temperament va xarakter

DOC 17 pages 181.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 181.0 KB

File type DOC

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

17-mavzu:temperament va xarakter reja: 1. temperament haqida tushuncha. 2. temperamentning fiziologik asoslari. 3. temperament tiplarining tavsifi. 4. faoliyatning individual uslubi va temperament 5. xarakter xaqida tushuncha. 6. xarakterning fiziologik asosi. 7. xarekter tarkibi. 8. xarakter aksentuatsiyasi. tayanch so‘zlar: xarakter, fiziologik asosi, xarakter tarkibi, aksentuatsiyasi, xarakter tipologiyasi,xarakter borasidagi nazariyalar.temperament, fiziologik asosi, tiplar, flegmatik, sangvinik, xolerik, melanxolik, faoliyatning individual uslubi. insonning ruhiy olami beto‘xtov harakatlar majmuasidan iborat bo‘lib, biri ikkinchisini bevosita taqazo etadi va ular uzluksiz zanjir tizimiga o‘xshash tarzda hukm suradi. xuddi shu bois shaxs ruhiyatida tashqi atrof - muhit to‘g‘risidagi taassurotlar, o‘tmish xotiralari, kelajak yuzasidan ijodiy xayollar, ezgu niyatlar, xohish istaklar, maqsad va tilaklar, mulohaza, fikr va muammo, hissiy kechinmalar, irodaviy sifatlar uzluksiz tarzda o‘zaro o‘rin almashtirib turish evaziga ontogenetik dunyoga mustahkam negiz hozirlanadi. ruhiy olam kechishi, uning sur’ati, mazmuni, shakli, ko‘lami, xususiyati, xislati, sifati, mexanizmi alohida, yakkahol insonda rang-barang tarzda namoyon bo‘lishi kuzatiladi. shuning uchun bo‘lsa kerak, insonlar tabiat …

2 / 17

tlari tabiiy shartlanganlik omiliga taalluqli bo‘lganligi tufayli inson hayoti va faoliyatining (umrining) davomida yoki uning muayyan bir bo‘lagida (ta’sirga beriluvchanligi sababligidan qat’iy nazar) barqaror, o‘zgarmas va mustahkamdir. 3. yakkahol shaxsga dahldor temperamentning turli xususiyatlari o‘zaro bir-biri bilan g‘ayriqonuniy ravishda birlashgan bo‘lmasdan, balki ular o‘zaro bir-biri muayyan qonuniyat asosida mujassamlashib, xuddi shu xususiyatlar uning tiplarini tavsiflovchi o‘ziga xos tuzilmani vujudga keltiradi. psixologiya fanida temperament xususiyatlari deganda, alohida bir shaxsning psixik faoliyati dinamikasini belgilovchi psixikaning barqaror, o‘zgarmas individual-tipologik xususiyatlari majmuasi tushuniladi. mazkur xususiyatlar turli shakl va mazmunga ega bo‘lgan motivlarda, psixik holatlarda, maqsadlarda, faoliyatlarda nisbatan o‘zgarmas temperament tipini tavsiflovchi tuzilmani tashkil qiladi. psixologiya fanining ijtimoiy tarixiy-taraqqiyoti davrida temperamentga nisbatan bildirilgan mulohazalar, uning moddiy asosi to‘g‘risidagi talqinlar xilma-xil bo‘lib, shaxsning psixologik xususiyatlarini o‘ziga xos tarzda tushuntirish uchun xizmat qilib kelgan. temperament lotincha “temperamentum” degan so‘zdan olingan bo‘lib, buning ma’nosi “aralashma” degan tushunchani anglatadi. temperament to‘g‘risidagi dastlabki ta’limotni yunon olimi gippokrat (eramizdan oldingi 460 …

3 / 17

le “o‘t”), balg‘am (yunoncha “phlegma”) kabilardan iboratdir. uning mulohazasicha: 1. o‘tning xususiyati- quruqlikdir, uning vazifasi-tana a’zolarida quruqlikni saqlab turish yoki badanni quruq tutishdir. 2. qonning xususiyati-issiqlikdir, uning vazifasi tanani isitib turishdir. 3. qora o‘tning xususiyati-namlikdir, uning vazifasi badan namligini saqlab turishdir. 4. balg‘amning (shilimshiq moddaning) xususiyati-sovuqlikdir, uning vazifasi badanni sovutib turishdan iboratdir. gippokrat ta’limotiga muvofiq har bir insonda shu to‘rt xil suyuqlik mavjud bo‘lib, uning bittasi ustuvorlik kasb etadi. mazkur aralashma (lotincha temperamentum)lardan qaysi biri salmoqliroq bo‘lsa, shunga qarab insonlar temperament jihatdan farqlanadilar, chunonchi xolerikda sariq o‘t, sangvinikda qon, flegmatikda balg‘am, melanxolikda qora o‘t ustun bo‘lishi ta’kidlanadi. gippokratning to‘rt xil moddalar (suyuqliklar) aralashmasi, ya’ni temperament tushunchasi va uning tipologiyasi (sangvinik, xolerik, flegmatik, melanxolik) ramziy ma’noda hozirgi zamon psixologiyasida ham qo‘llanilib kelinmoqda. temperamentning fiziologik asoslariga ulkan o‘z hissasini qo‘shgan olimlardan biri rus fiziologi i.p.pavlov (1849-1936) hisoblanadi. i.p.pavlov temperament ham shartli reflektor faoliyatining individual xususiyatlarini keltirib chiqaruvchi omillar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, …

