uglerodli mineral birikmalar tuproq hosil bo'lish uning unumdorligiga ta'siri

DOCX 8 pages 25.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 8
9:mavzu:uglerodli mineral birikmalar tuproq hosil bo’lish uning unumdorligiga ta’siri. tuproqdagi organik moddalar va ularning tabiati. uglerod va kremniy makroelementlar bo‘lib, biosferada va tuproq hosil bo‘lish jarayonida alohida rol o‘ynaydi. iv guruh elementlarining qolganlari mikroelementlar qatoridan joy oladi. vinogradov ma’lumotlariga ko‘ra bu guruh elementlari tuproq o‘simlik va litosferada quyidagi miqdorlarda tarqalgan. 29-jadval iv-guruh elementlarning miqdori,% element litosfera tuproq o‘simlik kuli element litosfera tuproq o‘simlik kuli c si ge 0,023 29,5 1,5.10-4 1,40 33,0 1.10-4 - 15,0 - sn pb - 2,5 10-4 2,6 10-3 - 110-3 1 10-3 - 5 10-4 110-3 - uglerod va kremniy o‘zlarining yuqori valentliklarida, ya’ni +4 valentli bo‘ladi. ular bir xil tipdagi oksidlarni co2 va sio2 hosil qiladi. ularning bu oksidlari tabiatda keng tarqalgan. har ikkala element ham galogenlar va vodorod bilan birikmalar hosil qiladi. tuproqdagi si va c ikki omil, ya’ni ona jins hamda o‘simlik va hayvonot dunyosining holatini anglatadi. yana shuni alohida ta’kidlash kerakki, …
2 / 8
nish muammosi ilgari xam hozirgi kunda xam tuproqshunoslik sohasida katta nazariy va amaliy ahamiyatga ega. organik modda juda murakkab tarkibga ega. uni asosiy qismini tashkil etuvchi organik moddalar va tuproqning mineral qismi bilan murakkab kimyoviy reaksiyalarga kirishib, murakkab va o‘ziga xos yangi organik birikmalar hosil qiladi. buni gumus moddalari deb ataladi. gumusning hosil bo‘lishi tezligi, jarayon bir qancha omillarga bog‘liq, o‘simlik qoldiqlari miqdori va kimyoviy tarkibiga, tuproqning namligi va aeratsiyasiga, muhit reaksiyasiga, oksidlanish qaytarilish sharoitiga, mikrobiologik faoliyatining intensivligiga, mikroorganizmlarning guruppalari tarkibiga, tuproq mineral qismining mexanik, mineralogik va kimyoviy tarkibiga bog‘liq. gumin kislota siklik tuzilishga ega azot saqlaydigan yuqori molekulyar organik kislota bo‘lib, suvda juda oz eriydi asosan ishqorlarda yaxshi eriydi. tuproq kesmalarining yuqori qismlarida ko‘p bo‘ladi. yaxshi suvga chidamli agregatlarni xosil qilishda muhim ahamiyatga ega. oxirgi maʼlumotlarga asosan gumin kislota tarkibida 42-62% uglerod, 3-6% azot, 3-5% vodarod, 32-38% kisloroddan iborat. fulvo kislotasi fulvokislotalar suvda oson eriydi suvda och sariq randa …
3 / 8
i oshaѐtgan, yaʼni gumifikatsiya jaraѐni kuchliroq bo‘ladi. agar atmosferaga chiqaѐtgan miqdori tuproqdagi s miqdoridan ortiq bo‘lsa, u holda tuproq tarkibidagi organik modda va gumus miqdori kamayadi. tuproqda gumifikatsiya jaraѐnidan mineralizatsiya jaraѐni kuchli, yaʼni ustun bo‘ladi. atmosferadan tuproqqa o‘tadigan va tuproqdan chiqib ketadigan s miqdori uning modda almashinishdagi miqdorning 1-2 % ni tashkil qiladi. bu miqdor s ning tabiatdagi muvozanatiga deyarli taʼsir qilmaydi. o‘simlik qoplami va organik dunѐ mineralizatsiyasi s muvozanatini belgilaydi. tabiiy lanshaftlarda s ning muvozanati ijobiy bo‘lib, yetuk tuproqlarda s muvozanat holatida bo‘ladi, yaʼni uning kirim elementlari bilan chiqim elementlari tengdir. qishloq xo‘jaligida foydalaniladigan landshaftlarda agarda tuproqdagi gumus zahirasini oshirish nazarda tutiladigan agrotexnika joriy etilmasa, s balansi salbiy bo‘ladi. qishloq xo‘jaligi ekinlari joylashgan foydalaniladigan landshaftlarda tuproqdan ajralib chiqadigan so2 atmosfera havosini boyitadi. bu ayni vaqtda yashil o‘simliklarning fotosintezini kuchaytiradi. bir qism so2 tuproq eritmasida erib ishqoriy va ishqoriy yer metallari bilan karbonatlarni hosil qiladi. tuproq havosining tarkibidagi so2 miqdori …
4 / 8
tasi 2 asosli bo‘lib, uning ionizatsiya konstantasi: k==5∙ (pk=33) ga teng bo‘lib, sirka kislotasining ionizatsiyasidan yuqori bo‘ladi. tuproqda so2 miqdori 10 % atrofida bo‘lib, ph=5-5.5 bo‘lsa, bunday vaziyatda tuproqda ishqorlarning to‘planishi, ph=4.5-5 bo‘lsa, yaʼni kamaysa kislota hosil bo‘lish sharoitlarini kuzatish mumkin. ko‘mir kislotasining tuzlari hisoblangan karbonatlar va bikarbonatlar ko‘pchilik tuproqlarda mavjud bo‘lib, har xil shaklda bo‘ladi. masalan, tayganing yuvuvchi suv rejimiga ega bo‘lgan tuproqlarda karbonatlar qoldiqlarini oz bo‘lsada ko‘rish mumkin, yaʼni karbonatli jinslar ustida hosil bo‘lgan tuproqlardagina ko‘rish mumkin. qoldiq karbonatlar rendzinlarga xos. qayir tuproqlari karbonatlarga boy bo‘ladi. qattiq sizot suvlari, chiqib turadigan joylarda hosil bo‘ladigan tuproqlar ham karbonatlarga boy bo‘ladi. tuproqlarning mintaqaviylik qatorida shimoldan janubga tomon yurganda karbonatlarning psevdomitsellasi quvvatli tipik tuproqlarda birinchi marotaba ko‘rinadi. keyinroq, yaʼni janubroqda tipik qora tuproqlarda oq donachalar shaklida mavjud bo‘ladi. yana ham janubroqda karbonatlar tuproqning eng ustki qavatlaridan chuqur qatlamlarigacha mavjud bo‘la oladi. tuproqdagi karbonatlar ichida eng ko‘p miqdorni kalsiy (saso3)tashkil qiladi. xuddi …
5 / 8
ko‘ra magniy karbonat 0,7-3 % oraliqlarida tarqalgan. sodali sho‘rlangan tuproqlarda ko‘mir kislotasining natriy tuzlaridan soda, trona va boshqalarda ko‘proq bo‘ladi. bu kabi tuzlar har xil qatlamlarda hosil bo‘ladi va to‘planadi. karbonatlarning eruvchanligiga qator sabablar taʼsir qiladi. ular har xil eruvchanlikka ega. 30-jadval baʼzi karbonatlarni ml/100 ml suvda eruvchanligi. birikmalar 00с 200с 500с сасо3 са(нсо3)2 mgco3 3h2o k2co3 1,5h2o khcо3 na2co3 10h2o nahco3 8.1  10-3 6.165 0.149 105.3 22.6 7.0 6.9 6.5  10-3 0.166 0.022 110.5 33.3 20.5 9.6 3.8  10-3 0.173 0.037 121.3 52.0 -- 14.5 jadval maʼlumotlaridan ko‘rinib turibdiki, kalsiy gidrokarbonatining eruvchanligi uni karbonatiga nisbatan sezilarli darajada yuqori. lekin ularning gidrokarbonatdan karbonatga o‘tish jaraѐnida eruvchanligi hosilasi juda past, yaʼni 10-9, 10-12 atrofida. tuproqda karbonatlarning mavjud bo‘lishi, uning yaʼni tuproqning qator xususiyatlariga: g‘ovakligiga, zichligiga, gumusning fraksion tarkibiga va boshqalarga taʼsir qiladi. karbonatlarning tuproq unumdorligiga taʼsiri bir xil emas. maʼlum miqdordagi ayrim karbonatlar tuproq strukturasiga, buferligiga ijobiy taʼsir …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uglerodli mineral birikmalar tuproq hosil bo'lish uning unumdorligiga ta'siri"

