ratsional ovqatlaniishning ahamiyati

DOC 8 pages 805.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 805.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

мавзу 1. овқатланишнинг адекватлигини текшириш ва баҳолаш рационал овқатланиш (лотинча рационалис - "оқилона" сўзидан) - соғлом одамларнинг жинси, ёши, меҳнат табиати, яшаш иқлим шароити ҳисобга олинган ҳолда физиологик жиҳатдан соғлом овқатланиши. рационал овқатланиш саломатликни сақлашга, зарарли атроф-муҳит омилларига қаршилик кўрсатишга, юқори жисмоний ва ақлий меҳнатга, фаол узоқ умрга ёрдам беради. балансли овқатланишнинг моҳияти учта асосий принсипдан иборат: • озиқ-овқат билан таъминланадиган энергия ва ҳаёт давомида инсон сарфлайдиган энергия ўртасидаги мувозанат • сифатли таркибда ва озуқа моддаларининг нисбати билан тананинг эҳтиёжларини қондириш; • парҳезга риоя қилиш. энергия мувозанати - инсон ҳаёти учун зарур бўлган барча энергия озиқ-овқатдан келади. инсоннинг энергия сарф-харажатлари ички органларнинг ишлашига, метаболик жараёнларнинг боришига, тана ҳароратини доимий даражада ушлаб туриш ва мушакларнинг ишлашига сарфланадиган ҳаражатлардан иборат. калория ҳосил бўлган иссиқлик миқдорини тавсифлайди. меҳнатнинг интенсивлиги бўйича катталар 5 гуруҳга бўлинади: 1-гуруҳ. жисмоний меҳнатни сарфлаш билан боғлиқ бўлмаган ёки озгина жисмоний куч талаб қиладиган шахслар (ақлий ишчилар, ишчилар); 2-гуруҳ. кўп …

2 / 8

я таркиби овқатланишнинг миқдорий томонини тавсифлайди, бу энергияга бўлган эҳтиёж билан белгиланади. озиқ-овқатнинг кимёвий таркибини билган ҳолда, асосий озиқ-овқат маҳсулотларининг кимёвий таркибининг махсус жадвалларига кўра, одам кунига қанча энергия олишини ҳисоблаш жуда осон. тананинг нормал ишлаши учун нафақат тегишли энергия таъминоти, балки уни барча озиқ-овқат моддалари: оқсиллар, ёғлар, углеводлар, витаминлар, минерал тузлар билан доимий равишда таъминлаш керак. баъзи озуқавий моддалар (минерал тузлар, бир қатор аминокислоталар, витаминлар) инсон танасида шаклланмаганлигини билишингиз керак. улар ажралмас озиқавий омиллар бўлиб, танага фақат озиқ-овқат билан киради. озиқ-овқат ва тананинг ҳаётий функтсияларини яхши ассимилятсия қилиш учун мувозанатли овқатланиш катта аҳамиятга эга. озиқ-овқат таркибидаги оқсиллар, ёғлар ва углеводлар ўртасидаги оптимал нисбатни англатади. одатда, бу ёш ёшидаги эркаклар ва аёллар учун 1:1:4 бўлиши керак. мўътадил иқлим шароитида яшайдиган ва жисмоний меҳнат билан шуғулланмайдиган соғлом ёшларнинг рационида оқсиллар-13%, ёғлар - 33%, углеводлар-54%, таъминлаши керак. ҳайвонот оқсиллари протеиннинг умумий миқдорининг 55 фоизини ташкил қилиши керак. ва ўсимлик мойлари - диетадаги …

3 / 8

хил озиқ-овқат маҳсулотларига интилишимиз керак; · озиқ-овқатнинг тўлиқлигини ҳис қилиш қобилиятига (ошпазлик ишлов беришнинг мақбул таркиби, ҳажми, мукаммаллигини танлаб) эришиш керак; · санитария ва эпидемия нуқсонлари ва озиқ-овқат хавфсизлигига қатъий риоя қилиш керак. рационга овқатланиш вақти ва сони, улар орасидаги интерваллар, парҳезнинг энергия, кимёвий таркиби, овқатланиш тўплами ва овқатланиш учун оғирлиги бўйича тақсимланиши киради. инсон бутун ҳаёти давомида қуйидаги мувозанатли овқатланиш қоидаларига амал қилиш керак: • кунига 4 та таом (нонушта, тушлик, кечки овқат, ётишдан олдин бир стакан кефир); кунига бир ёки икки марта овқатланиш соғлиқ учун хавфлидир; • овқатланиш оралиғида овқатни истисно қилиш; • нонушта ва тушлик, тушлик ва кечки овқат орасидаги вақт 5-6 соат, кечки овқат ва уйқунинг бошланиши ўртасидаги вақт 3-4 соат; • ҳар бир овқатланиш вақтида маҳсулот тўплами барча керакли озуқа моддаларининг мақбул нисбатини таъминлаши керак, нонушта ва тушликда соғлом одам кундалик рациондаги калорияларнинг 2/3 дан кўпроғини, кечки овқат пайтида эса 1/3 дан кам бўлиши керак; …

