psixologiya fanining predmeti, rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodlari

DOCX 61 pages 242.0 KB Free download

61 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 242.0 KB

File type DOCX

Pages 61

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 61

1.psixolgiya fanining predmeti,rivojlanish tarixi,sohalari va tadqiqot методлари reja 1. psixologiyaning predmeti va psixologiyaning fan sifatida shakllanishi. 2. miya va psixika. 3. psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni va hozirgi zamon psixologiyasining tuzilishi. 4. psixologiyaning ilmiy tadqiqot metodlari. psixologiyaning predmeti inson mavjud ekan, u o’z hayotiy tajribaciga asoslanib, u yoki bu holda idrok etish, olamni anglash, narsa va hodisalarni ajratish kabi xususiyatlarga ega ekanligi haqida o’ziga o’zi hisob beradi. biz kunda qushlarning sho’x navosini, musiqa asboblarining xonishini, inson nutqini, uchib o’tayotgan samolyot shovqinini eshitamiz, atrofimizni o’rab turgan narsa, daraxt, hayvonlar, mashinalarni ko’ramiz. ularning rangi va hajmini ajrata olamiz. mazkur jarayonlar insondagi aks ettirish xususiyati bilan chambarchas bog’liq. psixologiya fanining predmetini tahlil qilishda asosiy e'tiborni quyidagilarga qaratish lozim. jumladan, shaxs haqida fikr yurituvchi fanlar sirasiga psixologiya va pedagogika fanlarini kiritish mumkin. shunga ko’ra pedagogika shaxsni ta'lim-tarbiya jarayonida kamol topishini tadqiq qilsa, psixologiya shaxsda kechadigan ruhiy jarayonlarni o’rganadi. shundan xulosa qilishimiz mumkinki, psixologiya fanining …

2 / 61

rakter, qobiliyat. psixikaning paydo bo’lishining asosiy shakllari m.gamezo va domashenkolarning "atlas po psixologii" nomli qo’llanmasida quyidagicha ifodalanadi: psixikaning namoyon bo’lish shakllari va ularning o’zoro bog’ligi psixik jarayonlar (bilish jarayonlari) shaxsning hissiy-irodaviy sohalari shaxsning individual xususiyatlari sezgilar idrok xotira xayol diqqat nutq tafakkur hissiyot (emosiya) iroda temperament xarakter qobiliyat shunga muvofiq bir qator olimlar tomonidan psixikaga ta'riflar berilib, uning mazmun mohiyati ochib berilgan. jumladan, professor m.g.davletshin fikricha, psixika deganda - oliy darajadagi materiyaning (miyaning) xususiyati tushunilib, u ob'ektiv borliqni aks ettirilishida namoyon bo’ladi, sub'ekt faoliyatini ma'lum maqsad asosida yo’naltiradi hamda xulq-atvor negizida shakllanadi, professor v.m.karimova fikricha psixika - inson ruhiyatining shunday holatiki, u tashqi olamni (ichki ruhiy olamni) ongli tarzda aks ettirishimizni, ya'ni bilishimiz, anglashimizni ta'minlaydi. psixika bu aks ettirishdir. jonli va jonsiz tabiatda aks ettirishning o’ziga xos usullari mavjud. aks ettirish jarayonini quyidagicha ifodalash mumkin. biologik psixik materiyaning aks ettirish sxemasi anorganik materiya organik materiya mexanik fizik ximik jonsiz materiya …

3 / 61

bo’lgan. eng qadimgi davrlardayoq inson tush ko’rish hodisasi orqali ayrim odamlarning noyob qobiliyatlari (masalan, ovdagi muvaffaqiyatlar) o’lim va boshqa hodisalarning sabablarini tushuntirishga intilgan. ammo dastlabki qarashlar mifologik xarakterda edi. ular fikrlash orqali emas, ko’r-ko’rona ishonch vositasida egallanardi. ruh haqidagi qarashlar ko’pincha nafas bilan bog’lanardi, ruhni esa uchar mahluq sifatida tasavvur etardilar. psixologiya haqidagi fikrlar qadim zamonlardan beri mavjuddir. ilk davrlarda psixologik xususiyatlarni jonning ishi deb tushuntirilgan. jonning o’zi esa odam tanasidagi maxsus ikkilamchi jism deb qaralgan. bunday tasavvurlar "animizm" deb ataladi. animizm so’zi -anima "jon" degan ma'noni anglatadi. jon o’z mohiyatiga ko’ra olovsimon uchqundan iborat ekanligi geraklit tomonidan, yoki olovsimon atomdan iboratligi demokrit tomonidan ta'kidlangan. platonning "ideyalar tug’ma bo’ladi" degan g’oyalari psixologik fikr taraqqiyotiga juda katta hissa qo’shdi. platon ta'limotiga ko’ra "ideyalar" mohiyati abadiy va o’zgarmas, ularning tabiiy olamdan tashqarida oliy olam mavjud bo’lib, ularni odam ko’zi bilan ko’ra olmaydi. platon psixologiyada "dualizm" oqimining asoschisi hisoblanadi. dualizm so’zi ikki yoqlamalik …