9:mavzu:uglerodli mineral birikmalar tuproq hosil bo’lish uning unumdorligiga ta’siri. tuproqdagi organik moddalar va ularning tabiati. uglerod va kremniy makroelementlar bo‘lib, biosferada va tuproq hosil bo‘lish jarayonida alohida rol o‘ynaydi. iv guruh elementlarining qolganlari mikroelementlar qatoridan joy oladi. vinogradov ma’lumotlariga ko‘ra bu guruh elementlari tuproq o‘simlik va litosferada quyidagi miqdorlarda tarqalgan. 29-jadval iv-guruh elementlarning miqdori,% element litosfera tuproq o‘simlik kuli element litosfera tuproq o‘simlik kuli c si ge 0,023 29,5 1,5.10-4 1,40 33,0 1.10-4 - 15,0 - sn pb - 2,5 10-4 2,6 10-3 - 110-3 1 10-3 - 5 10-4 110-3 - uglerod va kremniy o‘zlarining yuqori valentliklarida, ya’ni +4 valentli bo‘ladi. ular bir xil tipdagi oksidlarni co2 va sio2 hosi...

This file contains 8 pages in DOCX format (25.7 KB). To download "uglerodli mineral birikmalar tuproq hosil bo'lish uning unumdorligiga ta'siri", click the Telegram button on the left.

Tags: uglerodli mineral birikmalar tu… DOCX 8 pages Free download Telegram