falsafaning mohiyati va jamiiyat taraqqiyotidagi roli

DOCX 24 стр. 71,1 КБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 71,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

1-mavzu.mavzu: falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli. reja: 1. falsafa fanining o‘rganish ob’ekti, predmeti, tuzilishi, funksiyalari va yangi sohalari. 2. dunyoqarash tushunchasi, uning mohiyati,tiplari va ular o‘rtasidagi munosabatlar. 3. falsafa va fanning o’zaro mutanosibligi va farqi. 4. milliy falsafani rivojlantirish masalalari tayanch tushunchalar falsafa, faylasuf, dunyoqarash, fetishizm, animizm, totemizm, magiya, ontologiya, gnoseologiya, sotsiologiya, ijtimoiy falsafa, etika, aksiologiya, falsafiy antropologiya, metafizika, tafakkur, materiya, tabiat, borliq. “falsafa” tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, mazkur atamaning dastlabki ma’nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. falsafa so‘zini ilk bor qadimgi yunon mutafakkiri pifagor miloddan avvalgi vi asrda tayyor holda (afsonalar, rivoyatlar, an’analar orqali) avloddan avlodga o‘tuvchi bilim bilan inson o‘z aqliga tayanib, mushohada yuritish va tanqidiy fikrlash yo‘li orqali olishi mumkin bo‘lgan bilimni farqlash maqsadida ishlatgan. o‘zbekiston respublikasining birinchi prezidenti i.a.karimov ta’biri bilan aytganda, falsafani bilmaydigan odam meditsina yoki ta’lim, san’at yoki madaniyat sohasi vakili bo‘ladimi, bundan …

2 / 24

ayotida bu hol yaqqol ko‘zga tashlanadi. ammo, farobiy ta’kidlaganidek, hikmatni qadrlash, olam va odam hamda hayotning qadriga yetish — boshqa gap. shu ma’noda, bizda qadim zamonlarda faylasuf deganda, ko‘pdan-ko‘p ilm sohalarini egallagan, ustoz va muallim sifatida shuhrat qozongan alloma va mutafakkir kishilar tushunilgan. donishmandlar deb, asrlar sinovidan, eng so‘nggi haqiqat manbai sifatidagi bilimlarga ega bo‘lgan bashoratgo‘ylar, kohinlar va oqsoqollar e’tirof etilgan. ularning so‘zlari birdan-bir to‘g‘ri deb qabul qilingan. faylasuf esa, qadimgilar fikriga ko‘ra donishmandlik muxlisi bo‘lishi, e’tiqod sifatida qabul qilingan tayyor haqiqatlarga emas, balki o‘z aqliga tayanib, ijodiy yo‘l bilan, shuningdek boshqa faylasuflar tomonidan olingan bilimlar va tajribadan foydalangan holda maqsadga intilishi lozim bo‘lgan. falsafa, avvalo, muayyan ilmiy bilimlar tizimidir. u, bir tomondan, insonning voqelikni aql vositasida idrok etishi, ikkinchi tomondan, ongning afsona va rivoyatlar asosidagi shakllardan uzil-kesil ajralish jarayoni natijasidir. bu ikki jihat bir-biri bilan uzviy bog‘liq. chunki behuda xayolparastlik, havoyi va afsonaviy fikrlash tarzidan xalos bo‘lish ilmiy bilimlarni …

3 / 24

’at, aqliy yoki hissiy bilish usuli, vositasi tarzida ta’riflanadi. falsafaga bo‘lgan munosabatning xilma-xilligiga asoslangan holda, unga yaxlit, umumlashgan ta’riflar ham berilgan. falsafaga ijtimoiy ong shakli bo‘lgan madaniyat, san’at, qadriyat nuqtai nazaridan qaraydigan bo‘lsak, uning milliyligini aks ettirish imkoniyati tug‘iladi. ammo ontologiya, gnoseologiya, naturfilosofiya, antropologiya kabi fan sohalari nuqtai nazaridan qaralsa, ushbu ta’rifda umuminsoniylik va universallik falsafaning asosiy xususiyati ekanini ta’kidlash lozim bo‘ladi. haqiqiy falsafa tafakkur mahsuli bo‘lgan narsalarni oliy darajadagi haqiqat sifatida mutlaqlashtirmaydi. bu borada suqrotning «men hech narsani bilmasligimni bilaman», degan e’tirofi haqiqat mezonidir. holbuki, suqrot qadimgi yunonistonning eng bilimli faylasufi bo‘lgan. u bilimdon, bahs-munozara chog‘ida har qanday suhbatdoshni ham mot qilib qo‘ya olgani haqida tarixda misollar ko‘p. falsafiy bilimlar rivoji uzluksiz jarayon bo‘lib, u insoniyatning tafakkur bobida ilgari erishgan yutuqlarni tanqidiy baholashni taqozo etadi. biroq bu ularni tamoman rad etish, ko‘r-ko‘rona tanqid qilish lozim degani emas, balki ularga xos barcha xato va kamchiliklarni anglab, yaxshi va ijobiy jihatlaridan …