4 / 61

mlarga bo’linmaydi, lekin u faoliyatimiz davomida oziqlanishi, his etishi va harakatga kelishi, aql-idrok kabi turlarga oid qobiliyatlarda namoyon bo’lishi mumkin. birinchi qobiliyatlar o’simlik uchun, ikkinchisi va uchinchisi hayvonlarga, to’rtinchisi esa insonlar uchun xosdir. o’simliklar, hayvonlar ruhi va aql idrok odam ruhi ta'limoti bilan arastu oliy qobiliyatlar va ularning negizida paydo bo’lishini bildiradigan rivojlanish tamoyilini joriy etdi. arastu organizmning tabiatdan olgan qobiliyatlarni faqat o’zining xususiy faolligi orqali ruyobga chiqarishga asoslangan holda xarakterning faoliyatda shakllanishi to’g’risidagi nazariyani ilgari surdi. geraklit, demokrit, aflotun, arastularning ta'limotlari keyingi asrlarda psixologik g’oyalarni rivojlanishida tayanch nuqta bo’lib hisoblanadi. miya va psixika psixika yuksak darajada tashkil topgan materiyaning alohida xossasi bo’lib, u ob'ektiv olamni alohida bir tarzda aks ettiradi. yuksak darajada tashkil topgan materiya deganda biz miyani tushunamiz. demak inson va hayvonlar psixikasining moddiy asosini markaziy nerv sistemasining eng yuksak qismi bo’lmish bosh miya tashkil etadi. ammo insonlar miyasi hayvonlar miyasiga qaraganda qancha murakkabroq tuzilgan bo’ladi. odam miyasi …

5 / 61

cha qator bo’lib, joylashgan nihoyatda ko’p nerv hujayralaridan (15 milliarddan ko’p) tashkil topgan, kulrang modda qatlamidan iborat bo’lgan bosh miya katta yarim sharlari qobiq ining faoliyati bilan bog’liqdir. nerv sistemasining tuzilishi, nerv to’qimasi, uning elementlari va xossalari.nerv sistemasi nerv to’qimasidan iborat, bu to’qima esa nerv hujayralaridan tuzilgan. nerv hujayrasi protoplazmadan tuzilgan tana bo’lib, ikki turli o’simtalari bor, bu o’simtalarning bir xillari kalta, boshqa bir xillari uzun bo’ladi. kalta o’simtalari sertarmoq bo’lib, dendritlar deb ataladi. uzun o’simtalari aksonlar yoki neyritlar deb ataladi. har bir hujayrada bu o’simtalar ikkitadan ortiq bo’lmaydi. neyrit ikkita parda bilan o’ralgan. neyritga yopishib turadigan birinchi pardasi yoysimon parda bo’lib, uni et parda yoki mielin pardasi deb ataladi. ikkinchi pardasini shvain pardasi deyiladi. bu pardalar toladan o’tuvchi nerv qo’zg’alishini ajratib turuvchi izolyasiyadek bir vazifani o’taydi. neyrit, odatda, nerv tolasi deb ataladi. nerv hujayrasi, uning o’simtalari va ularni qoplovchi pardalar birgalikda neyron deb ataladi. nerv sistemasi juda ko’p neyronlardan …

Want to read more?

Download all 61 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya fanining predmeti, rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodlari"

1.psixolgiya fanining predmeti,rivojlanish tarixi,sohalari va tadqiqot методлари reja 1. psixologiyaning predmeti va psixologiyaning fan sifatida shakllanishi. 2. miya va psixika. 3. psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni va hozirgi zamon psixologiyasining tuzilishi. 4. psixologiyaning ilmiy tadqiqot metodlari. psixologiyaning predmeti inson mavjud ekan, u o’z hayotiy tajribaciga asoslanib, u yoki bu holda idrok etish, olamni anglash, narsa va hodisalarni ajratish kabi xususiyatlarga ega ekanligi haqida o’ziga o’zi hisob beradi. biz kunda qushlarning sho’x navosini, musiqa asboblarining xonishini, inson nutqini, uchib o’tayotgan samolyot shovqinini eshitamiz, atrofimizni o’rab turgan narsa, daraxt, hayvonlar, mashinalarni ko’ramiz. ularning rangi va hajmini ajrata olamiz. mazkur jara...

This file contains 61 pages in DOCX format (242.0 KB). To download "psixologiya fanining predmeti, rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya fanining predmeti, … DOCX 61 pages Free download Telegram