pul massasi

DOCX 11 pages 127.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 127.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

boshqacha qilib aytganda, pul massasi – bu har qanday mamlakat iqtisodiyotida tovarlar va xizmatlar aylanishini ta‟minlaydigan, xususiy shaxslar, muassasaviy mulkdorlar (korxonalar, birlashmalar, tashkilotlar, xususiy firmalar) va davlat egalik qiladigan naqd va naqdsiz xarid hamda to„lov vositalari majmuyidir. almashuv va to„lov operatsiyalarini bajarish uchun mavjud bo„lgan pul massasi, eng avvalo, bank sektori tomonidan taklif qilinadigan pulga va pulga bo„lgan talabga, ya‟ni no- bank sektorning o„z ixtiyorida muayyan pul massasining bo„lishiga intilishi yoki talab qilib olinuvchi omonatlarga bog„liq (11-chizma). ko„rib turibmizki, pul massasi oddiy tushuncha emas va u umumiy qabul qilingan tasavvurga mos kelmaydi. odatda, kishilar pulni avvalo naqd mablag„ – qog„oz kupyuralar va mayda chaqa tangalar deb hisoblash- ga o„rganishgan. aslida esa naqd pullarning umumiy pul massasidagi ulushi juda kam bo„lib, korxonalar orasidagi, chakana savdodagi bitimlar- ning asosiy qismi rivojlangan bozor iqtisodiyoti sharoitida bank hisobva- raqlaridan foydalanish yo„li bilan amalga oshiriladi. mamlakatda rivojlanish va pul muomalasi barqarorligi darajasi bilan pul massasidagi …

2 / 11

rdagi, jamg„arma omonatlardagi va tijorat banklaridagi depozit sertifikatlar pul massasi tarkibi aktiv pullar passiv pullar · bevosita xo„jalik faoliyatiga xizmat ko„rsatuvchi pul mablag„lari · pul jamg„armalari · hisobvaraqlardagi qoldiqlar, ya‟ni potensial hisob-kitob mablag„lari 11-chizma. pul massasining tarkibiy qismlari. muomalaga pul chiqarish:pul massasini muvofiqlashtirish = xalq xo„jaligidagi pul taklifini markaziy bank tomonidan nazorat qilish nobank sektori = pulga talab · pul operatsiyasini amalga oshirishga bo„lgan ehtiyoj yoki transaktsion motiv · ehtiyotkorlik, ya‟ni risk natijasida yo„qotishlar motivi · chayqovchilik motivi bank sektori = pul taklifi pul massasi (m) naqdsiz pullar: · tijorat banklarida · markaziy bankda naqd pullar: · metall pullar · nobank sektordagi pullar pul massasi · aktivlarni sotib olish · omonatlar va tezkor qo„yilma- larni naqd pulga almashtirish yoki muddatsiz qo„yilmalarga aylantirish muomaladan pulni qaytarib olish: · aktivlarni sotish · muddatsiz qo„yilmalarni tezkor qo„yilmalarga aylantirish, omo- natlarni naqd pulga aylantirish · investitsiya fondlarining aksiyalaridagi mablag„lar kiradi. bunday tarkibiy qismlar hozir …

3 / 11

aktiv pulning o„zidir (mutlaq likvidlik), biroq qimmatbaho metallar, qimmatbaho toshlar, san‟at asarlari kabilar bu borada u bilan bir xil darajada turadi. binolar, uskunalar, mashina va boshqalar likvidligi biroz kamroq. odatda, boyliklarning bu toifasi «muzlatilgan» aktivlar deb yuritiladi. kvazi-pullar ham ancha likviddir. chunki muddatli omonatlar, obligatsiyalar hamda aksiyalar-ning ayrim turlari rivojlangan mamlakatlarda qisqa vaqt ichida naqd pulga aylantiri- lishi mumkin. ayni paytda tarixdan ma‟lumki, davlatga qandaydir ehtiyojlar uchun katta pul mablag„lari zarur bo„lib qolgan hollarda pulning bu turini uzoq muddatga muzlatib qo„yish hollari bo„lgan va u bu tadbirni ixtiyoriydan majburiy tadbirga aylantirgan. odatda, siyosiy yoki iqtisodiy tanglikdan chiqayotgan mamlakat- ning pul siyosati ana shunday «muzlatilgan omonatlar» ni indeksatsiya qilish yo„li bilan aholi ishonchini tiklashdan hamda shu tariqa iqtisodi- yotdagi investitsiya faolligini jonlantirish uchun mablag„larni jalb etishdan boshlanadi. o„zbekistonda bu jarayon vazirlar mahkamasining «aholi omonatlaridagi va davlat sug„urtasi bo„yicha mablag„larni indek- satsiya qilish chora-tadbirlari to„g„risida» 1996-yil 12-fevralda chiqar- gan qarori bilan boshlandi. …

