farmakologiya dori moddalarining farmakokinetik va farmakodinamikasi

DOC 15 pages 145.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 145.5 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

“tasdiqlayman” tta urganch filiali o’quv- uslubiy bo’limi boshlig’i, phd __________ karimov r.x. “____” _________ 2023 y. 2022-2023 o’quv yilining bahorgi semestrida pediatriya fakultetining 3-kurs talabalari uchun farmakologiyadan integral imtixon savollari 1. umumiy farmakologiya. dori moddalarining farmakokinetik va farmakodinamik parametrlari. umumiy farmakologiyani odatda ikki qismga bo’lib o’rganiladi. bular dorilarning farmakokinetikasi va farmakodinamikasidir. farmakokinetika – bu farmakologiyaning dori moddalarining organizmga kiritish yo’llarini, undagi so’rilishini, taqsimlanishini, depolanishini, parchalanishini va chiqarib yuborilishini o’rganuvchi bo’lim hisoblanadi. farmakodinamika – bu dori moddalarining biologik samaralarini, shuningdek, ularning ta’sir mexanizmlarini va ta’sir qilish joylari (lokalizatsiyasi) ni o’rganuvchi bo’limdir. 2. dorilarni organizmga kiritish yo’llari. dori vositalari asosan organizmga ikkita yo’l orqali kiritiladi: bular enteral (me’da-ichak yo’li orqali) hamda parenteral (me’da-ichak yo’lini chetlab) yo’llardir. enteral yo’l orqali dori vositalarini organizmga kiritishning asosan 5 ta usuli mavjud bo’lib, ular og’iz orqali, til ostiga, lunj ortiga, o’n ikki barmoq ichakka va to’g’ri ichakka kiritishdir. dori vositalari parenteral yo’l bilan teri orqali, teri …

2 / 15

umkin. suvda erimaydigan birikmalarni, moyli eritmalarni, kuchli ta’sirlantiruvchi xossaga ega bo’lgan, qon ivishiga yoki gemolizga olib keluvchi moddalarni vena orqali kiritish mumkin emas. sanab o’tilgan har uchchala usulning ham asosiy kamchiligi shundan iboratki, ularni har doim ham qo’shimcha tibbiy xodim orqali amalga oshiriladi va eritmalar sterillangan bo’lishi lozim. bundan tashqari ularning barchasi og’riqli hisoblanadi. gazsimon va uchuvchan birikmalar hamda ayrim aerozollar asosan ingalyatsion usul bilan nafas yo’llari orqali kiritiladi. bunda o’pkaning juda ham ulkan absorbtsion soha ekanligi (90-100 m2) va qon tomirlari bilan kuchli darajada ta’minlanganligi muhim o’rin egallaydi. 3. dorilarni organizmda so’rilishi. so’rilish – bu dorivor moddaning organizmga kiritilish yo’lidan qat’iy nazar uning qon yoki limfa oqimiga tushishidir. so’rilishning quyidagi asosiy mexanizmlari mavjud: 1. passiv diffuziya. 2. yengillashtirilgan diffuziya. 3. filьtratsiya. 4. aktiv transport. 5. pinotsitoz. 4. dori vositalarining organizmda taqsimlanishi. biologik to’siqlar. depolanish. absorbtsiyalangan dori vositalari qonga tushganidan keyin turli a’zo va to’qimalarga yetib boradi. bunda ular organizmda …

3 / 15

da bir turdan ikkinchi turga aylanishi. bunda sof kimyoviy parchalanish reaktsiyasi yuzaga chiqadi. hosil bo’lgan parchalanish mahsulotlariga metabolitlar deyiladi. ular yoki chiqarib yuboriladi, yoki kon’yugatsiya jarayoniga uchrab, qayta parchalanadi va shundan keyingina organizmdan chiqarib yuboriladi. kon’yugatsiya – bu biosintetik jarayon bo’lib, u dori vositasiga yoki uning metabolitlariga qator kimyoviy guruhchalarning yoki endogen birikmalar molekulalarining birikishi orqali yangi, organizmdan chiqarib yuborilishi yengillashgan birikmalarning paydo bo’lishi bilan kechadi. bunda dori vositalari metillanish, atsetillanish yoki glyukuron kislotasi, sulьfatlar, glutation, aminokislotalar kabilar bilan birikishi orqali biotranformatsiyaga uchraydi. hosil bo’lgan parchalanish mahsulotlariga kon’yugatlar deyiladi va ular boshqa kimyoviy jarayonlarga uchramasdan, organizmdan chiqarib yuboriladi. biologik biotransformatsiya jarayoniga uchragan dori vositalari o’zlarining biologik samaradorligini yo’qotadilar. 6. dori vositalarining organizmdan chiqarilishi. dori vositalari, ularning metabolitlari va kon’yugatlari organizmdan quyidagi yo’llar orqali ajratiladi: 1) buyraklar orqali; 2) o’t orqali; 3) ichak orqali; 4) bezlar orqali (so’lak bezlari, me’da bezlari, ichak bezlari, ko’z yosh bezlari, ter bezlari, emizikli davrda sut …

