o'rta osiyoda iqtisodiy g'oyalar

PPTX 31 pages 665.3 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 665.3 KB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

amir temur va temuriylar davridagi iqtisodiy g’oyalar va iqtisodiy siyosat o`rta osiyoda dastlabki va temuriylar davrigacha bo`lgan iqtisodiy g`oyalar. amir temur va temuriylar davridagi iqtisodiy g`oyalar. merkantilizm iqtisodiy ta'limoti. aniq fanlar kafedrasi o’qituvchisi: yuldashev nuriddin reja: amir temurning iqtisodiy qarashlar temuriylar davridagi iqtisodiy g`oyalar merkantilizm iqtisodiy ta'limoti o‘rta osiyodagi iqtisodiy g‘oyalar o‘rta osiyodagi iqtisodiy g‘oyalar ko‘plab tarixiy, madaniy va geografik omillarga asoslangan. bu mintaqada tarixan savdo, qishloq xo‘jaligi va hunarmandchilik muhim rol o‘ynagan. o'rta osiyoda dastlabki iqtisodiy g'oyalar tarixan ko'p qirrali bo'lib, qadimiy davrlardan boshlab rivojlanib kelgan. ushbu g'oyalar quyidagi asosiy yo'nalishlarda namoyon bo'lgan: keling, ayrim asosiy g‘oyalarga to‘xtalib o‘tamiz: dehqonchilik va agrar iqtisodiyot: o'rta osiyo mintaqasi dehqonchilik uchun qulay tabiiy sharoitlarga ega bo'lgan. dastlabki iqtisodiy faoliyatlar qatoriga suvli tarmoqlar, ekin ekish va qishloq xo'jaligi asbob-uskunalarini ishlab chiqish kiradi. savdo va tijorat: qadimiy savdo yo'llarining rivojlanishi (masalan, buyuk ipak yo'li) o'rta osiyoda tijorat g'oyalarining paydo bo'lishiga olib keldi. tovarlar, mahsulotlar …

2 / 31

nadi. tizim va institutlar: dastlabki iqtisodiy tizimlar va institutlar, masalan, bozorlar va savdo aloqalari, xalqaro iqtisodiy aloqalarni rivojlantirishga yordam berdi. bular savdo munosabatlarini tartibga solishda va iqtisodiy taraqqiyotda muhim ahamiyatga ega bo'ldi. turizm: tarixiy obidalar, madaniyat va tabiiy go‘zalliklar mintaqani turizm uchun jozibali qiladi. bu iqtisodiy rivojlanish uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda. integratsiya va hamkorlik: mintaqada iqtisodiy integratsiya, masalan, o‘zbekiston, qozog‘iston, qirg‘iziston va boshqa davlatlar o‘rtasida iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan dasturlar muhim ahamiyatga ega. iqtisodiy g’oyalarning shakllanishi insoniyatning paydo bo’lishi bilan boshlangan. ammo hozirgi paytda qo’lyozmalarda aks ettirilgan g’oyalargina tahlil qilingan. shu sababli iqtisodiy ta’limotlar tarixi quldorlik jamiyati, aniqrog’i, xususiy mulk paydo bo’lishi bilan boshlanadi, deyish o’rinlidir. dastlab quldorlik jamiyati sharqda sinfiy ajralish boshlangan joylarda, mesopotamiya (tigr va yefrat daryolari oralig’ida hozirgi iron, iroq, iordaniya, saudiya arabiston, suriya, turkiya) va misrda eramizdan avvalgi iv ming yillikda yuzaga keladi. bunga asosiy sabab shuki, bu yerda texnologik inqilob ro’y berdi, metall qurollar ishlatila …

3 / 31

’or ijtimoiy tafakkurning sharqdagi yirik markazlaridan biriga aylandi. bu davrda butun dunyoga tanilgan al-fargoniy, al-xorazmiy, forobiy, beruniy, ibn sino, yusuf xos xojib, nizomulmulk va boshqa ko’plab mutafakkirlar yashab, ijod qilishdi. ularning asarlarida iqtisodiy g’oyalar ham o’z aksini topgan. sharq renessansi davridagi olimlar shu davrdagi tijorat, mulkdorlik hunari sirlarini bayon etganlar. ularning asarlaridagi umumbashariy iqtisodiy taffakkur bugungi kunda ham dolzarbligi bilan muhim o’rin tutadi. ibn sino (980-1037)ning fikricha: «hayvon tabiat ne’matlariga qanoat qiladi, odamlarga esa tabiat ne’matlari kamlik qiladi, u ovqat, kiyim-kechak va uy-joyga extiyoj sezadi. hayvon tabiat ne’matlarini o’zlashtirib oladi, odam esa o’z mehnati bilan o’ziga ovqat, kiyim, joy yaratadi. shu maqsadda inson dehqonchilik va hunarmandchilik bilan shug’ullanishi kerak». forobiy (873-950) o’rta asr davri tabiiy-ilmiy va ijtimoiy bilimlarning qariyib barcha sohalarini o’z ichiga oluvchi 160 dan ortiq risola yaratgan «qomusiy olim sifatida tan olinadi. uning sharq olamidagi shuhrati shu darajaga yetdiki, uni aristotel (arastu)dan keyingi yirik mutafakkir- «muallimas -«soniy» - …

