inson psixikasini ontogenezda rivojlanishi

DOCX 15 стр. 70,6 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 70,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

2-mavzu. inson psixikasini ontogenezda rivojlanishi reja: 2.1.shaxs haqida tushuncha. shaxsning rivojlanishi. shaxsning himoyalanish mexanizmlari, ta’sir etuvchi omillar. 2.2.shaxs psixologik strukturasi. 2.3.shaxsning o‘zini o‘zi baholashi, nazorat qilishi va boshqarishi. shaxsni o‘rganish metodlari. 2.4.shaxs nazariyalari. 2.5.z.freyd g‘oyalarida shaxs sturukturasi 2.6.shaxsning psixik rivojlanishini tabaqalashtirish sxemasi(d.b e’lkonin) tayanch so’z va iboralar:shaxs, individ, individuallik, himoyalanish mexanizmi, shaxs tuzilishi, k.rodjers, a maslou, o‘zini o‘zi baholash, nazorat qilish, boshqarish, metod: kuzatish, proyektiv texnikalar, so‘rovnomalar va amaliy testlar. shaxs nazariyasi: g.ayzenk, z.freyd,biogenetik, sosiogenetik,muhit,shaxs,hayot tarzi,evalusiya,psixogenetik,krechmer,k.levin,super ego, ego,id shaxs haqida tushuncha. shaxsning rivojlanishi. shaxsning himoyalanish mexanizmlari, ta’sir etuvchi omillar. shaxs tushunchasi keng va ko‘p qirrali. mehnat qila olish ko‘nikmasining mavjudligi, insonlar bilan birgalikda faoliyat munosabatni amalga oshirayotgan kishi asta – sekin shaxsga aylanib boradi. bevosita moddiy dunyoni, jamiyatni va xususan o‘zini o‘rganish va faol tarzda qayta o‘zgartirish jarayonining sub’ektga aylanmoqda. shu o‘rinda haqli bir savol tug‘iladi, ya’ni shaxs, individ, individuallik tushunchasining o‘zaro bog‘liqlik jihatlari mavjudmi? buning uchun mazkur tushunchalarning mazmunini …

2 / 15

ligida tavsiflanishicha, individ lotincha ajralmas, alohida zot ma’nolarini anglatib inson zotiga xoslik masalasini belgilab beradi. shuningdek, katta yoshdagi ruhiy sog‘lom odamlar ham, chiqaloq ham, nutqi yo‘q, oddiy malakalarni o‘zlashtira olmaydigan aqli zaiflar ham individlar deb ataladi. m.g.davletshin tahriri ostida chaqqon “psixologiyadan qisqacha izohli lug‘atda” individ bo‘linmas, ayrim jins, shaxs ma’nolarini anglatib, biologik turga kiruvchi alohida tirik mavjudot sifatida ko‘rsatib o‘tiladi. keltirilgan ta’riflardan shuni xulosa qilish mumkinki shaxs deb muayyan jamiyatda yashovchi faoliyatning biror turi bilan shug‘ullanuvchi, kishilar bilan normal til orqali munosabatga kirishuvchi ongli individga aytiladi. individ sifatida dunyoga kelgan odam ijtimoiy muhit ta’sirida keyinchalik shaxsga aylanadi, shuning uchun bu jarayon ijtimoiy-tarixiy xususiyatga egadir. dunyoga kelayotgan chiqaloqning gavda tuzilishi unda tik yurish uchun imkoniyatining mavjudligini taqozo etsa, miyasining tuzilishi aql-hushining rivojlanishi uchun imkoniyat tug‘diradi, qo‘llarining shakli shamoyili mehnat qurollaridan foydalanish istiqbollarining mavjudligini ko‘rsatadi. yuqorida aytilganlarning barchasida chiqaloqning inson zotiga mansubligini ta’kidlanadi va bu fakt individ tushunchasida qayd etiladi. buni quyidagi …

3 / 15

ixikasining o‘ziga xosligi hamda uning qaytaril-masligidir. zikr etilgan psixologik xususiyatlarning bir xildagi birikmasini o‘zida mujassamlashtirgan odam yo‘q, inson shaxsi o‘z individualligi jihatidan betakrordir. ( individuallik inson individ shaxs ) “endopsixika” va “ekzopsixika” haqida tushuncha hozirgi kunda asosiy muammolardan biri bir shaxsning boshqa odamlardan ajratib turadigan individual tuzilishga ega ekanligidir. ushbu psixologik muammoni hal qilish shaxsning mazkur tuzilishining ichki sharoitlarida ifodalanuvchi xulq-atvorni oldindan bashorat qilish imkonini yaratadi. shaxs tuzilishi bilan bog‘liq bo‘lgan ikkinchi masala esa bunday tuzilishning bir necha tarkibiy qismlarga ajratishni taqazo etadi binobarin, ushbu bo‘laklarning yig‘indisi yaxlit inson shaxsini vujudga keltiradi. jahon psixologiya fanida psixologlar shaxsning psixologik tuzilishining tarkibiy qismlarini turli jihatlariga asoslanib, turkumlarga ajratishni tavsiya etmoqdalar. hozirgi zamon jahon psixologiyasida biologik (tabiiy) va ijtimoiy omillarning voqeylikka ta’siri ostida shakllangan inson shaxsida ikkita muhim qism bo‘lganligini tasdiqlovchi nazariya yuksak mavo‘eni egallab turibdi. mazkur nazariyaga binoan “ichki psixik” (“endopsixik” – yunoncha endo ichki degan ma’noni bildiradi) degan g‘oyani ilgari surdilar. …

4 / 15

tlarini ixtiyorsiz harakatlarni va shu kabi fazilatlarni aks ettiradi. “ekzopsixika” esa o‘z tarkibida shaxs munosabatlarining tizimini va uning qiziqishlari, mayllari, ideallari, maslagi ustunlik qiluvchi, hukmron hissiyotlarini, egallagan bilimlarni, tajribalarni qamrab oladi. tabiiy asosga ega bo‘lgan “endopsixika” biologik shart-sharoitlarga bog‘liq bo‘lsa, “ekzopsixika” aksincha ijtimoiy voqeyliklar ta’sir ostida yuzaga keladi, tarkib topadi va takomillashib boradi. ta’kidlab o‘tilgan, fikrlarni tasdiqlash maqsadida ular o‘tkazgan tajribalariga murojaat qilamiz. o‘o‘sh omillik nazariyasi tadqiqotchilari tajribalarida 80-130 sm balandlikdagi odamning shaxs xususiyatlarini tarkib toptirish uchun o‘rganilgan. buning natijasida ular shaxsi tuzilishida ko‘p xislatlari o‘xshashligi topilgan. bunday odamlarning past (pakana) bo‘lishlaridan tashqari, ularning tuzilishida hech qanday nuqson va kamchilik yo‘q ekanligi aniqlangan. bunday toifaga kiruvchi bolalarga xos kulguni hech bir tanqidsiz, o‘ta soddalikni, muayyan darajada emosional (hissiy) zo‘riqishni namoyon qiladigan vaziyatga nisbatan chidamlilikni, uyat hissining kamroq ekanligini uchratish mumkin. shaxsning xislatlariga na “endopsixika”, na “ekzopsixika” qismlarini kiritish mumkin emas. chunki shaxsning sifatlari mitti odamlarning mahsuli bo‘lib ular bo‘yicha nisbatan …

5 / 15

muhitida yashaydi deb tasavvur qilsak, u holda ularda ham tevarak-atrofdagi boshqa odamlardagi kabi mutlaqo boshqacha shaxsiy fazilatlar, xususiyatlar, xislatlar sifatlar mujasassamlashishi mumkin bo‘lar edi. shaxs psixologik strukturasi. umumiy psixologiya fanida shaxsning shakllanishi va rivojlanishi qonuniyatlari hamda ularning mexanizmlari tadqiq etiladi. bu borada psixologlar tomonidan shaxsga nisbatan turlicha ta’rif berilgan va uning tuzilishini o‘ziga xos tarzda tasavvur qilishgan. quyida mualliflar tomonidan keltirilgan ta’riflar tahlillarining keltirib o‘tamiz. a.g.kovalyovning fikricha, shaxs bu ijtimoiy munosabatlarning ham ob’ekti ham sub’ektidir. a.n.leont’ev ushbu masalaga boshqacharoq yondashadi va unga shunday ta’rif beradi: shaxs faoliyat sub’ektidir. k.k.platonovning talqiniga binoan jamiyatda o‘z rolini anglovchi, jamiyatning ishga layoqatli, yaroqli a’zosi shaxs deyiladi. bu muammo mohiyatini chuqurroq ochishga harakat qilgan s.l.rubinshteyn ta’rificha, shaxs - bu tashqi ta’sirlar yo‘nalishini o‘zgartiruvchi, ichki shart-sharoitlar majmuasidir. psixologiya fanida bir-biriga yaqin, lekin o‘zaro farqlanib turuvchi tushunchalar qo‘llanib kelinadi, chunonchi odam, shaxs, individuallik. ularning mohiyatini aniqroq izohlab berish, har birining psixologik tabiatini tahlil qilish maqsadga muvafiq. 1. …

6 / 15

jtimoiy mohiyati shaxsning asosiy tavsifi hisoblanadi. 1. individuallik -har qanday insonning betakror, o‘ziga xos xususiyatlarga egadir. shaxsning o‘ziga xos o‘irralarining mujassamlashuvi individuallikni vujudga keltiradi. individuallik shaxsning intellektual, emosional va irodaviy sohalarida namoyon bo‘ladi. psixologiyada shaxs tuzilishiga doir qator manbalar keltirilgan. jumladan, s.l.rubinshteyn bo‘yicha shaxs tuzilishi quyidagi ko‘rinishga ega: 1. yo‘nalganlik – ehtiyojlar, qiziqishlar, ideallar, e’tiqodlar faoliyat va xulqning ustuvor motivlari hamda dunyoqarashlarda ifodalanadi. 1. bilimlar, ko‘nikmalar, malakalar - hayot va faoliyat jarayonida egallanadi. 1. individual tipologik xususiyatlar – temperament, xarakter, qobiliyatlarda aks etadi. ( yo`nalganlik bilim, ko` nikma, malaka individual psixologik xususiyatlar ehtiyoj, qiziqish, ideal faoliyatdagi yetakchi motiv, xulq-atvor va dunyoqarashishonchni yuzaga kelishi bilish faoliyati va hayot jarayonida o`rganiladi qobiliyat, xarakter , temperament ) k.k.platonov ta’limotiga ko‘ra shaxs tuzilishi quyidagicha shaklga ega: 1. yo‘nalganlik osttuzilishi – shaxsning ahloo‘iy o‘iyofasi va munosabatlarini birlashtiradi. unda harakatchanlik, barqarorlik jadallik ko‘lami (hajmi) darajalarini farqlash lozim. 2. ijtimoiy tajriba osttuzilishi – ta’lim natijasida shaxsiy tajribada …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "inson psixikasini ontogenezda rivojlanishi"

2-mavzu. inson psixikasini ontogenezda rivojlanishi reja: 2.1.shaxs haqida tushuncha. shaxsning rivojlanishi. shaxsning himoyalanish mexanizmlari, ta’sir etuvchi omillar. 2.2.shaxs psixologik strukturasi. 2.3.shaxsning o‘zini o‘zi baholashi, nazorat qilishi va boshqarishi. shaxsni o‘rganish metodlari. 2.4.shaxs nazariyalari. 2.5.z.freyd g‘oyalarida shaxs sturukturasi 2.6.shaxsning psixik rivojlanishini tabaqalashtirish sxemasi(d.b e’lkonin) tayanch so’z va iboralar:shaxs, individ, individuallik, himoyalanish mexanizmi, shaxs tuzilishi, k.rodjers, a maslou, o‘zini o‘zi baholash, nazorat qilish, boshqarish, metod: kuzatish, proyektiv texnikalar, so‘rovnomalar va amaliy testlar. shaxs nazariyasi: g.ayzenk, z.freyd,biogenetik, sosiogenetik,muhit,shaxs,hayot tarzi,evalusiya,psixogenetik,krechme...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (70,6 КБ). Чтобы скачать "inson psixikasini ontogenezda rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: inson psixikasini ontogenezda r… DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram