o'g'itlar haqida ma'lumotlar kitobi

DOC 11 pages 138.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 138.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

17 – mavzu. o’g’itlar haqida tushuncha. azotli o’g’itlar reja 1. o’g’itlar tasniflanishi va xossalari. 2. azot elementining o’simlik hayotida ahamiyati. 3. azot yetishmasligini aniqlash usullari. 4. tuproq tarkibida azot miqdori, birikmalar. tabiatda azotning aylanishi. 5. azotli o’g’itlar ishlab chiqarish va ularni turlari. nitratli o’g’itlar. ammoniyli va ammiakli o’g’itlar. ammoniy nitratli o’g’itlar. amidli o’g’itlar 6. o’simliklarning o’g’it azotidan foydalanishi, ahamiyati va uni oshirish yo’llari. ma’lumki, qishloq xo’jaligini intensivlashtirishning asosiy omillaridan biri o’g’itlar qo’llash hisoblanadi. yer yuzidagi insonlarning har 4 tasidan biri mineral o’g’itlar hisobiga olinayotgan qo’shimcha hosil hisobiga kiyinmoqda va oziqlanmoqda. qishloq xo’jalik ekinlaridan olinayotgan qo’shimcha hosilning 50% i o’g’itlar hisobiga olinishi ham ularga nisbatan ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida yondoshish, ularning olinishi, xossa va xususiyatlari, saqlashning o’ziga xos jihatlarini bilishni talab qiladi. kimyoviy tarkibiga ko’ra barcha o’g’itlar organik va mineral guruhlarga bo’linadi. kelib chiqishiga ko’ra sanoat va mahalliy o’g’itlarga ajratiladi. sanoat o’g’itlariga azotli, fosforli, kaliyli, kompleks va mikroo’g’itlar, mahalliy o’g’itlarga go’ng, …

2 / 11

shadigan elementlar makroelementlar deb, shular asosida olinadigan o’g’itlar makroo’g’itlar deb ataladi. o’simlikda foizning 0,0001- 0,000001 miqdorida uchrab muhim hayotiy jarayonlarda ishtirok etuvchi elementlar mikroelementlar deb, shu asosda olingan o’g’itlar mikroo’g’itlar deb ataladi. mineral o’g’itlardagi ta’sir etuvchi modda miqdori massa foizida: azotli o’g’itlar n hisobida, fosforli o’g’itlar p2o5 hisobida,kaliyli o’g’itlar k2 o hisobida ifodalanadi. ta’sir etuvchi moddalarni o’g’itlarni fizik tuk hisobida 1 gektar maydonga belgilagan normada va dozada belgilaydilar. kompleks o’g’itlar, tarkibida o’simlik o’sishi va rivojlanishi uchun zarur bo’lgan ikki va undan ortiq oziqa moddasi saqlovchi o’g’itlardir. kompleks o’g’itlar olinish usuliga ko’ra 3 guruhga bo’linadi: - murakkab o’g’itlar - murakkab-aralash o’g’itlar - aralash o’g’itlar murakkab o’g’itlar bitta kimyoviy formula bilan ifoda qilinadigan, tarkibiy qismi anion va kationdan iborat bo’lgan, qo’shilmalardan holi o’g’itlardir. murakkab aralash o’g’itlar deb bitta texnologik jarayonda, ammiak fosfor, azot va sul’fat kislotalari, ammoniy nitrat, fosforit yoki appatit, kaliy tuzlarini o’zaro ta’sir ettirib olinadigan tarkibida 2 va undan ko’p …

3 / 11

alab etiladi. ushbu xususiyatlarga: 1.suvda eruvchanliq 2. gigroskopikliq 3.qotib qolish 4.to’liq nam sig’imi 5.sochiluvchanliq 6.granulometrik tarkib 7.granulalarning mustahkamligi misol bo’ladi. saqlash davomida o’g’itlar sifatini bo’zilmasligi uchun ularni uyumda saqlash 1. balandligi, 2. tabiiy nishablik burchagi, 3. qatlam va fraksiyalarga ajralish darajasi, 4. qovushqoqligi kabi xususiyatlarini ham bilishimiz zarur. o’g’itlarni saqlash davomida uning olovga va portlash xavfliligi, erkin kislotaligi, ammiak ajratishi, oson eruvchan shakldan qiyin eriydigan shaklga o’tishi retrogradasiya xossalarini ham bilish talab etiladi. namligi - o’g’it namligi davlat standarti va texnik sharoitlari ko’rsatkichlaridan yuqori bo’lmasligi kerak masalan, ammoniyli azotli o’g’itlarni namligi 0,2-0,6% dan ammoniyli nitratli va amidli azotli o’g’itlarda 0,2-0,3%, nitratli o’g’itlarda 1,0-2,0%, kalsiyli selitrada esa 14,0% dan oshmasligi lozim. suvda eruvchan fosforli o’g’itlar uchun namlikni maksimal miqdori 3-5% ni tashkil etadi, apatitdan olingan oddiy kukunsimon superfosfat bundan mustasno, undagi namlik miqdori 12% dan oshmasligi lozim, suvda erimaydigan fosforli o’g’itlar uchun namlik miqdori 1,5-2% dan 8% gacha (presipitat); kaliyli o’g’itlarni …