4 / 31

hni, ijtimoiy binolar - bozorlar, hammomlar, yo‘llar, suv inshootlari tarmoqlarini nazorat qilib turgan. uning xodimlari vaqti-vaqti bilan tekshirish va taftish ishlarini olib borgan. ayniqsa, toshu tarozi to‘g‘riligi, odil baho tekshirib turilgan, qallob va tovlamachilar qattiq jazolangan. mamlakatda dehqonchilikka katta e’tibor berilgan bo‘lib, yerga egalik qilish quyidagi ko‘rinishlarda bo‘lgan: suyurg'ol yerlar. katta hajmdagi bu yerlar davlat tomonidan ajratib berilib, bir avloddan ikkinchisiga o‘tgan. suyurg‘ol egasi soliqdan ozod qilingan. bunday yer egalari dehqonlami ishlatib, yer solig‘i - xiroj olganlar. tarxon yerlar. bu yerlar xususiy mulk bo‘lib, ular odamlarga biron-bir xizmati uchun berilgan. ushr yerlar. sayid va xo‘jalarga mansub yerlar. bu yerlardan olingan hosilning o‘ndan biri davlatga berilgan. vaqf yerlar. masjid, madrasa, xonaqoh, qabriston va shu singari joylarga doir yerlar. vaqfda yer, suv, bozor, qul, pullar va boshqalar mol-mulki bilan in’om etiladi. askarlarga, ulaming rahbarlariga beriladigan yerlar. sahroni obod qilsa, yer osti suvlarini tortib chiqarish uchun inshoot qursa 1-yil: undan soliq olinmangan 2-yil …

5 / 31

ng iste’mol buyumlariga bo‘lgan ehtiyojini to‘laroq qondirish imkonini beradi. qo’shin a’zolarining maoshi oddiy sipoh-1 ot bahosiga teng miqdorda maosh bahodirlar- 2 ot bahosidan 4 ot bahosigacha miqdordamaosh o’nboshi- o’z askarlariga nisbatan 2 barobar ko’p miqdorda maosh yuzboshi- o’nboshidan 2 marta ortiq miqdorida maosh «tuzuklarda» a.temur davrida soliq va jarimalami yig‘ish va xaij (sarf) qilishga alohida e’tibor berishgan. «xirojni yig'ish vaqtida, — deb uqtiriladi «temur tayinlansin. biri to‘plangan tuzuklari»da, - ikki vazir molni yozib, raiyat ahvolini tekshirib tursin, boj oluvchilar fuqaroga zulm qilib, ulaming ahvoliga xaroblik etkazmasinlar. viloyatlarda yig'ilgan barcha mol-ashyoni kirim daftariga yozishlari lozim. ikkinchi vazir esa, sipoh chiqim daftariga yozib, yig'ilgan mollardan maoshiga taqsim qilsinlar». demak, ko‘rinib turibdiki, hisob-kitob ishlari to‘g‘ri yo‘lga qo'yilishi talab etilgan. xiroj, odatda, sug‘oriladigan yerlarda jami hosilning uchdan biri (33 foiz), lalmikor yerlarda to‘rtdan biriga (25 foiz) teng bo‘lgan miqdorda to‘plangan. bu raqamlar uning hozirgi davrdagi daromad solig'i atrofida bo‘lganligini ko‘rsatib turibdi. 2. shohrux mirzo …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'rta osiyoda iqtisodiy g'oyalar"

amir temur va temuriylar davridagi iqtisodiy g’oyalar va iqtisodiy siyosat o`rta osiyoda dastlabki va temuriylar davrigacha bo`lgan iqtisodiy g`oyalar. amir temur va temuriylar davridagi iqtisodiy g`oyalar. merkantilizm iqtisodiy ta'limoti. aniq fanlar kafedrasi o’qituvchisi: yuldashev nuriddin reja: amir temurning iqtisodiy qarashlar temuriylar davridagi iqtisodiy g`oyalar merkantilizm iqtisodiy ta'limoti o‘rta osiyodagi iqtisodiy g‘oyalar o‘rta osiyodagi iqtisodiy g‘oyalar ko‘plab tarixiy, madaniy va geografik omillarga asoslangan. bu mintaqada tarixan savdo, qishloq xo‘jaligi va hunarmandchilik muhim rol o‘ynagan. o'rta osiyoda dastlabki iqtisodiy g'oyalar tarixan ko'p qirrali bo'lib, qadimiy davrlardan boshlab rivojlanib kelgan. ushbu g'oyalar quyidagi asosiy yo'nalishlarda namoyon bo'...

This file contains 31 pages in PPTX format (665.3 KB). To download "o'rta osiyoda iqtisodiy g'oyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: o'rta osiyoda iqtisodiy g'oyalar PPTX 31 pages Free download Telegram