xalqaro savdo to`g`risidagi turli xil nazariyalar

DOCX 16 pages 73.4 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.4 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

32-mavzu. valyuta munosabatlari, to`lov balansi va uning taqchilligi. xalqaro savdo reja: 1.xalqaro savdo to`g`risidagi turli xil nazariyalar. mutlaq ustunlik va qiyosiy ustunlik nazariyalari. 2.xalqaro savdoning mazmuni. eksport va import, ular o`rtasidagi nisbatning o`zgarishi. 3.xalqaro savdoning xususiyatlari. 1. xalqaro savdo to`g`risidagi turli xil nazariyalar. mutlaq ustunlik va qiyosiy ustunlik nazariyalari. milliy xoʻjaliklarning xalqaro iqtisodiy munosabatlar tizimida ishtirok etishi, ularning shakllari va samaradorlik darajasi kabi muammolarning uzoq davr mobaynida turli olimlar tomonidan tadqiq etilishi bu boradagi turlicha nazariyalarning shakllanishiga olib keldi. bu nazariyalar orasida eng avvalo mamlakatlarning xalqaro mehnat taqsimoti va ixtisoslashuvda ishtirok etishi zarurligini nazariy jihatdan asoslab beruvchi mutlaq va qiyosiy (nisbiy) ustunlik nazariyalari muhim ahamiyat kasb etadi. mutlaq ustunlik nazariyasi. iqtisodiy rivojlanishning milliy andozasidan jahon andozasiga oʻtish, xalqaro iqtisodiy integratsiyaning rivojlanishi, iqtisodiyotning globallashuvi mamlakatlarning xalqaro iqtisodiy munosabatlarda faol ishtirok etishi milliy manfaatlarga qay darajada javob beradi, degan savolni qoʻyadi. bu savolga javob topishga iqtisodiyot fani ilgaridan qiziqib kelgan. jumladan, a.smit …

2 / 16

ish darajasi, ishlab chiqarish texnologiyasi bilan shartlangan ustunlikka egaligini ta’kidlagan. bu ustunliklardan foydalangan holda ishlab chiqarilgan mahsulot oʻz sifati jihatidan yuqori va tannarxi jihatidan past darajada boʻladi. shunga koʻra, mahsulotlarning barcha turlari har bir mamlakat tomonidan ishlab chiqarilishi shart emas, balki ularning ba’zilarini ustunlikka ega boʻlgan mamlakatdan sotib olish samarali hisoblanadi. uni sotib olish mehnat sarflari esa mazkur mamlakatning oʻzi uchun ustun hisoblangan sohadagi mehnat orqali qoplanadi. a.smit nazariyasi boʻyicha har bir mamlakat oʻzida boshqalarga qaraganda arzonga tushgan, ya’ni kam mehnat sarflangan tovarni eksport qilib, ularga nisbatan koʻp sarf talab qiladigan tovarlarni import qilish foydalidir. qiyosiy ustunlik nazariyasi. d.rikardo oʻzaro foydali savdo va xalqaro ixtisoslashuvning ancha umumiy tamoyillarini shakllantirib, a.smitning qarashlarini takomillashtirgan holda «qiyosiy ustunlik» nazariyasini ishlab chiqdi. u mazkur nazariya yordamida, hatto barcha mahsulotlarni ishlab chiqarishda ayrim mamlakatning mutlaq ustunligi mavjudligida ham oʻzaro foydali savdoning nafaqat mumkinligini, balki zarurligini isbotlab berdi. bu mamlakat nisbatan past samarali mahsulotni ishlab chiqarishdan …

3 / 16

qator shartli farazlarga asoslanadi: 1) unda ikkita mamlakat va ikkita tovar oʻzaro taqqoslanadi; 2) ishlab chiqarish xarajatlari ish haqi koʻrinishida olinadi; 3) mamlakatlar oʻrtasidagi ish haqi darajasidagi farqlar e’tiborga olinmaydi; 4) transport xarajatlari e’tiborga olinmaydi; 5) erkin savdo mavjud deb faraz qilinadi. xalqaro savdoda qiyosiy ustunlik tamoyillarining amal qilishini yaqqol tasavvur qilish uchun quyidagi shartli misolni koʻrib chiqamiz (27.1-jadval). 27.1-jadval turli mamlakatlarda don va vino ishlab chiqarish xarajatlari mamlakat 50 kg don ishlab chiqarish xarajatlari, kishi-kun 100 l vino ishlab chiqarish xarajatlari, kishi-kun buyuk britaniya 100 120 portugaliya 90 80 jadvaldan koʻrinadiki, agar mutlaq xarajatlar e’tiborga olinsa, ular har ikkala mahsulot boʻyicha ham portugaliyada past boʻlib, uning buyuk britaniya bilan savdo aloqalarini oʻrnatish uchun hech qanday ehtiyoj yoʻq. biroq, qiyosiy xarajatlar ushbu fikr-mulohazalarni oʻzgartirib yuboradi. buning uchun har ikkala mahsulot boʻyicha mamlakatlarning qiyosiy xarajatlarini hisoblab chiqamiz: 1. don boʻyicha qiyosiy xarajatlar: a) buyuk britaniyada . b) portugaliyada . 2. vino …