4 / 24

gan. falsafa, ijtimoiy tafakkur rivoji yutug‘i va insoniyat ma’naviy taraqqiyoti mahsulidir. u kishilarning olamni bilish, o‘zlashtirish, farovon hayot kechirish va o‘z insoniy salohiyatlarini namoyon etish ehtiyojlari bilan uzviy bog‘liqdir. falsafiy ta’limotlar hamma davrlarda ham insoniyatning ilg‘or tajribalarini o‘zida mujassamlashtirgan va insoniyat madaniyatini yanada yuksakroq bosqichga ko‘tarishga xizmat qilgan. har bir falsafiy g‘oya, mafkura, bilimlar tizimi asosan o‘z davri xususiyatlarini aks ettirgan. ular zamon ruhi va ma’naviyatini o‘zida mujassamlashtirgan, davr muammolarini hal etishda qo‘l kelgan. shuning uchun aflotun, forobiy va beruniy, navoiy va gegelning asar va ta’limotlarida ular yashab o‘tgan davr g‘oyalari aks etgan. kishilik jamiyati hech qachon bir tekis va silliq rivojlanmagan. taraqqiyot ortidan inqirozlar, yutuqlar ketidan mag‘lubiyatlar, farovonliklar izidan zavolga yuz tutishlar ta’qib etgan. muayyan jamiyat iqtisodiy-siyosiy, axloqiy-diniy, badiiy-estetik taraqqiyot borasida inqirozga duch kelar ekan, undan chiqib ketish uchun ilg‘or falsafiy ta’limotlarga ehtiyoj sezadi. shuning uchun ham buyuk falsafiy ta’limotlarni, bir tomondan, madaniy-intellektual rivojlanish samarasi, ikkinchi tomondan, tub ijtimoiy …

5 / 24

hogirdlaridan biri unga qarab, «ustoz, fanning boshqa sohalariga oid ilmlar juda ko‘payib ketdi. endi falsafani o‘rganishning hojati bormikan?» debdi. shunda ulug‘ faylasuf bamaylixotir gap boshlab, «falsafani suqrot, aflotun, arastu kabi buyuk allomalar yaratgan. lekin endilikda insoniyatning ana shunday buyuk mutafakkirlari yaratgan bu fanni o‘rganmaslik har qaysi nodonning ham qo‘lidan keladigan ish bo‘lib qoldi», degan ekan. falsafa kishilarga olam to‘g‘risida yaxlit tasavvur beradi, boshqa fanlar esa, uning ayrim jihatlarini o‘rganadi. masalan, biologiya o‘simlik va hayvonot dunyosini, turlarining kelib chiqishi, o‘zgarishi va takomillashib borishi kabi masalalarni o‘rganadi. bu sohaga oid fanlar ushbu yo‘nalishdagi jarayonlarning ba’zi xususiyat va jihatlarini chuqurroq tadqiq etishga harakat qiladi. binobarin, biolog har qanday rivojlanish jarayoni bilan emas, balki faqat jonli tanadagi rivojlanish jarayoni bilan qiziqadi. umuman, rivojlanish jarayonining o‘zi nima, uning mohiyati qanday? masalaning aynan shu taxlitda qo‘yilishi ilmiy muammolarni falsafiy masalaga aylantiradi. ya’ni, shu tariqa muayyan mavzu oddiy ilm sohasidagi yo‘nalishdan falsafiy muammo tusini oladi. endi faylasuf …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "falsafaning mohiyati va jamiiyat taraqqiyotidagi roli"

1-mavzu.mavzu: falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli. reja: 1. falsafa fanining o‘rganish ob’ekti, predmeti, tuzilishi, funksiyalari va yangi sohalari. 2. dunyoqarash tushunchasi, uning mohiyati,tiplari va ular o‘rtasidagi munosabatlar. 3. falsafa va fanning o’zaro mutanosibligi va farqi. 4. milliy falsafani rivojlantirish masalalari tayanch tushunchalar falsafa, faylasuf, dunyoqarash, fetishizm, animizm, totemizm, magiya, ontologiya, gnoseologiya, sotsiologiya, ijtimoiy falsafa, etika, aksiologiya, falsafiy antropologiya, metafizika, tafakkur, materiya, tabiat, borliq. “falsafa” tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, mazkur atamaning dastlabki ma’nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. falsafa so‘zini ilk bor ...

Этот файл содержит 24 стр. в формате DOCX (71,1 КБ). Чтобы скачать "falsafaning mohiyati va jamiiyat taraqqiyotidagi roli", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: falsafaning mohiyati va jamiiya… DOCX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram

falsafaning mohiyati va jamiiyat taraqqiyotidagi roli

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "falsafaning mohiyati va jamiiyat taraqqiyotidagi roli"

Похожие файлы