a.sen-simon. uning tarixiy konsepsiyasi

DOCX 27 стр. 97,0 КБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 97,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

a.sen-simon. uning tarixiy konsepsiyasi. reja: 1.jon styuart mill (1806-1873 y.)ning iqtisodiy qarashlari 2.karl marks (1818-1883y.) iqtisodiy ta’limotining umumiy tavsifi 3. a.sеn-simon, sh.furе va r.ouen iqtisodiy qarashlari jon styuart mill (1806-1873 y.)ning iqtisodiy qarashlari jon styuart mill (1806-1873 y.) klassik siyosiy iqtisodni yakunlovchilardan biri hisoblanadi. uning otasi jeyms mill iqtisodchi, d.rikardoning yaqin og’aynisi bo’lib, o’g’lining tarbiyasi bilan jiddiy shug’ullangan. shuning uchun millga o’n yoshidayoq jahon tarixini, grek va lotin adabiyotlarini ko’rib chiqishga to’g’ri kelgan. o’n uch yoshida u bir vaqtning o’zida falsafa, siyosiy iqtisod va boshqa fanlarni o’rganishni davom ettirgan holda rim tarixini yozib chiqqan. j.s.mill o’zining birinchi siyosiy iqtisod bo’yicha «tajriba»sini 23 yoshida, ya’ni 1829 yil nashr etdi. 1843 yili unga shuhrat keltirgan «mantiq tizimi» nomli falsafiy asari vujudga keldi. asosiy asari «siyosiy iqtisod asoslari…» bo’lib, u 1848 yili chop etilgan. bu asar beshta kitobdan iborat: (1)“ishlab chiqarish”, (2)“taqsimot”, (3)“ayirboshlash”, (4)“jamiyat rivojlanishining ishlab chiqarish va taqsimotga ta’siri”, (5)“davlatning bozor iqtisodiyotiga …

2 / 27

ish va taqsimlash qonunlarini tadqiqot qiluvchi fan sifatida ta’riflaydi. shu bilan birga, uning fikricha, taqsimot tarixiy xarakterga ega bo’lib, ishlab chiqarish qonunlari esa abadiy hisoblanadi. ko’pchilik mutaxassislarning fikriga ko’ra, iqtisodiy fanning metodologiyasini takomillashtirish j.s.millning asosiy xizmati hisoblanadi. u nazariy xulosalar faqat muayyan sharoitda to’g’ri bo’lishidan kelib chiqqan holda, har qanday nazariy chizma (sxema)ning nisbiyligini doimo ta’kidlagan va ko’p omilli tahlilning zarurligini ko’rsatib bergan. tadqiqot metodi j.s.millning tavsiyasiga ko’ra, ikki asosiy narsaga asoslanadi: 1) xulosa va yakun, odatda, faqat muayyan sharoitda to’g’ridir; 2) ular har tomonlama (universal) bo’lishi mumkin emas. iqtisodiy hayotda bitta emas, balki juda ko’p sabablar amal qiladi. ularni anglash, asosini ajratib olish juda qiyin, shuning uchun ularni chalkashtirib yubormaslik, sabab va oqibatni bir-biridan ajrata bilish lozim. o’zgarib turuvchi sharoitlarni va o’zaro aloqalarni hisobga olgan holda turli kontseptsiya va qarashlarni, yondashuv va tavsiyalarni taqqoslash, to’g’ri xulosa chiqara bilish iqtisodiy bilimlarning meros bo’lib qolishini ta’minlaydi. j.s.mill klassik iqtisodiy maktabni yakunlovchilardan …

3 / 27

omadlar unumli iste’mol hisoblanadi. uningcha, unumsiz mehnatdan keladigan har qanday daromad bu–faqat unumli mehnat bilan yaratilgan daromadning oddiy qayta taqsimlanishidir. agar u ishchining va uning oilasining yashashi uchun zarur bo’lgan vositalar minimumini ta’minlasa, hatto ish haqi iste’moli unumli hisoblanadi, uning “zeb-ziynat” keltiradigan qismi esa unumsiz hisoblanadi. j.s.mill qiymat, almashuv qiymat, iste’mol qiymat tushunchalarini ko’rib chiqadi. uningcha, qiymat ishlab chiqarish sohasiga emas, balki muomala sohasiga xos hodisa hisoblanadi va bir tovarni boshqa tovarga, shu jumladan, pulga ayirboshlash uchun xarakterli bo’lgan o’rtadagi nisbat hisoblanadi; bunday nisbat bozorda o’rnatiladi. qiymat (qimmat) nisbiy tushuncha bo’lganligi sababli, u barcha tovarlar bo’yicha birdaniga oshishi mumkin emas. almashuv qiymat (tovar bahosi) talab va taklif muvozanatlashgan nuqtada o’rnatiladi, ya’ni talab va taklifga qarab o’rnatiladi, ishlab chiqarish xarajatlari esa taklifni aniqlab beruvchi omil sifatida tavsiflanadi. tovar qiymatning puldagi ifodasi uning bahosi hisoblanadi. baho bevosita raqobat asosida o’rnatiladi. raqobat esa xaridor arzon olishga, sotuvchi esa qimmat sotishga intilishi sababli kelib …

