ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari

DOC 21 pages 462.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 462.0 KB

File type DOC

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

3 ‒ mavzu. ma’lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari reja: 1. ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha. 2. ma’lumotlar turlari. 3. ma’lumotlar bazasi arxitekturasi. 4. ma’lumotlar bazasini yaratish texnologiyasi. 5. microsoft access dasturi va uning imkoniyatlari. 6. access muhitida ma’lumotlar bo’yicha jadval, so’rov va formalar yaratish. ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha ma’lumotlar bazasi (mb) deganda real dunyoning konkret ob’yektlari haqidagi ma’lumotlar to’plamini tushunish mumkin. lekin ma’lumotlar hajmi oshib borishi bilan bu masalalarni hal etish murakkablashadi. yuzaga kelgan muammo ob’yekt va ma’lumotlarni strukturalash, ya’ni tizimga solish yo’li bilan hal qilinadi. ob’yekt — bu mavjud va farqlanishi mumkin bo’lgan narsadir. ob’yektlarga tegishli bir qator ma’lumotlar borki, ularning to’plami mb bo’la oladi. masalan, har bir akademik litsey yoki kasb ( hunar kolleji — bu ob’yektlar bo’lsa, ulardagi o’quvchilar haqidagi ma’lumotlar to’plami mbga misol bo’la oladi. har qanday jiddiy mbning yaratilishi uning loyihasini tuzishdan boshlanadi. mb loyihalovchisining asosiy vazifasi ob’yektlar va ularni tavsiflovchi parametrlarni tanlash, ma’lumotlar orasidagi …

2 / 21

familiyasi ismi otasining ismi tug’ilgan sana 16493 aliev karim ergashevich 01.01.79 16498 bokiev dilmurod raxmatullaevich 05.12.85 16595 zokirov anvar rashidovich 15.05.84 ma’lumotlar turlari ma’lumotlarning turlari quyidagi jadvalda keltirilgan: № ma’lumotlar turi taqdim etish usullari 1 obraz va rasm ko’rinishidagi ma’lumotlar grafik obrazi yoki rasmlar 2 audio ma’lumotlar ovoz, shovqin, ton 3 video ma’lumotlar animatsion (harakatdagi) grafik obrazlar yoki rasmlar 4 dinamik qatorlar ko’rinishidagi ma’lumotlar hisobotlar, jadvallar, dinamik qatorlar ko’pchilik mblar jadval tuzilmasiga ega. unda ma’lumotlar adresi satr va ustunlar kesishmasi bilan aniqlanadi. mbda ustunlar — maydonlar, satrlar esa yozuvlar deb ataladi. maydonlar mbning tuzilmasini, yozuvlar esa, unda joylashgan ma’lumotlarni tashkil etadi. maydonlar — mb tuzilmasining asosiy elementlaridir. ular ma’lum xususiyatlarga ega bo’ladilar. har qanday maydonning asosiy xususiyati uning uzunligidir. maydon uzunligi undagi belgilar soni bilan ifodalanadi. maydonning yana bir xususiyati, uning nomidir. maydonda uning nomidan tashqari yana imzo xususiyati ham mavjud. imzo — ustunning sarlavhasida aks ettiriladigan axborotdir. uni maydon …

3 / 21

bu maydondan hisob-kitob ishlarini yuritishda foydalaniladi. hisoblagich maydoni. bu maydon 4 bayt uzunlikka va avtomatik ravishda ma’lum songa oshib borish xususiyatiga ega. ushbu maydondan yozuvlarni nomerlashda foydalanish qulaydir. mantiqiy amal natijasini saqlovchi maydon. bu maydon «rost» (true) yoki «yolg’on» (false) qiymatni saqlaydi. maydon o’lchami 1 bayt. ole — nomi bilan yuritiluvchi maydon. bu maydon excel jadvalini, word hujjatini, rasm, ovoz va boshqa shu kabi ma’lumotlarni ikkilik sanoq sistemasida saqlaydi. maydon o’lchami 1 g baytgacha. giperssilka maydoni. bu maydon belgi va sonlardan iborat bo’lib, biror fayl yoki saytga yo’l ko’rsatadi. qiymatlar ro’yhatidan iborat bo’lgan maydon. bu maydon bir qancha qiymatlardan iborat bo’lgan ro’yhatdan tanlangan aniq bir qiymatni saqlaydi. jadvallar orasidagi munosabatlar ishonchli ishlashi va bir jadvaldagi yozuv orqali ikkinchi jadvaldagi yozuvni topish uchun jadvalda alohida maydon — unikal maydon bo’lishini ta’minlash kerak. unikal maydon — bu qiymatlari takrorlanmaydigan maydondir. ma’lumotlar bazasi arxitekturasi ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimini qanday bo’lishini (qurilishi) o’rganishdagi ilmiy …