4 / 15

y ta’sir ko’rsatadi. mazkur ta’sir dori moddalarining organizmga kiritish yo’llariga hamda biologik to’siqlar orqali o’ta olish qobiliyatiga bog’liq holda yuzaga chiqadi. 9. dori moddalarining asosiy ta’siri. asosiy ta’sir – dori vositasi qaysi maqsadni amalga oshirish uchun qo’llanilgan bo’lsa, o’sha ta’siri asosiy hisoblanadi. masalan, dimedrol preparatini allergiyaga qarshi vosita sifatida qo’llanilganda uning n1-retseptorlarni bloklashini asosiy ta’sir deb hisoblanadi, ammo, u uxlatuvchi vosita sifatida qo’llaniladigan bo’lsa, unda mns ni susaytiruvchi xossasini asosiy ta’sir deb hisoblanadi. 10. dori moddalarining nojo’ya yoki noxush ta’sirlari. nojo’ya yoki noxush ta’sir – dori vositasining asosiy ta’siridan tashqari yuzaga chiqadigan barcha boshqa keraksiz ta’sirlari nojo’ya yoki noxush ta’sir deyiladi. jahon sog’liqni saqlash tashkiloti (jsst, voz) ekspertlari tomonidan e’tirof etilishicha, kasalliklarning oldini olish, ularni diagnostika qilish yoki davolash maqsadida qo’llanilgan dori preparatlari ta’sirida kelib chiqadigan barcha keraksiz samaralari nojo’ya ta’sir deb yuritiladi. 11. dori moddalarining spetsifik va tanlab ta’sir qilishi. spetsifik ta’sir – dori moddalarning organizmdagi spetsifik retseptorlar bilan …

5 / 15

esteraza fermenti bilan bog’lanishi. qaytmas ta’sir – ayrim dori moddalarida “modda-retseptor” orasidagi bog’lanishning kovalent bog’lar orqali amalga oshirilishi natijasida mustahkam bog’lanish paydo bo’lishi. bu holda dori moddasining ta’siri juda ham uzoq davom etishi mumkin. masalan, armin preparatining atsetilxolinesteraza fermenti bilan bog’lanishi “qaytmas” ta’sirga asoslangan. 13. dori moddalarining allergik va noallergik nojo’ya ta’sirlari. allergik ta’sir – organizmga kiritilayotgan dori moddasini organizm antigen sifatida qabul qilishi natijasida yuzaga chiqadigan o’ziga xos samara hisoblanadi. ko’pincha allergik reaktsiyalar ko’rinishida namoyon bo’ladi. allergik reaktsiyaning yuzaga chiqishi kiritilayotgan dori moddasining dozasiga bog’liq emas. bunda dori moddasi antigen (allergen) vazifasini bajaradi. noallergik nojo’ya ta’sirlarga dorilar ta’sirida yuz yueruvchi bosh orishi, bosh aylanishi, ko’ngil aynish, qayt qilish, ich ketishi kabilar kiradi. 14. idiosinkraziya nima? idiosinkraziya – bu dori moddasiga nisbatan organizmning atipik reaktsiyasi bo’lib hisoblanadi. bunda organizmdagi fermentopatiyalar natijasida qo’llanilayotgan dori moddasiga nisbatan ko’tilmagan og’ir ko’rinishdagi nojo’ya ta’sir paydo bo’lishi mumkin. masalan, agarda bemor qonida fermentopatiya natijasida psevdoxolinesteraza …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "farmakologiya dori moddalarining farmakokinetik va farmakodinamikasi"

“tasdiqlayman” tta urganch filiali o’quv- uslubiy bo’limi boshlig’i, phd __________ karimov r.x. “____” _________ 2023 y. 2022-2023 o’quv yilining bahorgi semestrida pediatriya fakultetining 3-kurs talabalari uchun farmakologiyadan integral imtixon savollari 1. umumiy farmakologiya. dori moddalarining farmakokinetik va farmakodinamik parametrlari. umumiy farmakologiyani odatda ikki qismga bo’lib o’rganiladi. bular dorilarning farmakokinetikasi va farmakodinamikasidir. farmakokinetika – bu farmakologiyaning dori moddalarining organizmga kiritish yo’llarini, undagi so’rilishini, taqsimlanishini, depolanishini, parchalanishini va chiqarib yuborilishini o’rganuvchi bo’lim hisoblanadi. farmakodinamika – bu dori moddalarining biologik samaralarini, shuningdek, ularning ta’sir mexanizmlarini va t...

This file contains 15 pages in DOC format (145.5 KB). To download "farmakologiya dori moddalarining farmakokinetik va farmakodinamikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: farmakologiya dori moddalarini… DOC 15 pages Free download Telegram