4 / 27

al deb atagan. ishlab chiqarish faoliyati kapital miqdori bilan chegaralanadi. kapitalning har bir ko’payishi ishlab chiqarishning kengayishiga olib keladi. agar mehnat qilishga qobiliyatli kishilar topilsa va ular yeyishi uchun ovqat bo’lsa, ulardan qandaydir ishlab chiqarishda doimo foydalanish mumkin. chunki investitsiyaning asosi sifatida kapitalning tashkil topishi ish bilan bandlik doirasini kengaytirish imkonini beradi va agar «boylarning unumsiz xarajatlari» hisobga olinmasa, ishsizlikka barham berishi mumkin. ammo j.s.millning ta’kidlashicha, kapitalning rivojlanishiga boshqa cheklanishlar ham xos. ularning biri–kapitaldan keladigan daromadlarning kamayishidir. uni j.s.mill kapitalning me’yorli unumdorligining pasayishi sababli kelib chiqadi, deb tushuntiradi. masalan, qishloq xo’jaligi mahsulotlari miqdorini ko’paytirish ushbu miqdor ekvivalentiga nisbatan ko’proq mehnat sarflash evazigagina bo’lishi mumkin. boshqacha bo’lishi aslo mumkin emas. umuman, foyda to’g’risidagi savolni tushuntirib berishda j.s.mill d.rikardo qarashlariga asoslanadi. o’rtacha foyda me’yorining vujudga kelishi shunga olib keladiki, bunda foyda ishlatilayotgan kapitalga mutanosib bo’ladi, baho esa–xarajatlarga. «sarf-xarajatlar, ya’ni ishlab chiqarish xarajatlari bir xil bo’lgan joyda foyda ham bir xil bo’lishi uchun, …

5 / 27

likka ega bo’lgan kishi renta oluvchiga o’xshab ketadi». j.s.mill foydaning vujudga kelish sababini xuddi a.smit va d.rikardo kabi tushuntiradi: «foyda ayirboshlash natijasida emas…, balki mehnatning unumdorlik kuchi natijasida vujudga keladi… agar mamlakatdagi barcha mehnatkashlar tomonidan yaratilgan mahsulot, mehnatkashlar ish haqi ko’rinishida iste’mol qiladigan mahsulotdan 20 foizga ko’p bo’lsa, unda bahoning qanday bo’lishidan qat’iy nazar, foyda 20 foizni tashkil etadi». pul, kredit va savdo inqirozi nazariyalari. pulning mohiyatini j.s.mill pulning miqdoriy nazariyasidan kelib chiqqan holda tahlil qiladi. u bu bilan o’zini pulning miqdoriy nazariyasi tarafdori ekanligini ko’rsatadi. bu nazariyaga muvofiq, pul miqdorining ko’payishi yoki kamayishi tovarlar bahosining nisbiy o’zgarishiga ta’sir ko’rsatadi. ammo agar uning miqdorining ko’payishi oldi-sotdi miqdorining ko’payishiga (yoki yalpi daromadga) muvofiq kelsa, faqat birgina pul miqdorining ko’payishi bahoning oshishiga olib kelmaydi. uningcha, boshqa barcha sharoitlar bir xil bo’lganda, “pulning qiymati pul miqdoriga teskari mutanosiblikda o’zgaradi: pul miqdorining har qanaqasiga ko’payishi uning qiymatini pasaytiradi, pulning har qanaqasiga kamayishi esa, uning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "a.sen-simon. uning tarixiy konsepsiyasi"

a.sen-simon. uning tarixiy konsepsiyasi. reja: 1.jon styuart mill (1806-1873 y.)ning iqtisodiy qarashlari 2.karl marks (1818-1883y.) iqtisodiy ta’limotining umumiy tavsifi 3. a.sеn-simon, sh.furе va r.ouen iqtisodiy qarashlari jon styuart mill (1806-1873 y.)ning iqtisodiy qarashlari jon styuart mill (1806-1873 y.) klassik siyosiy iqtisodni yakunlovchilardan biri hisoblanadi. uning otasi jeyms mill iqtisodchi, d.rikardoning yaqin og’aynisi bo’lib, o’g’lining tarbiyasi bilan jiddiy shug’ullangan. shuning uchun millga o’n yoshidayoq jahon tarixini, grek va lotin adabiyotlarini ko’rib chiqishga to’g’ri kelgan. o’n uch yoshida u bir vaqtning o’zida falsafa, siyosiy iqtisod va boshqa fanlarni o’rganishni davom ettirgan holda rim tarixini yozib chiqqan. j.s.mill o’zining birinchi siyosiy iqtisod ...

Этот файл содержит 27 стр. в формате DOCX (97,0 КБ). Чтобы скачать "a.sen-simon. uning tarixiy konsepsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: a.sen-simon. uning tarixiy kons… DOCX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram