talab va taklif elastikligi

DOCX 20 pages 374.4 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 374.4 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

( 5-мавзу. талаб ва таклиф эластиклиги ) 1. эластиклик ва унинг турлари. 2. нуқтасимон ва ёйсимон эластикликлар, уларни ҳисоблаш. 3. даромадга кўра талаб эластиклиги ва кесишган талаб элстиклиги. 4. талаб эластиклигига кўра сотувчи даромадини максималлаштириш. 5.солиқ юкини истеъмолчи ва ишлаб чиқарувчи ўртасида тақсимланишини эластиклик назариясига кўра тахлили. 4.1 талаб эластиклиги. маълумки, товарга бўлган талаб, унинг нархига, истеъмолчи даромадига ва бошқа товарлар нархига боғлиқдир. худди шундай, таклиф товар нархига ва товарни ишлаб чиқариш харажатига боғлиқ. масалан, лимоннинг нархи ошса, унга талаб камаяди. лекин, биз шу товарга талабни ёки таклифини миқдорий жиҳатдан ўсиши ёки камайишини билмоқчимиз. агар лимон нархи 15% га ошса, унга бўлган талаб қанчага ўзгаради? ёки даромад 10% га ошгандаги талаб қанчага ўзгаради? бундай саволга жавоб бериш учун, эластиклик тушунчасидан фойдаланамиз. эластиклик - бир ўзгарувчининг бошқа бир ўзгарувчи таъсири остида ўзгаришини ўлчайдиган ўлчов; аниқроқ қилиб айтганда, бирор ўзгарувчининг бир фоизга ўзгаришини натижасида бошқа бир ўзгарувчининг маълум фоиз миқдорга ўзгаришини кўрсатадиган …

2 / 20

тўғри келадиган товар бирлиги ўзгаришига кўпайтиришдан ҳосил бўладиган миқдорга тенг. лекин, талаб эгри чизиғи бўйича юрганда ўзгариши ёки ўзгармаслиги мумкин, нарх ва товар миқдори эса ҳар доим ўзгариб боради. демак, нархга боғлиқ талаб эластиклиги талаб чизиғининг алоҳида нуқтасида ўлчанади ва эгри чизиқ бўйича силжиганимизда, у ўзгариб боради. реал статистик маълумотларга кўра, нуқтавий ва ёйсимон эластиклик коэффициентларини аниқлаш мумкин, нуқтавий эластиклик талабнинг нархга кўра эластиклик коэффициентини ҳисоблаш формуласи: . таклифнинг нархга кўра эластиклик коэффициентини ҳисоблаш формуласи: . талабнинг нархга кўра ёйсимон эластиклигини ҳисоблаш формуласи: . бу ерда ва р1 талабнинг ва товар нархининг бошланғич қийматлари, ва р2 - талабнинг ва товар нархининг ўзгарган қийматлари. ёйсимон эластиклик ҳисобланганда, ва ларнинг базис кўрсаткичлари сифатида, уларнинг бошланғич ва ўзгарган қийматларининг ўртача қийматлари олинади. мисол. лимонга бўлган талаб 100 дона бўлганда, ҳар бир лимон нархи 21 сўмни ташкил қилади, талаб 200 дона бўлганда бир дона лимон 180 сўм бўлади. ёйсимон эластиклик коэффициентини ҳисоблаймиз. . демак, …

3 / 20

чизиқли талаб чизиғи. чизиқли талаб функциясининг эластиклик коэффициенти қуйидагига тенг: талаб чизиғи нарх ўқи билан кесишганда ва бўлади, ; да . талаб чизиғи товар миқдори ўқи билан кесишганда ва - чизиқнинг тангенс бурчак ётиқлигини беради. шу сабабли, талаб чизиғи қанча тик бўлса, талаб эластиклиги шунча кичик бўлади. қуйидаги 4.2, 4.3-расмларда эластикликнинг ўзига хос алоҳида кўринишлари келтирилган. ( p d p* q p d q* q ) 4.2расм. талаб абсолют эластик, 4.3-расм. эластик бўлмаган эластиклиги чексиз бўлганда талаб чизиғи талаб чизиғи 4.2-расмда эластиклиги чексиз бўлган талаб чизиғи келтирилган. бу ҳолда ягона нарх бўлиб, истеъмолчилар шу нархда маҳсулот сотиб олишади. нархни ҳар қандай кичик ошиши, талабни нолга туширади ва нархнинг даражадан ҳар қандай камайиши, талабни чексиз ошиб кетишига олиб келади. 4.3-расмдаги талаб чизиғи мутлақо эластик эмас. истеъмолчилар нархдан қатъий назар белгиланган миқдорда товар сотиб олишади. мисол. талабнинг даромадга кўра чизиқли функцияси берилган бўлсин: , даромад бўлганда, талабнинг даромадга боғлиқ эластиклик коэффициентини аниқланг. …

4 / 20

горияли товарлар, агар бўлса. 4.2 кесишган талаб эластиклиги. битта товарга бўлган талабга бошқа бир товарнинг нархи таъсир кўрсатади. масалан, пиво билан вино маълум маънода бир бирини ўрнини босади, агар винонинг нархи ошса пивога бўлган талаб ошади. бундай боғлиқликдаги талаб ўзгаришига нархга боғлиқ кесишган талаб эластиклиги дейилади. кесишган талаб эластиклиги - бу бошқа товарлар нархи бир фоизга ўзгарганда, талаб қилинадиган товарга талабнинг неча фоизга ўзгаришини билдиради: , (4) бу ерда - биринчи товар миқдори; - иккинчи товар нархи. пивонинг вино нархи бўйича кесишган эластиклиги қуйидагича: - пиво миқдори; (вино нархи ошганда пивога талаб ошади, демак пивонинг талаб чизиғи ўнгга силжийди). юқорида келтирилган мисолда пиво билан вино ўзаро бир-бирини ўрнини босадиган товарлар бўлгани учун, нарх бўйича кесишган эластиклик мусбатдир, яъни биттасининг нархини ошиши иккинчисига талабни оширади. лекин, ҳар доим ҳам шундай бўлавермайди. баъзи бир товарлар, тўлдирувчи товарлар ҳисобланади ва улар биргаликда ишлатилади, шу сабабли бирортасининг нархини ўсиши, иккинчи товар истеъмолини камайтиради. бунга …

5 / 20

рини фоиз бўйича ўзгаришини билдиради. бундай эластикликнинг қиймати мусбат бўлади, нима учун деганда, ишлаб чиқарувчилар учун юқори нарх, уларни кўпроқ маҳсулот ишлаб чиқаришга рағбатлантиради. , бу ерда qs - товар таклифи; - товар нархи. статистик маълумотларга кўра таклиф эластиклиги қуйидагича ҳисобланади: . бу ерда ҳам, таклиф эластиклиги ишлаб чиқаришга таъсир қилувчи омиллар бўйича қаралиши мумкин: фоиз ставкаси; иш ҳақи; хом ашё, яримфабрикатлар нархи. масалан, кўпгина саноат маҳсулотлари учун хом ашё, ярим фабрикатлар нархига нисбатан таклиф эластиклиги манфийдир. хом ашё нархининг ошиши фирмалар харажатларининг ошишини билдиради, шу сабабли бошқа шарт-шароитлар ўзгармаганда таклиф қилинадиган маҳсулот миқдори камаяди. таклиф чизиғи ҳолатини силжишига олиб келадиган детерминантлар қуйидагилар: ресурслар нархи; ишлаб чиқариш технологияси; солиқ ва дотациялар; бошқа товарлар нархи; нарх ўзгаришини кутиш; бозордаги сотувчилар сони. бозор шароити ўзгаришларининг оқибатларини баҳолаш ва прогноз қилиш бу ерда чизиқли таклиф ва талаб чизиқлари ёрдамида қандай қилиб оддий ҳисоб-китоблар қилинишини қараб чиқамиз. бунинг учун, бозор маълумотларига мувофиқ талаб ва …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "talab va taklif elastikligi"

( 5-мавзу. талаб ва таклиф эластиклиги ) 1. эластиклик ва унинг турлари. 2. нуқтасимон ва ёйсимон эластикликлар, уларни ҳисоблаш. 3. даромадга кўра талаб эластиклиги ва кесишган талаб элстиклиги. 4. талаб эластиклигига кўра сотувчи даромадини максималлаштириш. 5.солиқ юкини истеъмолчи ва ишлаб чиқарувчи ўртасида тақсимланишини эластиклик назариясига кўра тахлили. 4.1 талаб эластиклиги. маълумки, товарга бўлган талаб, унинг нархига, истеъмолчи даромадига ва бошқа товарлар нархига боғлиқдир. худди шундай, таклиф товар нархига ва товарни ишлаб чиқариш харажатига боғлиқ. масалан, лимоннинг нархи ошса, унга талаб камаяди. лекин, биз шу товарга талабни ёки таклифини миқдорий жиҳатдан ўсиши ёки камайишини билмоқчимиз. агар лимон нархи 15% га ошса, унга бўлган талаб қанчага ўзгаради? ёки даромад 1...

This file contains 20 pages in DOCX format (374.4 KB). To download "talab va taklif elastikligi", click the Telegram button on the left.

Tags: talab va taklif elastikligi DOCX 20 pages Free download Telegram