4 / 21

miy holda tasvirlanib, u shu mb bilan ishlaydigan barcha ilovalar ishlatiladigan ma’lumotlarni qamrab oladi. umuman konseptual bosqich mb yaratilgan predmet sohani umumlashgan modelini akslantiradi. bu model ob’yektlarning muhim xossalarini akslantiradi. 3. fizik bosqich – fayllarda joylashgan ma’lumotlarni tashqi axborot saqlovchilarida joylashishini belgilaydi. bu arxitektura ma’lumotlar bilan ishlaganda mantiqiy va fizik mustaqillikni ta’minlab beradi. mantiqiy mustaqillik bitta ilovani o’zgartirishni, shu baza bilan ishlaydigan boshqa ilovani o’zgartirmasdan amalga oshirishni bildiradi. fizik mustaqiliylik, saqlanuvchi ma’lumotlarni bir qattiq diskdan boshqasiga ko’chirganda uni ishlash qobiliyatini saqlab qolgan holda o’tkazishni bildiradi. ma’lumotlar bazasini yaratish texnologiyasi zamonaviy mb texnologiyasida mbni yaratish, unga xizmat ko’rsatish va foydalanuvchilarni mb bilan ishlashiga imkon yaratish maxsus dasturiy uskunalar yordamida amalga oshiriladi. bunday dasturiy uskunalar majmuasi ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (mbbt) deb ataladi. mbbt — mbni yaratish, uni dolzarb holatda ushlab turish, kerakli axborotni topishni tashkil etish va boshqa xizmat ko’rsatish uchun zarur bo’ladigan dasturiy va til vositalari majmuasidir. mbbt misoli sifatida …

5 / 21

salari (parametrlari) bilan tavsiflanuvchi ob’yekt sifatida qarash mumkin. shunday ob’yekt ustida biror amal (ish) bajarsa bo’ladi. mb modellarining uchta asosiy turlari mavjud: relyatsion, iyerarxik va semantik tarmoq. relyatsion (lotin tilidagi relation — munosabat so’zidan olingan) modelda ma’lumotlarni saqlash uni tashkil etuvchi kismlari orasidagi munosabatlarga asoslangan. eng sodda holda u ikki o’lchovli massiv yoki jadvaldan iborat bo’ladi. murakkab axborot modellari ana shunday jadvallarning o’zaro bog’langan to’plamidan iborat. mbning iyerarxik modeli pastki pog’onadagi yuqori pog’onadagiga bo’ysunish tartibida joylashgan elementlar to’plamidan iborat bo’ladi va ag’darilgan daraxt(graf)ni tashkil etadi. ushbu model satx, tugun, bog’lanish kabi parametrlar bilan tavsiflanadi. uning ishlash tamoyili shundayki, quyi satxdagi bir nechta tugunlar bog’lanish yordamida yuqoriroq satxdagi bitta tugun bilan bog’langan bo’ladi. tugun — bu iyerarxiyaning berilgan satxida joylashgan elementning axborot modelidir. mbning semantik tarmoq modeli iyerarxik modelga o’xshashdir. u ham tugun, satx, bog’lanish kabi asosiy parametrlarga ega. lekin semantik tarmoq modelida turli satxdagi elementlar orasida «erkin», ya’ni «har biri …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari"

3 ‒ mavzu. ma’lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari reja: 1. ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha. 2. ma’lumotlar turlari. 3. ma’lumotlar bazasi arxitekturasi. 4. ma’lumotlar bazasini yaratish texnologiyasi. 5. microsoft access dasturi va uning imkoniyatlari. 6. access muhitida ma’lumotlar bo’yicha jadval, so’rov va formalar yaratish. ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha ma’lumotlar bazasi (mb) deganda real dunyoning konkret ob’yektlari haqidagi ma’lumotlar to’plamini tushunish mumkin. lekin ma’lumotlar hajmi oshib borishi bilan bu masalalarni hal etish murakkablashadi. yuzaga kelgan muammo ob’yekt va ma’lumotlarni strukturalash, ya’ni tizimga solish yo’li bilan hal qilinadi. ob’yekt — bu mavjud va farqlanishi mumkin bo’lgan narsadir. ob’yektlarga tegishli bir qator ma’lumotlar borki, ...

This file contains 21 pages in DOC format (462.0 KB). To download "ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasi va uni boshq… DOC 21 pages Free download Telegram