4 / 16

.keyns, v. leontev, g.xaberler va boshqalar tomonidan tadqiq qilindi. jumladan, iqtisodiy adabiyotlarda xeksher-olin-samuelson modeli deb yuritiluvchi model alohida ahamiyat kasb etadi. bu model asoschilari e.xeksher va b.olin xalqaro tovar oqimlarining yoʻnalish va tarkibiy tuzilishi qay tarzda belgilanishi toʻgʻrisidagi zamonaviy tasavvurlarni ishlab chiqdilar. p.samuelson esa mazkur fikrlarni amaliy jihatdan ifodalovchi matematik shartlarni ochib berdi. mazkur model asosida ishlab chiqarish omillari nisbati nazariyasi yotadi. ma’lumki, turli mamlakatlar ishlab chiqarish omillari – ishchi kuchi, yer va kapital bilan turli darajada ta’minlanganlar. agar mamlakat faqat qandaydir bitta omil bilan yetarli darajada ta’minlangan boʻlsa, bu mamlakatda shunday omil sigʻimi katta boʻlgan tovarlarni ishlab chiqarish arzonga tushadi. bu mamlakat uchun ularni ishlab chiqarish va eksport qilish nisbatan foydali hisoblanadi. xalqaro ixtisoslashuvning qonuniyatlarini yanada chuqurroq tushunish qiyosiy xarajatlar tahlili asosida koʻp omilli andoza tuzishga olib keldiki, unda tovarlar harakati bilan birga ishlab chiqarish omillarining davlatlararo erkin harakati imkoniyatlari hisobga olindi. oʻtkazilgan tadqiqotlarda nafaqat tarmoqlararo, balki tarmoqlar ichida …

5 / 16

skari boʻlib chiqib, leontev paradoksi degan nom oldi. ma’lum boʻldiki, aqshdagi kapitalning nisbiy ortiqchaligi amerika tashqi savdosiga ta’sir koʻrsatmaydi. aqsh koʻproq mehnat sigʻimi yuqori, kapital sigʻimi esa past boʻlgan tovarlarni eksport qilar ekan. v.leontev amerikadagi mehnatning yuqori unumdorligi amerikalik ishchilarning nisbatan yuqori malakasi bilan bogʻliqligini ta’kidlab, bu yerdagi mehnatning xorijdagi mehnat bilan nisbati 1:3 ekvivalentlikda ekanligini koʻrsatdi. bu esa ishchi kuchi malakasi modelining paydo boʻlishiga olib keldi. ishchi kuchi malakasi modeliga koʻra, ishlab chiqarishda uchta emas, balki toʻrtta: malakali ishchi kuchi, malakasiz ishchi kuchi, kapital va yer ishtirok etadi. kasbiy mahoratga ega boʻlgan xodimlar va yuqori malakali ishchi kuchining nisbatan koʻpligi malakali mehnatning katta miqdorini taqozo etuvchi tovarlarning eksport qilinishiga olib keladi. malakasiz ishchi kuchining koʻpligi esa ishlab chiqarishda yuqori malaka talab etilmaydigan tovarlarning eksportiga imkon yaratadi. hozirgi zamon iqtisodiy fani xeksher-olin nazariyasining faqat yutuqli jihatlarini emas, balki cheklangan tomonlarini ham ochib beradi. jumladan, quyidagi jarayonlar bu nazariyaga muvofiq kelmaydi: …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalqaro savdo to`g`risidagi turli xil nazariyalar"

32-mavzu. valyuta munosabatlari, to`lov balansi va uning taqchilligi. xalqaro savdo reja: 1.xalqaro savdo to`g`risidagi turli xil nazariyalar. mutlaq ustunlik va qiyosiy ustunlik nazariyalari. 2.xalqaro savdoning mazmuni. eksport va import, ular o`rtasidagi nisbatning o`zgarishi. 3.xalqaro savdoning xususiyatlari. 1. xalqaro savdo to`g`risidagi turli xil nazariyalar. mutlaq ustunlik va qiyosiy ustunlik nazariyalari. milliy xoʻjaliklarning xalqaro iqtisodiy munosabatlar tizimida ishtirok etishi, ularning shakllari va samaradorlik darajasi kabi muammolarning uzoq davr mobaynida turli olimlar tomonidan tadqiq etilishi bu boradagi turlicha nazariyalarning shakllanishiga olib keldi. bu nazariyalar orasida eng avvalo mamlakatlarning xalqaro mehnat taqsimoti va ixtisoslashuvda ishtirok etishi zar...

This file contains 16 pages in DOCX format (73.4 KB). To download "xalqaro savdo to`g`risidagi turli xil nazariyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqaro savdo to`g`risidagi tur… DOCX 16 pages Free download Telegram