tashqi nurlanish dozasi

DOC 5 pages 41.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

8-mavzu "дпм ларда инм қўллаганда ходимлар ва пациентларни ҳимоялаш, ҳимояланишни ҳисоблаш" ionlantiruvchi nurlanish manbalari dpm larida ham tashhis qo‘yish, ham ayrim kasalliklarni davolash maqsadlarida qo‘llanadi. dpm-larida qo‘llanadigan hamma inm o‘zining vazifasi va harakteriga qarab uchta guruhga bo‘linishi mumkin: nurlanish generatorlari (misol, rentgen moslamalari, tezlatgichlar), yopiq izotopli manbalar (masalan, onkologik bemorlarni masofa orqali nurlantirish uchun gamma-apparatlar, bemorlarning ichki bo‘shliqlariga kiritib nurlantirish uchun inm) va ochiq in manbalari, (masalan, ayrim kasalliklarga tashhis qo‘yish uchun radiofarm preparatlar). har qanday turdagi ionlantiruvchi nurlanish manbalari bilan ishlaganda xodimlar uchun asosiy xavfni, foydalanilayotgan manbaning harakteri va radiatsion himoyaning tashkil etilishiga bog‘liq holda nurlanish tashqi va ichki bo‘lishi mumkin. demak, tashqi nurlanishning dozasi odatda quyidagi formula bilan hisoblanadi: d = (kg x q x t) : r2, bunda d- doza - rentgenda; q - manbaning aktivligi, mki; k g - izotopning gamma-doimiyligi; t - nurlanish vaqti soatlarda; r - masofa, sm. xodimlar tashqi nurlanishni har qanday ko‘rinishdagi …

2 / 5

di, chunki u yoki bu operatsiyani bajarishda talab etiladigan samarani olishga faqat ma’lum miqdordagi rm-dan foydalangandagina erishiladi; -vaqt orqali himoyalanish: inm bilan bo‘ladigan aloqa muddatini qisqartirish orqali erishiladi. vaqt orqali himoyalanishga rentgenradiologik bo‘limlardagi xodimlarning ish vaqtlarini qisqartirish, ta’til muddatlarini uzaytirish, nafaqaga ertaroq yoshdan chiqish kiradi (rentgen diagnostik muassasalarning xodimlari 5 soatgacha, radiologik bo‘limlar xodimlari uchun 4 soatgacha ish kuni tashkil qilish). xodimlarning kasbiy mahorat darajalari katta ahamiyatga egadir, chunki xodimlarning mahorati zaruriy operatsiyalarni o‘tkazish vaqtini kamaytirishga imkon beradi, demak inm bilan bo‘ladigan aloqani kamaytiradi. -masofa orqali himoyalanish: tashqi nurlanish dozasi inm dan ishchigacha bo‘lgan masofaning kvadratiga teskari proporsionaldir, shuning uchun bu masofani uzaytirish tashqi nurlanish darajasini keskin pasaytiradi. rentgen-radiologik bo‘limlarda masofa orqali himoyalanishga maxsus rejalashtiriluvchi qarorlar, masofa orqali boshqarish, zaruriyat tug‘ilganda ayrim turdagi inm bilan manipulyatorlar bilan ishlash (turli konstruksiyadagi mexanik tarzda oluvchi mexanizmlar, avtomat - robotlar, "mexanik qo‘l"lar) orqali erishiladi. -to‘siqlar bilan himoyalanish - ham xodimlar va ham patsiyentlar …

3 / 5

rdan foydalaniladi. himoya to‘siqlari tayyorlanadigan materiallarning harakteri no‘rning turiga bog‘liq. mas., radiatsiyaning o‘tib ketadigan turlaridan (gamma, rentgen nurlari) himoyalanish uchun og‘ir materiallardan foydalaniladi - g‘isht, beton, qo‘rg‘oshin, temir. betta nurlanishdan himoyalanish uchun yengil materiallardan foydalanish mumkin - alyuminiy, organik shisha. gigiyena amaliyotida ko‘pincha dozalarni hisoblash va tashqi gamma hamda rentgen nurlanishlaridan himoyalanishni nazorat qilish usullaridan foydalaniladi. hisoblash usullarining asosi bo‘lib, tashqi nurlanishlardan himoyalanish prinsipi (miqdor, vaqt, masofa va himoya to‘siqlari orqali himoyalanish) hisoblanadi. juda ko‘p radioaktiv izotoplar uchun gamma-nurlanish dozalarining quvvati tajriba orqali aniqlangan, bu nurlanish 1 mki aktivlikka ega bo‘lgan nuqtali manbadan 1 sm uzoqlikda xosil qilinadigan doza quvvatidir (bu qiymat mazkur izotopning gamma-doimiyligi (kg) va uning o‘lchami r/sm2.sek ga teng. himoya to‘siqlaridan foydalanilganda formulaning maxrajiga mazkur to‘siq orqali nurlanishning pasayish koeffitsiyenti kiritilishi kerak (k). bu koeffitsiyentning qiymati nurlanish turiga, uning quvvatiga, to‘siqning materialiga va uning qalinligiga bog‘liq. agar manbaning aktivligi radiyning milligramm-ekvivalentlarida ifodalangan bo‘lsa, formula quyidagi ko‘rinishga ega …