4 / 8

дир (ошқозон яраси, сурункали гастрит, колит ва бошқалар). илм-фаннинг замонавий ютуқлари шуни кўрсатадики, табиат ва парҳезни ўзгартириб, сиз метаболизмга, тананинг мослашиш қобилиятига ижобий таъсир кўрсатасиз ва шунинг учун қариш жараёнларининг суръати ва йўналишига ижобий таъсир кўрсатасиз. нотўғри овқатланиш ва унинг режимини бузиш турли касалликларнинг муҳим манбалари ҳисобланади. нотўғри овқатланиш туфайли қандай касалликлар пайдо бўлиши мумкин? биринчидан, рациондаги баъзи бир озуқа моддаларининг этишмаслиги ёки ортиқча бўлиши натижасида келиб чиқадиган касалликлар: озиқ-овқат дистрофияси, семириб кетиш, витамин этишмаслиги ва бошқалар. иккинчидан, тўйиб овқатланмаслик атеросклероз, юрак томирлари касаллиги, гипертония каби касалликларнинг ривожланишида катта рол ўйнайди. касаллик, қандли диабет, подагра, ўт тошлари, жигар ва ошқозон ости бези касалликлари. тананинг энергия сарфини аниқлаш усуллари тананинг кунлик энергия сарфи қуйидагилардан иборат: - ёши, жинси, бўйи, тана оғирлиги, физиологик тузилиши (астеник, нормо, гиперстеник) га боғлиқ бўлган асосий метаболизм; - овқат ҳазм қилиш учун сарфланадиган энергия (овқатнинг ўзига хос динамик ҳаракати), бу базал метаболик ставканинг тахминан 10% ни ташкил …

5 / 8

а-сумкаларида тўпланади; - пулсометрия усули, унда махсус қурилма - юрак уришини кузатувчи турли хил иш ва бошқа юклар пайтида пулснинг частотаси ва тўлдирилишини ўлчайди, натижада асбоб автоматик равишда киложоулга айлантирилади; алиментар энергия ўлчаш усули - овқатнинг тақсимланмаган қисмини ҳисобга олган ҳолда кунлик рациондаги калория миқдорини лаборатория асосида аниқлаш; - ҳисоблаш усуллари: харрис ва бенедиктнинг махсус жадваллари ёрдамида жинси ва тана вазнига (биринчи рақам), шунингдек жинси, ёши ва бўйи (иккинчи рақам) бўйича алоҳида-алоҳида аниқланг. ушбу рақамларнинг йиғиндиси асосий алмашинув қиймати ҳисобланади. асосий алмашинувга асосий метаболизм қийматининг 10 фоизини ташкил этадиган озиқ-овқатнинг ўзига хос динамик ҳаракати учун энергия сарфини ва одам куннинг фаол қисмида (жисмоний ва ақлий меҳнат, дам олиш, овқатланиш ва шу кабилар) бажарадиган барча турдаги юкларни сарфлашга сарфланадиган харажатлар қўшилади. ушбу энергия ҳаражатлари кунлик иш вақтига (ҳар бир юк турига бир киши кун давомида сарфлаган соат ёки дақиқалар сони) асосланиб, 1 соат ичида ҳар хил турдаги юкларга сарфланган энергияни (калорияларда) …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ratsional ovqatlaniishning ahamiyati"

мавзу 1. овқатланишнинг адекватлигини текшириш ва баҳолаш рационал овқатланиш (лотинча рационалис - "оқилона" сўзидан) - соғлом одамларнинг жинси, ёши, меҳнат табиати, яшаш иқлим шароити ҳисобга олинган ҳолда физиологик жиҳатдан соғлом овқатланиши. рационал овқатланиш саломатликни сақлашга, зарарли атроф-муҳит омилларига қаршилик кўрсатишга, юқори жисмоний ва ақлий меҳнатга, фаол узоқ умрга ёрдам беради. балансли овқатланишнинг моҳияти учта асосий принсипдан иборат: • озиқ-овқат билан таъминланадиган энергия ва ҳаёт давомида инсон сарфлайдиган энергия ўртасидаги мувозанат • сифатли таркибда ва озуқа моддаларининг нисбати билан тананинг эҳтиёжларини қондириш; • парҳезга риоя қилиш. энергия мувозанати - инсон ҳаёти учун зарур бўлган барча энергия озиқ-овқатдан келади. инсоннинг энергия сарф-...

This file contains 8 pages in DOC format (805.0 KB). To download "ratsional ovqatlaniishning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: ratsional ovqatlaniishning aham… DOC 8 pages Free download Telegram