manbashunoslik fanining maqsad va mazmuni

DOCX 147 стр. 1,0 МБ Бесплатная загрузка

147 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,0 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 147

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 147

1-mavzu. manbashunoslik fanining predmeti, maqsad va vazifalari darsning mazmuni: tarix ilmida manbashunoslik fanining tutgan о‘rni, uning asosiy xususiyatlari, predmeti, maqsad va vazifalari haqida ma’lumot, mavjud ilmiy adabiyotlar qisqacha tahlili beriladi. reja: 1. manbashunoslik fanini о‘rganishdan maqsad 1. manbashunoslik fanining predmeti va vazifalari 1. manbashunoslikka oid adabiyatlarni tahlili 1. foydalaniladigan manba va adabiyotlar asosiy tushunchalar: manba, tarixiy manba, birlamchi manba, asl nusxa, avtograf, bitik, bitma, yozma yodgorlik, qо‘lyozma, qо‘lyozma kitob, toshbosma, litografik kitob, nashr, ommaviy nashr, ilmiy akademik nashr, faksimile, arxeografiya, asosiy arab yozuvlari, rо‘yhatga olish, tavsifga olish, tasniflash –kataloglashtirish, fihrist – katalog, kartochka, annotatsiya, monografik tavsif. 0. manbashunoslik fanini о‘rganishdan maqsad manbashunoslik fanini о‘rganishdan maqsad talabalarda ushbu fan sohasi tо‘g‘risida umumiy tushuncha hosil qilish va ularda qiziqish uyg‘otish va о‘zbekiston tarixini manbalar asosida mustaqil о‘rganishga harakat qildirishdan iborat. tarixiy fakt va voqealar bayoni inson xarakteri, ma’lumot beruvchi shaxs, guruh, firqa, sulola, mazhab va mamlakatlar manfaati yо‘lida turlicha talqin qilinishi mumkin. …

2 / 147

xususiyatlarga ega. xulosa, manbashunoslik fani yurtimiz tarixi tо‘g‘risida xolis va obyektiv bilim olishga, о‘zligimizni anglashga, boy va qadimiy madaniyatimizni bilishga xizmat qiluvchi tarix fanining muhim sohalaridan biridir. 0. manbashunoslik fanining predmeti, maqsad va vazifalari manbashunoslik fani tarix ilmining asosiy va muhim sohalaridan biri bо‘lib, turli (moddiy, etnografik, yozma va boshqa) manbalarni о‘rganish hamda ulardan ilmiy foydalanishning nazariy va amaliy jihatlarini о‘rganadi. tarixiy manba deganda nimani tushunamiz? tarixiy manba deganda uzoq о‘tmishdan qolgan, tabiat va jamiyatning ma’lum bosqichdagi kechmishini о‘zida aks ettirgan maddiy va ma’naviy yodgorliklarni tushunamiz. bularga moddiy yodgorliklar - qadimiy obidalar, manzilgohlar va mozarlar, shaharlar, qasrlar va qal’alar xarobalari, uy-rо‘zg‘or buyumlari va boshqalar kiradi. ma’naviy yodgorliklar deganda qadimgi yozuvlar, xalq og‘zaki ijodi namunalari, afsonalar, yozma yodgorliklar – bitik, qо‘lyozma kitob, hujjatlar va arxiv materiallari tushuniladi. umuman, tarixiy manba inson ijtimoiy faoliyati natijasida paydo bо‘lgan va uning xususiyatlarini о‘zida aks ettirgan moddiy va ma’naviy yodgorliklardan iboratdir. ularni о‘rganadigan fanni biz …

3 / 147

i о‘z ichiga oladi, lekin yozuv paydo bо‘lganiga esa kо‘p vaqt о‘tganicha yо‘q. masalan, sivilizatsiyaning ilk о‘choqlaridan biri bо‘lmish о‘rta osiyoda dastlabki yozuv arameycha xat negizida taxminan eramizdan avvalgi birinchi ming yillik о‘rtalarida paydo bо‘lgan. xat tarixchisi erkin oxunjonovning ma’lumotiga kо‘ra, yurtimizda arab istilosiga qadar о‘n sakkiz yozuv turi mavjud bо‘lgan ekan. lekin, afsuski, kо‘hna tariximizni о‘zida aks ettirgan yozma yodgorliklarning katta qismi bizning zamonamizgacha yetib kelmagan. ularning kо‘pchiligi bosqinchilik urushlari vaqtida, qolaversa tabiiy ofotlar oqibatida yо‘q bо‘lib ketgan. ilk tarixning ayrim lavhalari о‘tmishdan qolgan va insonning ijtimoiy faoliyati bilan bog‘liq bо‘lgan moddiy yodgorliklarda, aniqrog‘i ularning bizgacha saqlangan qoldiqlari yetib kelgan. xullas, moddiy (ashyoviy) manba deganda ibtidoiy odamlar istiqomat qilgan va dafn etilgan joylar, ularning mehnat va urush qurollari, bino va turli inshootlar (qal’a va qasrlar, hammomlar va karvonsaroylar, hunarmandchilik ustaxonalari hamda suv inshootlari va boshqalar)ning qoldiqlari, uy-rо‘zg‘or buyumlari va zeb-ziynat taqinchoqlari tushuniladi. moddiy yodgorliklarni qidirib topish va о‘rganish ishlari …

