesto” so’zining o’zagi “sto” bo’lib, “o’rnatilgan, muqarrar qilingan qonun – qoidalar, hayotning asosiy yo’riqnomasi demakdir. “avesto” zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo’lib, otashparas ajdodlarimizning ijtimoiy hayoti, ma’naviy dunyosi haqida ma’lumot beradigan eng ishonchli tarixiy manbadir. zardushtiylik degan nom dinga nisbatan shartli ravishda o’rta hol dinni uning payg’yambari (zaratushtra) bilan atashdir. aslida mazkur din mazda yasna deb atalgan, ya’ni “mutlaq oqil zotga” sig’inish degan ma’noni anglatgan. ushbu kitob millod. avval. vii – vi asrlarga hozirgi o’zbekistonning xorazm viloyati hududida yaratilgan. uning yaxlit kitob sifatida dunyo yuzini ko’rganiga 2700 bo’lgan. “avesto” kitobi zaratushtra va axura mazdaning savol javoblaridan. kitob 21 qismdan iborat bo’lgan zamonlar osha ulardan faqat to’rt qismi hozirgacha yetib kelgan. bular: “videvdot”, “yasna”, “visparat”, “yasht” qismlari. turli qismlardan olingan kundalik e’tiqod marosimlari uchun eng zarur duolar to’plami – “xurdak avesto” (“kichik avesto”) kitobi ham mavjud. unda “avesto”ning asosiy qismida saqlanmagan matnlarning parchalari ham bor. yetib kelgan qismlar orasida “videvdot” qismi 22 …

2 / 6

tomonidan o’rganila boshladi. oksford universiteti professor tomas gand 1700 yilda nashr ettirgan “qadimgi eronliklar: parfiyan va mideyaliklar dinining tarixi” asarida “avesto” haqida qimmatli ma’lumotlar beradi. fransuz sharqshunosi a. dyuperron 1771 yilda “avesto”ni fransuz tilidagi tarjimasininashr qiladi. rus olimi a. o. makavel’skiy“avesto” ustida tadqiqotlar olib boradi, 1960 yilda “avesto”ni ilmiy o’rganish tarixi” monografiyasini nashr ettiradi. “avesto” kitobi mamlakatimizda mustaqillikdan keyin jiddiy o’rganila boshlandi. o’zr vazirlar mahkamasi ushbu noyob kitobning xalqimiz va millliy davlatchiligimiz tarixidagi ulkan ahamiyatini hisobga olgan holda, “avesto” yaratilganligining 2700 yilligini nishonlash to’g’risida 2000 yil 29 mayda 110 sonli qaror qabul qildi. va bu 2011 yilda keng nishonlandi. o’zbek xalqi milliy g’oya tamoyillari bilan yo’g’rilgan ma’naviyati qadimgi davri zardushtiylik ta’limoti negizida rivojlanadi. mazkur ta’limotning muqaddas kitobi “avesto”da ilgari surilgan g’oyalar mohiyatan milliy g’oyamizning dastlabki bosqichidagi mazmuni, tamoyillari o’z ifodasini topgan. “avesto” kitobida markaziy osiyo xalqlarining qadimgi davridagi moddiy va ma’naviy hayoti, diniy qarashlari, dastlabki dunyo va unda o’zining o’rni …

3 / 6

qada ko’pxudolikka e’tiqod qilish mavjud bo’lganki, bu turli qabilalar o’rtasidagi nizo, qarama-qarshiliklar va buning negizida o’zaro to’qnashuv, urushlar tez-tez sodir bo’lib turgan. shunga ko’ra bu davrda qabila, elatlar o’rtasida o’zaro hamkorlik, hamjihatlik aloqalarini o’rnatish, barqaror tinchlikka erishish hayotiy ehtiyojga aylangan edi. mazkur ehtiyojni jumladan ko’p anglab yetgan zardusht bo’ladi. u doimiy bir-biridan xavfsirab yashaydigan urug’-elat, qabilalarni o’zaro birlashtirib, yagona davlatchilikka erishishning asosiy yo’li-bu yakkaxudolikka o’tish ekanligini chuqur anglab yetadi va o’z umrini ana shu g’oyat qiyin ishni ro’yobga chiqarishga bag’ishlaydi va buning uddasidan chiqadi. manbalarda qayd etilishicha, u ana shu maqsad yo’lida qurbon bo’ladi. zardushtiylik markaziy osiyodan keyinchalik yakkaxudolik dini sifatida boshqa mamlakatlarga, hindiston, janubi-g’arbiy osiyo, xususan eron, ozarbayjon, armanistonga tarqaladi. taniqli o’zbek olimasi fozila sulaymonova zardushtiylikning, shuningdek, yunonistonda, kichik osiyo va ioniya ham keng tarqalganligini ta’kidlaydi va o’zining fikrini yetarli dalillar bilan asoslab beradi. olimaning ta’kidlashicha, eradan avvalgi vi asrga kelib yunonlar eroniylar bilan yaqindan aloqada bo’la boshlagach, markaziy …