4 / 17

hiluvini nerv sistemasining tipi deb nomlaydi va uni to‘rtta tipga ajratadi. ular quyidagilardan iborat. 1. kuchli, muvozanatli, epchil; 2. kuchli, muvozanatsiz, epchil; 3. kuchli, muvozanatli, sust; 4. kuchli, muvozanatsiz sust. yirik rus psixologlaridan biri b.m. teplov (1896 - 1965) va uning shogirdlari, maslakdoshlari i.p.pavlovning tadqiqotlarini davom ettirib, inson nerv jarayonlari xususiyatlarining o‘ziga xos tomonlarini ochishga muvaffaq bo‘ldilar. ular nerv-fiziologik jarayonlarning nozik qirralarini o‘rganishga maxsus moslamalar yordami bilan o‘zgarishlarni qayd qilish hamda olingan natijalarni (omillarni) matematik statistika metodlari orqali hisoblashni tatbiq etdilar. shuningdek, b.m. teplov ilmiy maktabining namoyondalari tomonidan ijobiy va tormozlovchi shartli reflekslarning hosil bo‘lish tezligini tavsiflovchi individual xususiyatlar turkumi ham ta’riflab berilgandir. ushbu individual xususiyatlar mohiyatida ifodalanuvchi nerv sistemasining notanish xususiyati dinamiklik deb nomlangan ham tavsiflangan. bundan tashqari, ular shartli reflektor faoliyatining bir guruh individual xususiyatlari qo‘zg‘alish jarayoni to‘xtalishining tezligi mahsuli sifatida taxmin qilingan xususiyatni (yangi xislatni) labillik deb atay boshlaganlar. shuning bilan birga nerv sistemasining boshqa xususiyatlari mavjudligi …

5 / 17

‘xshash shaxslarning guruhi mavjudligi namoyon bo‘ladi. bu asnoda eramizdan oldingi davrda ham temperament tiplari to‘g‘risida materiallar to‘plangan. i.p. pavlov ta’limoti bo‘yicha nerv sistemasi tiplarining va gippkrat ta’limoti bo‘yicha temperamentning o‘zaro munosabatlari temperament tiplari nerv sistemasining kuchi nerv tizimining muvozanati nerv tizimining ildamligi xolerik kuchli jo‘shqin muvozanatsiz qizg‘in serharakat sangvinik kuchli serharakat muvozanatli serharakat flegmatik kuchli vazmin muvozanatli inert (sust) melanxolik kuchsiz muvozanatsiz tormozli serharakat yoki inert ularda temperament tipi deyilganda, insonlarning muayyan guruhlarini tavsiflovchi psixik xususiyatlarning yig‘indisi (majmuasi) tushuniladi. hozirgi davrda temperament tipi deganda, ma’lum insonlar guruhi uchun umumiy bo‘lgan xususiyatlarning sodda majmuasi emas, balki mazkur xususiyatlarning qonuniy, zaruriy o‘zaro bog‘liqligi tushuniladi. temperament tipini tavsiflovchi xususiyatlarning qonuniy tarzda o‘zaro bog‘liqligi turlicha aks etishi mumkin. nerv sistemasi va temperamentning bog‘liqligi nerv tizimining turlari kuchli kuchsiz jonli inert nerv jarayonlari xususiyatlari kuch vazminlik harakatlanish kuchli harakatlanish kuchli harakatlanish kuchli sust kuchsiz harakatchan yoki sust temperament va psixik reaksiyaning bog‘liqligi temperament reaksiya tezkorlik …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temperament va xarakter"

17-mavzu:temperament va xarakter reja: 1. temperament haqida tushuncha. 2. temperamentning fiziologik asoslari. 3. temperament tiplarining tavsifi. 4. faoliyatning individual uslubi va temperament 5. xarakter xaqida tushuncha. 6. xarakterning fiziologik asosi. 7. xarekter tarkibi. 8. xarakter aksentuatsiyasi. tayanch so‘zlar: xarakter, fiziologik asosi, xarakter tarkibi, aksentuatsiyasi, xarakter tipologiyasi,xarakter borasidagi nazariyalar.temperament, fiziologik asosi, tiplar, flegmatik, sangvinik, xolerik, melanxolik, faoliyatning individual uslubi. insonning ruhiy olami beto‘xtov harakatlar majmuasidan iborat bo‘lib, biri ikkinchisini bevosita taqazo etadi va ular uzluksiz zanjir tizimiga o‘xshash tarzda hukm suradi. xuddi shu bois shaxs ruhiyatida tashqi atrof - muhit to‘g‘risidagi ta...

This file contains 17 pages in DOC format (181.0 KB). To download "temperament va xarakter", click the Telegram button on the left.

Tags: temperament va xarakter DOC 17 pages Free download Telegram