"tarixiy geografiya" o'quv-uslubiy majmuasi

DOCX 199 sahifa 11,0 MB Bepul yuklash

199 sahifa "tarixiy geografiya" o'quv-uslubiy majmuasi — DOCX

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 11,0 MB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 199

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 199

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi andijon davlat universiteti o`zbekiston tarixi kafedrasi “tarixiy geografiya ” fanidan o`quv-uslubiy majmua bilim sohasi: 100000 – gumanitar soha ta’lim sohasi: 120000 – gumanitar fanlar ta’lim yo‘nalishi: 5120300–tarix ( jahon mamlakatlari bo‘yicha) andijon - 2019 mazkur o’quv-uslubiy majmuasi o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan 2018 yil “25” asgustdagi 744 - sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan “tarixiy geografiya ” fani dasturi asosida tayyorlandi. . tuzuvchilar: bozorov q. – adu, “o‘zbekiston tarixi” kafedrasi katta o‘qituvchisi. taqrizchilar: xoshimov s. – adu, “o‘zbekiston tarixi” kafedrasi dotsenti, tarix fanlari nomzodi; abdullayev m. – adu, “o‘zbekiston tarixi” kafedrasi dotsenti, tarix fanlari doktori; fanning o’quv-uslubiy majmuasi andijon davlat universiteti kengashining 2019 yil 30 avgustdagi 1-sonli bayonmasi bilan ko`rib chiqilib nashrga tavsiya etilgan. mundarija i o`quv materiallar 4 1.1 ma`ruza mavzulari 5 1.2 seminar mashg`uloti mavzulari 116 ii mustaqil ta`lim mashg`ulotlari 124 iii glossariy 127 iv ilovalar 132 iv.1 …

2 / 199

oning tabiiy, iqtisodiy, siyosiy va aholi geografiyasini o`rganamiz. xo'sh, tarixiy geografiya ulardan nimasi bilan farqlanadi? yuqorida ко‘rib chiqqanimizdek, tarixiy geografiya fani to‘g‘risida xx boshlariga qadar ilmiy adabiyotlarda aniq tasawur mavjud emas edi. g ‘arbda ham rossiya, qolaversa, 0‘zbekiston tarix va geografiya fanida ham bu sohada hozirga qadar turli qarashlar mavjud. vaholanki, qadimdan toki hozirgi kungacha yaratilgan ko'plab tarixiy asarlar mazmunini tarixiy-geografik ma’lumotlar tashkil etadi. hozirda tarixchi va geograf olimlar tarixiy geografiya bilan tarix o‘rtasidagi farqni juda yaxshi tushunadilar. geografiya tarixi (ko‘pincha uni geografik bilimlar tarixi ham deb atashadi) geografik kashfiyotlar va sayohatlar, shuningdek, geografik tasawurlar, umuman ajdodlarimizning geografik dunyoqarashlari tarixini o'rganadi. tarixiy geografiya fani esa o‘tmishni geografiya bilan bog‘lab o'rganadi. shu tariqa zamonaviy geografiya va tarixiy geografiya bitta ob’ektni farqh jihatlarda tadqiq etadi. zamonaviy geografiya mazkur ob’ektni hozirgi holatini o‘rgansa, tarixiy geografiya uning o‘tmish tarixidagi o‘zgarishlarini tahlil qiladi. hatto nomidan ham bilinib turibdiki, bu fan oitmish davrning geografiyasini o‘rganuvchi fandir. …

3 / 199

ixiy kartografiya fanining asosi bo'lib xizmat qiladi. tarixiy geografiya fanining rivojlanishi esa tarix fanining rivojlanishi bilan uzviy bog'liqdir. tarixiy geografiya tarixiy bilimlaming asosiy tarmog'i bo'hb, usiz tarixiy jarayonlar geografiyasini o'rganib bo'lmaydi. tarixiy geografiyasiz tarix haqidagi tasawurimiz to‘liq va mukammal shakllanmaydi. geografiya fanining muammolari tarixiy geografiya fani oldida turgan muammolar bo'lishi mumkin, ammo o‘tmishning aniq geografiyasi bo‘lishi mumkin emas. tarixiy geografiya o‘tmish tarixning aniq geografiyasini o‘rganadi. demak, tarixiy geografiya fani tarix fanlari sirasiga kirib, insoniyat tarixini o‘tgan davrlar geografiyasini o'rganadi. bo‘lib o‘tgan voqea-hodisalaming tarixini haqiqiy baholash uchun o‘sha davming tarixiy geografiyasini yaxshi bilish kerak. bu o`zbekiston, qolaversa, 0‘rta osiyo tarixini obyektiv, ilmiy asoslangan holda o‘rganishda katta ahamiyat kasb etadi. tarixiy geografiya zamonaviy geografiya kabi o‘z bo‘limlariga ega bo‘lib, asosan, to ‘rt yirik bo ‘limdan tashkil topgan: 1. tabiiy-tarixiy geografiya. 2. aholi tarixiy geografiyasi. 3. xo‘jalik (tarixiy-iqtisodiy) geografiyasi. 4. siyosiy-tarixiy geografiya. so‘nggi bo‘limga ichki va tashqi chegaralar geografiyasi, siyosiy m a’muriy bo'linishlar, …

4 / 199

haroitlar mavjud bo‘lgan hududlarda istiqomat qilib kelgan. jumladan, qadimgi misr aholisi uchun nil, xitoy uchun xuanxe va yanszi, ikki daryo oralig‘idagi xalqlar uchun dajla va frot, o'rta osiyo aholisi uchun esa amudaryo va sirdaryoning qanchalik muhim ahamiyat kasb etganligini alohida keltirish mumkin. tabiiy geografiya ma’lum bir hududda aholining kelib joylashishi yoki u yerlami tark etishiga ham sabab bo'ladi. bulaming barchasini tabiiy-tarixiy geografiya bo'limi tadqiq etadi. ma’lum bir mintaqa yoki davlatning ahohsi, u joylashgan hududlar, aholining etnik tarkibi va soni kabi masalalarni aholi tarixiy geografiyasi o'rganadi. davlatning taraqqiy etishida aholining va ishlab chiqaruvchi kuchlarning soni hal qiluvchi ahamiyatga ega hisoblanadi. agar biror davlatning tarixini o'rganmoqchi bo'lsak, tarixiy- iqtisodiy va xo'jalik geografiyasini o'rganishimiz ham kerak bo'ladi. chunki iqtisodiy munosabatlar va xo'jalik turlarining mukammalashib borishi, savdo-sotiqning taraqqiy etishi natijasida jamiyatlaming ham rivoji kuzatiladi yoki aksincha. tarixiy geografiyani o'rganish mobaynida turli xil muammo- larga duch kelishimiz mumkin. masalan, x-xii asrlarda qoraxoniylar davlati hududlarining o'zgarib …

5 / 199

boshigacha bo'lgan davrdagi tarixiy geografiyasini o'rganishda siyosiy va iqtisodiy geografiya elementlarini birinchi bo‘lib o‘rganib chiqish kerak. bular — aholi soni, uning milliytarkibi, aholining joylashishi, uning qaysi hududlarda yashaganligi,davlatlar chegarasi, hududdagi ichki та 'muriy tuzilishlardan iborat bo'lishi mumkin. muammoning eng qiyin tomoni — bu o'rga- nilayotgan hududning iqtisodiy geografiyasiga oid ko'rsatkich- laming qayd qilinishi, ya’ni ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi va joylashishini ko'rsatishdir. shundan so'ng iqtisodiy va siyosiy geografiyaning asosiy o'zgarishlari tahlilini qilish mumkin. bunga masalan, aqshda 1861-1865 yillardagi fuqarolar urushi davri, chor rossiyasidagi islohotlargacha va islohotlardan keyingi davrlar, germaniyaning qo'shilishidan oldingi va keyingi davrlar kiradi. tarixiy geografiya fanining muhim vazifalaridan biri bu - o'tmishdagi davlatlar siyosiy chegaralarini, tarixiy voqealar bo'lib o'tgan joylarni aniqlash, shaharlar topografiyasini o'rganishdan iborat. tarixiy geografiyaning bu qismi siyosiy voqealar, urushlar bayoni va ularning davlatlar chegaralarini o'zgarishidagi o'rnini, hukmdorlar faoliyatini o'rganish bilan uzviy bog‘liqdir. bunda voqea-hodisalami chuqur anglab yetish uchun tarixiy geografiya juda kerak. masalan, urushlar va ulaming …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 199 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

""tarixiy geografiya" o'quv-uslubiy majmuasi" haqida

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi andijon davlat universiteti o`zbekiston tarixi kafedrasi “tarixiy geografiya ” fanidan o`quv-uslubiy majmua bilim sohasi: 100000 – gumanitar soha ta’lim sohasi: 120000 – gumanitar fanlar ta’lim yo‘nalishi: 5120300–tarix ( jahon mamlakatlari bo‘yicha) andijon - 2019 mazkur o’quv-uslubiy majmuasi o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan 2018 yil “25” asgustdagi 744 - sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan “tarixiy geografiya ” fani dasturi asosida tayyorlandi. . tuzuvchilar: bozorov q. – adu, “o‘zbekiston tarixi” kafedrasi katta o‘qituvchisi. taqrizchilar: xoshimov s. – adu, “o‘zbekiston tarixi” kafedrasi dotsenti, tarix fanlari nomzodi; abdullayev m. – adu, “o‘zbekiston tarixi” kafedrasi dotsenti, tari...

Bu fayl DOCX formatida 199 sahifadan iborat (11,0 MB). ""tarixiy geografiya" o'quv-uslubiy majmuasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: "tarixiy geografiya" o'quv-uslu… DOCX 199 sahifa Bepul yuklash Telegram