tola optikasi

DOC 10 pages 117.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 117.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash fakulteti 125- a guruh talabasi jalolov ruhullo biofizika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi tekshirdi: umida abdujabborova mavzu: optik tolaning tibbiyotda qoʻllanilishi. tola optikasi — yorugʻlik va maʼlumotlarni optik diapazondagi nur oʻtkazgichlar (nur tolalari) da tarqalishini urganadigan optika boʻlimi. tola optikasi 20-asrning 50-yillarida vujudga kelib, 70-yillarning boshida spektrning koʻrinuvchi va infraqizil sohalarida soʻnish koeffitsiyenti 20 dbgʻkm dan kam boʻlgan kvars shishasi olinishi bilan jadal rivojlana boshlagan. nur tola sindirish koʻrsatkichlari bir-biridan farq qiluvchi silindr shaklidagi shisha yoki plastik oʻzak va uni oʻrab turuvchi qobiqdan tashkil topgan. oʻzakning sindirish koʻrsatkichi qobiqnikidan katta bulgani uchun, ular chegarasida yorugʻlikning toʻla ichki qaytish hodisasi yuz berib, uzak ichiga kiritilgan nur tashqariga chiqib ketmasdan nur tola ichida tarqaladi. hyp tola oʻzagining diametri bir necha mikrondan yuzlab mikrongacha, qobiq qalinligi oʻnlab mikrondan yuzlab mikrongacha oʻzgarishi mumkin. tola optikasi sohasida olib borilgan tadqiqotlar nur tolalarning keng koʻlamda optik aloqada qoʻllanilishiga olib keldi. hozirgi kunda anʼanaviy …

2 / 10

hodisalari qonuniyatlarini, yorugʻlik bilan moddalarning oʻzaro taʼsirini oʻrganadigan boʻlimi. yorugʻlikning toʻgʻri chiziq boʻylab tarqalishi qadimda mesopotamiya va qad. misrda maʼlum boʻlgan hamda undan qurilish ishlarida foydalanishgan. tasvirning koʻzguda hosil boʻlishi bilan miloddan avvalgi 3-asrda aristotel, platon, yevklidlar shugʻullanishgan. o.ning rivojlanishi i. nyuton, r. guk, f. grimaldi, x. gyuygens va boshqalarning ishlari bilan bogʻliq. 11-asrda arab olimi ibn al-xaysam (algazen) o. toʻgʻrisida risola yozgan boʻlsada, yorugʻlikning sinishi qonunini ifodalay olmagan. faqat 1620-yillarda bu qonunni tajriba yoʻli bilan golland olimi v. snellius va r. dekart isbotladi. 17-asrdan yorugʻlik haqida korpuskulyar va toʻlqin nazariyalar paydo boʻla boshladi. yorugʻlik korpuskulyar (zarra) nazariyasining targʻibotchisi x. gyuygens edi. yorugʻlikning toʻlqin tabiati haqidagi tasavvurlar m. lomonosov va l. eyler tomonidan rivojlantirildi. 19-asr boshlarida ingliz olimi t. yung va o. frenel ishlari yorugʻlik toʻlqin nazariyasining uzil-kesil gʻalabasiga olib keldi. o. frenel kristallooptika hodisalariga toʻlqin nazariyasini qoʻlladi. t. yung yorugʻlik interferensiyasi hodisasini kuzatdi. bu hodisa yorugʻlik toʻlqin tabiatiga ega …

3 / 10

ʻlikning elektromagnit nazariyasiga asoslanib, yorugʻlikning hatto bosimi boʻlishini aytdi va uning son miqdorini nazariy aniqladi (1873). uning nazariy tekshirishlari elektromagnit maydonning yorugʻlik tezligiga teng tezlik bilan tarqalishini koʻrsatdi. italyan olimi a. bartoli esa 1876-yilda yorugʻlik bosimining termodinamik asosini yaratdi. 1899-yilda p. n. lebedev birinchi boʻlib tajriba yoʻli bilan yorugʻlik bosimini aniqladi. 1888-yilda g. gers vakuumda tarqalayotgan elektromagnit maydonning tezligi yorugʻlik tezligiga teng ekanligini aniqladi va j. maksvell nazariyasini tajriba yoʻli bilan tasdikladi. yorugʻlikning modsalar bilan taʼsirlashuvini 19-asr 90-yillarida juda koʻp olimlar, jumladan, nemis olimi e. drude, g. gelmgols va g. a. lorents tekshirdilar. lorents modda va yorugʻlikning elektromagnit nazariyasini yaratdi. shu nazariya asosida o.dagi qator hodisalarni, mas, yorugʻlikning dispersiya hodisasi, dielektrik singdiruvchanlik ye ning elektromagnit toʻlqin uzunligi x ga bogʻliq boʻlishi va h.k.ni tekshirish va tushuntirish mumkin boʻldi. klassik elektron nazariya ayrim optik hodisalarni tushuntirib bera olmadi va nazariya natijalari tajriba natijalariga, mas, mutlaq qora jismning issiklik nurlanishi spektrida energiya …