4 / 11

iakli selitraning gigroskopiklik balli - 9,3; karbamidda - 3,6; donador qo’sh superfosfat va oddiy kukunsimon superfosfatda tegishlicha 4,7 va 5,9. kaliy sulfatida gigroskopiklik balli -0,2- 0 bo’lsa, kaliy xloridda- 3,2-4,4. gigroskopiklik yuqori bo’lgan hollarda o’g’itlar qotib qoladi, donalarning mustahkamligi yo’qolib, sochiluvchanlik xususiyati yomonlashadi. o’g’itlarni tashish va saqlash sharoitlari, qoplash turlari ularning gigroskopikligi bilan bog’liq. o’g’itlarni qoplamasdan tashish va saqlash gigroskopikligi 3 ball va undan past bo’lgan o’g’itlar uchun tavsiya etiladi. gigroskopikligi o’rtacha 4-6 ball bo’lgan o’g’itlar bitum bilan to’yintirilgan qog’oz yoki polietilen qoplarda saqlanadi. yuqori gigroskopikligi (7-10 ball) o’g’itlarni faqat germetik polietilen qoplarda saqlash tavsiya etiladi. nam sig’imi. o’g’itlarning sochiluvchanligi ularning nam sig’imiga bog’liq. to’lik nam sig’imi, o’g’itlarning mexanizmlar yordamida sochiluvchanlik xossasini ta’minlab qolgan maksimal namligiga tengdir. qotib qolish. bu ko’rsatkich bir qator omillarga bog’liq. masalan: namliq gigroskopikliq donadorliq tarkib saqlash sharoiti va davomiyligi. qotib qolish darajasi 7 ballik tizim bo’yicha baholanadi. o’ta tez mushtlashib qoluvchi o’g’itlarga karbamid (0,2-1,0 mm …

5 / 11

luvchanlik qancha yaxshi bo’lsa, ball shuncha yuqori bo’ladi. dalada o’g’itlarining bir tekis taqsimlanishi o’g’itning sochiluvchanligiga va o’g’itlovchi mexanizmning tuzilishiga ham bog’liq. granulometrik tarkib – elakdan mexanik usulda o’tkazish orqali aniqlanadi. turli fraksiyalarning foizdagi miqdori o’g’it sochiluvchanligi va mushtlashib qolishiga katta ta’sir ko’rsatadi. agar o’g’itlash mexanizmlariga bir xil granulometrik tarkibli o’g’it solinsa, dalada uning bir tekis sochiluvchanligiga erishishimiz mumkin. donalarning mustahkamligi - zarralar shakli o’lchami, namligiga bog’liq. saqlash, tashish va qo’llash mobaynida granulometrik tarkibning saqlanib qolinishi o’g’itlarning fizikaviy xossalarini belgilaydi. donalarning mustahkamligi ezilganda mexanik mustahkamlik (1kgs-sm ) va yemirilish (%) bilan o’lchanadi. azot sitoplazmaning va hujayra yadrosining asosiy tarkibiy qismi bo’lgan oqsillar, nuklein kislotalar (phk- ribonuklein, dnk- dezoqsiribonuklein), xlorofill, fermentlar, fosfatidlar, fosfalipidlar ko’pchilik vitaminlar va o’simlikda moddalar almashinish jarayonlarida muhim ahamiyatga ega bo’lgan boshqa organik birikmalar tarkibiga kiradi. d.n.pryanishnikov azotning o’simliklar hayotidagi vazifasini ilmiy jihatdan o’rganib, "azotsiz oqsil modda paydo bo’lmaydi, oqsil moddalarsiz protoplazma vujudga kelmaydi, demak hayot ham bo’lmaydi" degan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'g'itlar haqida ma'lumotlar kitobi"

17 – mavzu. o’g’itlar haqida tushuncha. azotli o’g’itlar reja 1. o’g’itlar tasniflanishi va xossalari. 2. azot elementining o’simlik hayotida ahamiyati. 3. azot yetishmasligini aniqlash usullari. 4. tuproq tarkibida azot miqdori, birikmalar. tabiatda azotning aylanishi. 5. azotli o’g’itlar ishlab chiqarish va ularni turlari. nitratli o’g’itlar. ammoniyli va ammiakli o’g’itlar. ammoniy nitratli o’g’itlar. amidli o’g’itlar 6. o’simliklarning o’g’it azotidan foydalanishi, ahamiyati va uni oshirish yo’llari. ma’lumki, qishloq xo’jaligini intensivlashtirishning asosiy omillaridan biri o’g’itlar qo’llash hisoblanadi. yer yuzidagi insonlarning har 4 tasidan biri mineral o’g’itlar hisobiga olinayotgan qo’shimcha hosil hisobiga kiyinmoqda va oziqlanmoqda. qishloq xo’jalik ekinlaridan olinayotgan qo...

This file contains 11 pages in DOC format (138.5 KB). To download "o'g'itlar haqida ma'lumotlar kitobi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'g'itlar haqida ma'lumotlar ki… DOC 11 pages Free download Telegram