4 / 5

formula o‘zgargandan va soddalashtirilgan so‘ng quyidagi shaklga kiradi: mt : kr2 ≥ 48 bu holatda 48 raqami ajratib olingan koeffitsiyent bo‘lib, uning o‘lchami yo‘q. bu formula har qanday himoyani hisoblash uchun juda qo‘l keladi: 1.miqdor orqali himoyalanishni aniqlash: m = (48xr2xk) : t 2.vaqt orqali himoyalanishni aniqlash: t = (48xr2xk):m 3.masofa orqali himoyalanishni aniqlash: r =√ ( mxt):48k 4.to‘siq orqali himoyalanish. gamma nurlanish uchun kerak bo‘ladigan to‘siqning qalinligini nurlanish energiyasi, manbaning solishtirma aktivligi, manbadan ish joyigacha bo‘lgan masofa, ishlash muddati va to‘siq materialini bilish orqali aniqlanadi. manbadan tarqalayotgan nurlanish dozasini ruxsat etiladigan qiymatlargacha pasaytiraoladigan to‘siqning qalinligini quyidagicha hisoblash mumkin: 1) jadval bo‘yicha 2)yarim pasaytirish qavati bo‘yicha. himoya to‘siqlarining qalinligini aniqlash uchun avval kerak bo‘ladigan pasaytirish karraligi aniqlanadi: k = ( m x t) : ( 48 x r2) kerak bo‘ladigan pasaytirish karraligi quyidagi formula yordamida hisoblanishi mumkin: k = r0 : r1; , bu yerda r0 - ish joyida o‘lchangan …

5 / 5

$ilganda (rentgen moslamalari) ko‘pincha himoya to‘siqlarini hisoblashga to‘g‘ri keladi. bunday hollarda avval nurlanishni to‘siq orqali pasaytirish koeffitsiyentini aniqlashga to‘g‘ri keladi (k): k = ia : r2 x dmd , bu yerda ia - rentgen nayidagi standart anod toki, ma (moslamaning pasportiga ko‘ra) r - rentgen nayidan himoya to‘sig‘igacha bo‘lgan masofa, m; dmd - himoyalanishni loyihalashtirilayotganda foydalaniladigan nurlanishga ruxsat etiladigan doza quvvati - 1,4 mr/s. topilgan "k" ning qiymatini va rentgen nayidagi kuchlanishni hisobga olib (moslamaning pasporti asosida. jadvaldan qo‘rg‘oshindan tayyorlangan himoyaning qalinligi aniqlanadi;rentgen nurlarining birlamchi tutamlarini pasaytirish uchun qo‘rg‘oshinli himoyaning qalinligi (mm) ionlantiruvchi nurlanish manbalaridan foydalanish radioaktiv moddalarning (rm) nurlanish dozalari va aktivligini o‘lchov birliklarini bilish zarurligini talab qiladi. nurlanish dozalarini (yoki nurlanishlarni) o‘lchash uchun foydalaniladi: -ekspozitsion doza - havo muhitining ionizatsiyalanish samarasini ta’riflaydi. bu dozaning birligi kulon/kg (kl/kg). sistemadan tashqaridagi birligi - rentgen hisoblanadi (r). 1r = 2,58 x 104 kl\kg) -yutilgan doza - moddaning massa birligiga yutilgan nurlanish …$

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tashqi nurlanish dozasi"

8-mavzu "дпм ларда инм қўллаганда ходимлар ва пациентларни ҳимоялаш, ҳимояланишни ҳисоблаш" ionlantiruvchi nurlanish manbalari dpm larida ham tashhis qo‘yish, ham ayrim kasalliklarni davolash maqsadlarida qo‘llanadi. dpm-larida qo‘llanadigan hamma inm o‘zining vazifasi va harakteriga qarab uchta guruhga bo‘linishi mumkin: nurlanish generatorlari (misol, rentgen moslamalari, tezlatgichlar), yopiq izotopli manbalar (masalan, onkologik bemorlarni masofa orqali nurlantirish uchun gamma-apparatlar, bemorlarning ichki bo‘shliqlariga kiritib nurlantirish uchun inm) va ochiq in manbalari, (masalan, ayrim kasalliklarga tashhis qo‘yish uchun radiofarm preparatlar). har qanday turdagi ionlantiruvchi nurlanish manbalari bilan ishlaganda xodimlar uchun asosiy xavfni, foydalanilayotgan manbaning harakte...

This file contains 5 pages in DOC format (41.0 KB). To download "tashqi nurlanish dozasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tashqi nurlanish dozasi DOC 5 pages Free download Telegram