4 / 10

yorugʻlik interferensiyasi hodisasini kuzatdi. bu hodisa yorugʻlik toʻlqin tabiatiga ega ekanligini koʻrsatdi. o. frenel yorugʻlik interferensiyasi asosida yorugʻlikning toʻgʻri chiziq boʻylab tarqalishini, turli difraksiya xrdisalarini va boshqalarni tushuntirdi. yorugʻlikning sinishi va qaytishida yorugʻlikning qutblanishini fransuz olimi e. malyus kuzatdi (1808) va fanga "yorugʻlikning qutblanishi" terminini kiritdi. m. faradey yorugʻlik qutblanish tekisligining magnit maydonda burilishini kashf qildi (1846) va elektromagnetizm bilan o. orasidagi bogʻlanishni, tok kuchi elektromagnit birligining elektro-statik birligiga nisbati yorugʻlik tezligiga tengligini (3-10°sm/s) topdi. j. k. maksvell elektromagnit maydon tushunchasini rivojlantirdi, yorugʻlik ham elektromagnit toʻlqindan iborat, degan nazariyani yaratdi. u yorugʻlikning elektromagnit nazariyasiga asoslanib, yorugʻlikning hatto bosimi boʻlishini aytdi va uning son miqdorini nazariy aniqladi (1873). uning nazariy tekshirishlari elektromagnit maydonning yorugʻlik tezligiga teng tezlik bilan tarqalishini koʻrsatdi. italyan olimi a. bartoli esa 1876-yilda yorugʻlik bosimining termodinamik asosini yaratdi. 1899-yilda p. n. lebedev birinchi boʻlib tajriba yoʻli bilan yorugʻlik bosimini aniqladi. 1888-yilda g. gers vakuumda tarqalayotgan elektromagnit maydonning tezligi …

5 / 10

arga boʻlinadi. geometrik o.da yorugʻlikning qaytishi va sinishi qonunlari asosida, yaʼni ikki muhit chegarasida yorugʻlikning sinishi va qaytishi natijasida obʼyektlarning tasviri hosil boʻlishini tushuntirish mumkin. unda fotometriya, yorugʻlik oqimi, yorugʻlik kuchi, yoritilganlik va yorugʻlikni miqsoriy ifodalovchi boshqa kattaliklar qaraladi. geometrik o. fotometriya bilan birga o. texnikasi, yaʼni optik asboblar nazariyasi va ratsional yoritish, yorugʻlik dastasini taqsimlash va yoʻnaltirish taʼlimotining ilmiy asoslari bilan ham shugʻullanadi. toʻlqin o.sida interferensiya, difraksiya va yorugʻlikning qutblanishi kabi yorutlik tabiati bilan bogʻliq boʻlgan hodisalar oʻrganiladi. bu hodisalar nazariyalarining rivojlanishi yorugʻlik tabiatini toʻla ochib berish bilan birga, yorugʻlikning qaytishi va sinishi qonunlarini ham tushuntirib bera oldi. yorugʻlikning modda bilan taʼsiri tufayli har xil effektlar — mexanik (yorugʻlik bosimi, kompton effekti), xususiy optik (yorugʻlikning sochilishi, fotolyuminessensiya), elektr (fotoelektr hodisa), kimyoviy (foto-kimyo va fotografiya effektlari), shuningdek, yorugʻlikning yutilishi va sochilishi, issiklik nurlanishi va boshqa kuzatiladi. yorugʻlikning yutilishi va sochilishi rang haqidagi taʼlimot asosini tashkil qilib, rassomlik sanʼatida keng ishlatiladi. …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tola optikasi"

toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash fakulteti 125- a guruh talabasi jalolov ruhullo biofizika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi tekshirdi: umida abdujabborova mavzu: optik tolaning tibbiyotda qoʻllanilishi. tola optikasi — yorugʻlik va maʼlumotlarni optik diapazondagi nur oʻtkazgichlar (nur tolalari) da tarqalishini urganadigan optika boʻlimi. tola optikasi 20-asrning 50-yillarida vujudga kelib, 70-yillarning boshida spektrning koʻrinuvchi va infraqizil sohalarida soʻnish koeffitsiyenti 20 dbgʻkm dan kam boʻlgan kvars shishasi olinishi bilan jadal rivojlana boshlagan. nur tola sindirish koʻrsatkichlari bir-biridan farq qiluvchi silindr shaklidagi shisha yoki plastik oʻzak va uni oʻrab turuvchi qobiqdan tashkil topgan. oʻzakning sindirish koʻrsatkichi qobiqnikidan katta bulgani uchun, ...

This file contains 10 pages in DOC format (117.0 KB). To download "tola optikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tola optikasi DOC 10 pages Free download Telegram