4 / 11

rik miqdordagi muddatli omonatlar. buni quyidagi chizma yordamida izohlash mumkin (14 -chizma). bizning mamlakatimizda pul massasining quyidagi tarkibi qabul qilingan (13-chizma). ì1 ì2 ì3muddatli omonatlar 100 muddatsiz omonatlar 200 uzoq muddatli omonatlar 160 naqd pullar 42 a2=10% a3=5% minimal zaxiralar 40+10+8=58 pul bazasi 100 13-chizma. pul agregatlari nisbati.a1=20% pul naqd pul schyotdagi omonatlar (so) ì0 chekli jamg„arma hisobva- raqlardagi omonatlar ì1 mayda muddatli omonatlar (160 ming dollargacha) ì2 ì3 yirik miqdordagi muddatli omonatlar (100 ming dollardan ortiq) 14- chizma. pul agregatlarining tarkibiy qismlari. m0 = naqd pullar, ya‟ni muomaladagi metall va qog„oz pullar m1 = m0 + tegishli hisob varaq- lardagi pul qoldiqlari + mahalliy budjet mablag„lari + byudjet, jamoat va boshqa tashkilot- larning mablag„lari m2 = m1 + banklardagi muddatli omonatlar m3 = m2 + chiqarilayotgan sertifikatlar + aniq maq- sadli zayom obligatsiyalari + davlat zayom obligatsi yalari + xazina majburi- yatlari 15- chizma. pul agregatlarining tarkibiy qismlari. [49]. …

5 / 11

hiq bozorda muomaladagi pul mablag„lari; br – bank zaxiralari; m = mo + d m – jami pul massasi; d – omonatlar. agar pul multiplikatorining miqdori hisoblab chiqilsa, pul bazasi o„zgarganida pul massasi qancha o„zgarishini aniqlash imkoni tug„iladi. boshqacha qilib aytganda, agar pul bazasining va multiplikatorning o„z- garishlari ma‟lum bo„lsa, jami pul massasi va uning agregatlarini basho- ratlash imkoniyati vujudga keladi. hozirgi iqtisodiyotda zaxira pullar (vr)ning o„zgarishi bilan pul multiplikatori (m) o„rtasida kuchli teskari aloqa mavjud. masalan, ochiq bozorda muomaladagi naqd pullarni ko„paytirishga (ya‟ni, pul bazasi hajmini o„stirishga) qaratilgan operatsiya ko„pchilik hollarda bir qator asosiy foiz stavkalarining o„zgarishiga olib keladi. bu esa, o„z navba- tida: · ortiqcha zaxiralar darajasiga; · muddatli depozitlar bilan talab qilib olinadigan depozitlar o„rtasidagi nisbatga; · pul muomalasi darajasiga; · pul multiplikatoriga ta‟sir ko„rsatadi. o„zbekistonda 90-yillarning birinchi yarmida vujudga kelgan vaziyatni tahlil qilish, tijorat banklarining pul massasi ko„payishiga ta‟siri hali juda oz bo„lganini ko„rsatdi. respublika tijorat …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul massasi"

boshqacha qilib aytganda, pul massasi – bu har qanday mamlakat iqtisodiyotida tovarlar va xizmatlar aylanishini ta‟minlaydigan, xususiy shaxslar, muassasaviy mulkdorlar (korxonalar, birlashmalar, tashkilotlar, xususiy firmalar) va davlat egalik qiladigan naqd va naqdsiz xarid hamda to„lov vositalari majmuyidir. almashuv va to„lov operatsiyalarini bajarish uchun mavjud bo„lgan pul massasi, eng avvalo, bank sektori tomonidan taklif qilinadigan pulga va pulga bo„lgan talabga, ya‟ni no- bank sektorning o„z ixtiyorida muayyan pul massasining bo„lishiga intilishi yoki talab qilib olinuvchi omonatlarga bog„liq (11-chizma). ko„rib turibmizki, pul massasi oddiy tushuncha emas va u umumiy qabul qilingan tasavvurga mos kelmaydi. odatda, kishilar pulni avvalo naqd mablag„ – qog„oz kupyuralar va mayda ...

This file contains 11 pages in DOCX format (127.5 KB). To download "pul massasi", click the Telegram button on the left.

Tags: pul massasi DOCX 11 pages Free download Telegram