4 / 147

deb tilimizdagi, aniqrog‘i uning leksik-sо‘z boyligi tarikibidagi uzoq о‘tmishdan qolgan, ijtimoiy – iqtisodiy, ma’muriy va yuridik atamalar, masalan, xiroj - о‘rta asrlarda aholidan, asosan dehqonlardan olinadigan asosiy soliq; daromad solig‘i; ushr – daromadning о‘ndan bir qismini tashkil etgan soliq; zakot – chorva va mulkdan kambag‘allar uchun yiliga bir marta olinadigan soliq; cuyurg‘ol – shahzodalar va amirlarga toju taxt oldida kо‘rsatgan katta xizmatlari uchun beriladigan yer-suv; tansuqot – kamyob, e’tiborga molik buyum, mato; podshohlar, xonlar va nufuzli kishilarga qilinadigan tortiq; cherik - qо‘shin; qorovul - qо‘shinning oldi va yon tomonlarida boradigan maxsus harbiy bо‘linma; xalifa –muhammad payg‘ambarning о‘rinbosari, о‘rta asrlarda arab musulmon feodal davlatining boshlig‘i; mirishkor – tо‘g‘risi – miri shikor, podshoh va xonlarning ov qushlari va ov hayvonlarini tasarruf etkuvchi mansabdor; mirob – suv taqsimoti bilan shug‘ullanuvchi mansabdor; qozi –shariat asosida ish yurituvchi sudya; yorlig‘ -о‘rta asrlarda hukmdor tarafidan beriladigan rasmiy hujjat; vaqfnoma –masjid, madrasa, xlnaqoh va mozorlarga in’om e’tilgan …

5 / 147

patriarxal – feodal munosabatlarini о‘rganishda “alpomish”, “gо‘rо‘g‘li” kabi dostonlar, shuningdek, xalq ertaklari, marosim qо‘shiqlari, matal va topishmoqlarning roli ham benihoyat kattadir. bu xalq durdonalari turli ijtimoiy tabaqaga mansub kishilarning turish – turmushi, ma’naviy qiyofasi, urf-odati, ayniqsa, uzoq о‘tmishda hukm surgan ijtimoiy munosabatlar haqida qimmatli ma’lumot beradi. tarixiy manbalarning bu turi bilan folklor (nem. folk – xalq, lore – bilim; donishmandlik, xalq donoligi) fani shug‘ullanadi. 2. yozma manbalar yozma manbalar tarixiy manbalarning muhim va asosiy turidir. insonning ijtimoiy faoliyati, aniqrog‘i kishilarning о‘zaro munosabatining natijasi о‘laroq yaratilgan va о‘sha zamonlarda sodir bо‘lgan ijtimoiy-siyosiy voqealarni о‘zida aks ettirgan manba sifatida о‘rta asr (u1-x1x asrlar) tarixini о‘rganishda muhim о‘rin tktadi. yozma tarixiy manbalar о‘z navbatida ikki turga bо‘linadi: 1.oliy va mahalliy hukmdorlar mahkamasidan chiqqan rasmiy hujjatlar (yorliqlar, farmonlar, inoyatnomalar, moliyaviy-hisobot daftarlari, rasmiy yozishmalar). ijtimoiy-siyosiy, ayniqsa, iqtisodiy munosabatlarga oid masalalarni о‘rganishda rasmiy hujjatlar, moliyaviy - hisrbot davtarlari va yozishmalarning ahamiyati benihoya kattadir. rasmiy hujjatlar ijtimoiy-siyosiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 147 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "manbashunoslik fanining maqsad va mazmuni"

1-mavzu. manbashunoslik fanining predmeti, maqsad va vazifalari darsning mazmuni: tarix ilmida manbashunoslik fanining tutgan о‘rni, uning asosiy xususiyatlari, predmeti, maqsad va vazifalari haqida ma’lumot, mavjud ilmiy adabiyotlar qisqacha tahlili beriladi. reja: 1. manbashunoslik fanini о‘rganishdan maqsad 1. manbashunoslik fanining predmeti va vazifalari 1. manbashunoslikka oid adabiyatlarni tahlili 1. foydalaniladigan manba va adabiyotlar asosiy tushunchalar: manba, tarixiy manba, birlamchi manba, asl nusxa, avtograf, bitik, bitma, yozma yodgorlik, qо‘lyozma, qо‘lyozma kitob, toshbosma, litografik kitob, nashr, ommaviy nashr, ilmiy akademik nashr, faksimile, arxeografiya, asosiy arab yozuvlari, rо‘yhatga olish, tavsifga olish, tasniflash –kataloglashtirish, fihrist – katalog, kartoch...

Этот файл содержит 147 стр. в формате DOCX (1,0 МБ). Чтобы скачать "manbashunoslik fanining maqsad va mazmuni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: manbashunoslik fanining maqsad … DOCX 147 стр. Бесплатная загрузка Telegram