4 / 6

elatlar hozir ham ana shu dinga e’tiqod qiladilar. bu o’rinda o’z-o’zidan mantiqiy savol tug’iladi: “zardushtiylikning ko’plab mamlakatlarga yoyilishi, u yerdagi xalqlarning e’tiqodiga aylanishi va asrlar davomida o’zining mavqeyini yo’qotmasdan yashab kelganligining sababi nimada?” bu uning asosiy sababi shundaki, zardushtiylikda barcha davrlarda inchinun hozirda ham o’z ahamiyatini yo’qotmagan va hamisha dolzarb bo’lib kelgan ezgulik, yovuzlikni barham toptirish g’oyasi, ma’naviyat ideali ilgari suriladi va g’oya ayni paytda mafkura vazifasini o’taydi. dunyo olimlarida shuning uchun ham zardushtiylik, uning g’oyalarini o’zida aks ettirgan “avesto” kitobi katta qiziqish uyg’otgan, va uni o’rganishga kirishadilar. bu o’rinda akademik s.f. olberburgning fikrini keltirish mumkin. “zardushtiylik, -deb yozadi olim,-insonning yer yuzidagi hayotini yengillashtirishga, uni bahtiyor qilishga qaratilgan eng oqilona din”. (istiboh f.boynazarovning “o’rta osiyoning antik davri” nomli kitobi bo’yicha keltiriladi, 202-bet). (“o’qituvchi” 1991). g’arb sharqshunos olimlari xviii asrlardan boshlab ushbu din, uning muqaddas kitobini o’rganishga kirishadilar. oksfordlik professor 1700-yilda “qadimgi eronliklar: parfiyan va mideyaliklar dinining tarixi” asarini nashr ettiradi …

5 / 6

ni ko’rsatib beradi. xix asrga kelib zardushtiylik dini “avesto” dalsafiy jihatdan o’rganila boshlanadi. nemis faylasufi g.ritter o’zining “falsafa tarixi” deb nomlangan 12 jildlik tadqiqotlarining birini “avesto”ga bag’ishlaydi. u “avesto”dagi ilgari surilgan g’oyalarga e’tiborini qaratadi va ular o’z mazmuni, mundarijasiga ko’ra oddiy afsona, rivoyatlar emas, balki ular falsafiy mazmunga ega bo’lgan bitiklardir, degan qarashni bildiradi. zardushtiylik dini “avesto”ga nemis mumtoz falsafasining yirik namoyandasi gegel ham o’z vaqtida katta qiziqish bilan qaragan. “bu din, -deb yozadi faylasuf,-yorug’lik va qorong’ulikka qarshi turadi. yorug’likning yovuzlik bilan kurashi, hayotning o’lim bilan kurashidir. zoroastr (zardushtiylikning izoh bizniki) dini rivojlanishini va hayotning barhayot bo’lishi, ekin ekishni, uy hayvonlarini boqishni va yerga qarashni talab qiladi. bu dinga sig’ingan odam hatto murdani yerga ko’mmay, yoqmay, qushlarga yem bo’lishi uchun tashlashadi”. (istiboh. f.boynazarovning yuqorida qayd etilgan kitobi bo’yicha keltirilmoqda, 206-bet.). nemis sharqshunosi maks myuller o’zining 49 tomdan iborat “sharqning muqaddas kitoblari” (1879-1904) nomli tadqiqotlarida “avesto”ni hindlarning muqaddas kitobi “vedalar” bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "avesto"

“avesto” so’zining o’zagi “sto” bo’lib, “o’rnatilgan, muqarrar qilingan qonun – qoidalar, hayotning asosiy yo’riqnomasi demakdir. “avesto” zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo’lib, otashparas ajdodlarimizning ijtimoiy hayoti, ma’naviy dunyosi haqida ma’lumot beradigan eng ishonchli tarixiy manbadir. zardushtiylik degan nom dinga nisbatan shartli ravishda o’rta hol dinni uning payg’yambari (zaratushtra) bilan atashdir. aslida mazkur din mazda yasna deb atalgan, ya’ni “mutlaq oqil zotga” sig’inish degan ma’noni anglatgan. ushbu kitob millod. avval. vii – vi asrlarga hozirgi o’zbekistonning xorazm viloyati hududida yaratilgan. uning yaxlit kitob sifatida dunyo yuzini ko’rganiga 2700 bo’lgan. “avesto” kitobi zaratushtra va axura mazdaning savol javoblaridan. kitob 21 qismdan iborat bo’lga...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (25,2 КБ). Чтобы скачать "avesto", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: avesto DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram