jamiyat va inson falsafasi

DOCX 22 pages 109.6 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 109.6 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

7 – mavzu: jamiyat va inson falsafasi. mavzu rejasi : 1. jamiyatning vujudga kelishi. tabiatning jamiyat vujudga kelishi va taraqqiyotidagi ahamiyati. ijtimoiy rivojlanish va geografik muhit aloqadorligi. biosfera va noosfera haqidagi ta’limotlar. tabiatga oid koevolyusion nazariyalar. 2. jamiyat falsafiy tahlil ob’ekti sifatida. tarixning mazmuni, yo‘nalishlari va konsepsiyalari. 3. jamiyat hayotining asosiy sohalari. jamiyat sohalarining o‘zaro birligi va aloqasi. 4. inson falsafasi (falsafiy antropologiya). yangi o‘zbekiston taraqqiyotida inson va shaxs rolining oshib borishi. mavzuga oid tayanch tushuncha va atamalar: ijtimoiy falsafa, jamiyat, iqtisodiy tizim, ijtimoiy ishlab chiqarish, moddiy ishlab chiqarish, ma’naviy ishlab chiqarish, ishlab chiqarish kuchlari, ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar, mulk va mulkchilik, ma’naviy tizim, ijtimoiy ong, ijtimoiy psixologiya, mafkura, ijtimoiy tizim, ijtimoiy jamoa va guruhlar, etnik guruh, tabaqa, sinf, ijtimoiy institutlar, siyosiy tizim, davlat, partiyalar, siyosat va siyosiy ong, fuqarolik jamiyati, siyosiy erkinlik, demokratiya, fuqarolik uyushmalari, tarix, tarix falsafasi, tarixni bilishga monistik va plyuralistik, chiziqli va siklik (davriy), formatsion va sivilizatsion yondashuvlar, …

2 / 22

ya va etnografiya fanlari nuqtai-nazaridan odam bundan taxminan 5 million yillar muqaddam shu yer deb atalgan quyosh sistemasi tarkibidagi sayyora – ona tabiat harakati natijasida tirik mavjudotlar ichida bir tur sifatida vujudga kelgan. odam miya tuzilishining hayvonlarnikidan sifat jihatidan farq qilishi va ongli mehnat tufayli asta-sekin fiziologik va intellektual (aqliy) jihatdan takomillashib borib, bundan qariiyb 50-40 ming yillar burun kromanon tipidagi odam jamiyat bo‘lib yashashga o‘tgan. odamzotning jamiyat bo‘lib yashashi uchun ma’naviy madaniyat kerak edi. ana shu ehtiyojlar sababli ilgarigi odam tiplari (avstralopitek, pitekantrop, sinantrop, neandertal)dagi instinktlar o‘rnini ahloq normalari egallab bordi. natijada dunyoning turli mintaqalarida vujudga kelgan odamlar jamoasida ruxsat va ta’qiq tizimi shakllandi. ibtidoiy jamiyat odamlari mifologik dunyoqarash asosida shakllangan. dastlab ular sehrli kuchlar borligiga ishonganlar, ulardan najot tilab yashash tarziga o‘tganlar. diniy dunyoqarashning shakllanishi tufayli ruxsat va ta’qiqlar o‘rniga savob va gunoh haqidagi tushunchalar tarkib topdi; odamzotning keyingi uch ming yillik ma’naviy madaniyati ana shu qarashlar doirasida …

3 / 22

ari ko‘p asrlar davomida ijtimoiy munosabatlarni takomillashtirish, komil inson shaxsini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega bo‘ldi va hozirgacha o‘z ahamiyatini saqlab kelmoqda. abu nasr forobiy asarlarida jamiyat muammosi falsafiy tahlil qilingan. u platon va aristotel asarlariga tayanib, jamiyatning kelib chiqishi asosida tabiiy ehtiyojlarni qondirish yotadi, degan nazariyani ilgari surgan. tabiiy ehtiyoj kishilarni birlashishga, jamoaga uyushuviga, o‘zaro yordamga olib kelgan. o‘zaro yordam tufayli ehtiyojlar qondirilgan. kishilar o‘rtasidagi o‘zaro yordam jamiyatni keltirib chiqargan. insoniyat jamiyati turli xalqlardan tashkil topgan bo‘lib, ular o‘zaro bir-birlaridan tillari, urf-odatlari, malakalari, xususiyatlari bilan farqlanadilar. butun tarix mobaynida odamlar o‘zlarining atrof muhitga ta’sir ko‘rsatish qobiliyatlarini tinimsiz rivojlantirdilar va takomillashtirdilar. shu tariqa jamiyatning tabiat bilan o‘zaro munosabatlari ham o‘zgarib bordi. bugungi kunda tarix, arxeologiya, geografiya, etnografiya sohasida va boshqa fanlarda mavjud ilmiy ma’lumotlar tabiatga antropogen ta’sir insoniyatning son va sifat jihatidan o‘sishiga mutanosib ravishda tinimsiz kuchayib borgani va pirovard natijada ijtimoiy rivojlanishning asosiy bosqichlarini aks ettirganini tasdiqlaydi. bu bosqichlarning har …

4 / 22

atidan yaqin bo‘lgan «tabiat», «tabiiy muhit», «atrof borliq» kabi atamalar bilan bir qatorda faol qo‘llaniladi, ammo o‘z mazmunida ularga bog‘lanmaydi. geografik muhit – bu yer tabiatining inson faoliyati doirasiga jalb qilingan va jamiyat mavjudligi va rivojlanishining zaruriy omili hisoblanadigan qismidir. ayni holda turli parametrlar: hudud, iqlim, resurslar, landshaft, joy relefi va shu kabilarning ijtimoiy rivojlanish sur’atlari va xususiyatiga ta’siri to‘g‘risida so‘z yuritiladi. geografik muhit parametrlari. mehnat va moddiy ne’matlar ishlab chiqarish jarayonida odamlar tabiatning turli elementlaridan foydalanishi va o‘z iqtisodiy faoliyati doirasi kengaygani sari mazkur elementlarning muomalaga yanada faolroq jalb qilishidir. pirovardida inson va tabiat bevosita o‘zaro aloqaga kirishadigan soha o‘zgarishi va kengroq tus olishi, ya’ni geografik muhit doirasining kengayishi geografik muhit parametrlaridir. masalan, ibtidoiy odamlar tirikchilik qilish uchun asosan tabiiy hayot manbalari o‘simliklar va hayvonlardan, mehnat qurollari yasash uchun esa qo‘l ostida mavjud vositalar – tosh va yog‘ochdan foydalanganlar. iqtisodiy rivojlanishning oxirgi bosqichlarida foydali qazilmalar va energetik resurslarning roli …

5 / 22

elib noqulay va o‘tish qiyin bo‘lgan yerda joylashgan hududlarni ham o‘zlashtirishga majbur bo‘ldi. qishloq xo‘jaligini yuritish, yo‘llar, boshqa muhandislik qurilmalari va inshootlar qurishni qiyinlashtiradigan sovuq iqlim sharoiti, tog‘li yoki botqoqli joy odamlarning ishlab chiqarish faoliyatida ularning jismoniy, energetik va boshqa xarajatlarini sezilarli darajada ko‘paytiradi. o‘z-o‘zidan ravshanki, odamlarning iqtisodiy faoliyati geografik muhitning o‘zgarishiga sabab bo‘ladi, buning natijasida landshaftlar, tuproq qatlami, havo, suv va shu kabilarning kimyoviy tarkibi o‘zgaradi. tabiat va jamiyatning bunday munosabatlariga hozirgi afrika misol bo‘lishi mumkin. bu yerda oxirgi yuz yillikning o‘zida o‘rmonlar maydoni ikki baravar kamaydi va hozirgi vaqtda ulkan qit’a hududining to‘rtdan bir qisminigina tashkil etadi. pirovard natijada afrika qit’asida sahrolarning cho‘llarga, cho‘llarning – savannalarga, savannalarning – tropik o‘rmonlarga hujumi tobora kengroq tus olib bormoqda. xx asrning 60 yillarida markaziy osiyo hududida ham orol dengizining qurib borishi natijasida iqlim va tabiiy muhit keskin o‘zgardi. bu ekin maydonlarining kamayishiga, sho‘r tuproqning ko‘payishiga olib keldi. keskin ekologik vaziyat ko‘pgina …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jamiyat va inson falsafasi"

7 – mavzu: jamiyat va inson falsafasi. mavzu rejasi : 1. jamiyatning vujudga kelishi. tabiatning jamiyat vujudga kelishi va taraqqiyotidagi ahamiyati. ijtimoiy rivojlanish va geografik muhit aloqadorligi. biosfera va noosfera haqidagi ta’limotlar. tabiatga oid koevolyusion nazariyalar. 2. jamiyat falsafiy tahlil ob’ekti sifatida. tarixning mazmuni, yo‘nalishlari va konsepsiyalari. 3. jamiyat hayotining asosiy sohalari. jamiyat sohalarining o‘zaro birligi va aloqasi. 4. inson falsafasi (falsafiy antropologiya). yangi o‘zbekiston taraqqiyotida inson va shaxs rolining oshib borishi. mavzuga oid tayanch tushuncha va atamalar: ijtimoiy falsafa, jamiyat, iqtisodiy tizim, ijtimoiy ishlab chiqarish, moddiy ishlab chiqarish, ma’naviy ishlab chiqarish, ishlab chiqarish kuchlari, ijtimoiy-iqtisodiy m...

This file contains 22 pages in DOCX format (109.6 KB). To download "jamiyat va inson falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: jamiyat va inson falsafasi DOCX 22 pages Free download Telegram