salomatlik tushunchasi

DOCX 58 sahifa 429,3 KB Bepul yuklash

58 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 429,3 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 58

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 58

1-мавзу: психологик саломатлик тизимли тушунча сифатида режа: 1. саломатлик ҳақида тушунча. 2. тиббий-ижтимоий тадқиқотлардаги саломатлик даражалари 3. саломатлик даржасини аниқлаш, унинг кўрсаткичлари 4. саломатлик омиллари саломатлик (соғлик) — ҳар қандай тирик организмнинг ўзи ва унинг барча аъзолари ўз вазифаларини тўлиқ бажара оладиган ҳолати: нуқсонлар, касалликларнинг йўқлиги (саломатлик тушунчасининг батафсил таърифи қуйида келтирилган). саломатликни ўрганадиган фанларга диэтология, фармакология, биология, епидемиология, психология (саломатлик психологияси, ривожланиш психологияси, експериментал ва клиник психология, ижтимоий (социал) психология), психиатрия, педиатрия, тиббий социология ва тиббий антропология, психох гина, дефектология ва бошқалар киради. инсон саломатлигини муҳофаза қилиш (соғлиқни сақлаш) — давлатнинг вазифаларидан биридир. дунё миқёсида инсон саломатлигини сақлаш билан жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (жсст) шуғулланади. бутунжаҳон саломатлик куни ҳар йили 7 апрел куни нишонланади, бутунжаҳон руҳий саломатлик куни — 10 октябр. саломатлик тушунчаси ва таърифи ҳақида жсст низомига кўра, «саломатлик — нафақат касаллик ва жисмоний нуқсонларнинг йўқлиги, балки тўлиқ жисмоний, руҳий ва ижтимоий фаровонлик ҳолатидир». бироқ, бу таърифни популяцион …

2 / 58

ришга имкон берадиган биологик жараёнларнинг нормал кечиши. 2. организм ва унинг функцияларининг атроф муҳит билан динамик мувозанати. 3. ижтимоий фаолиятда ва жамоат фойдали ишларида қатнашиш, асосий ижтимоий функцияларни тўлиқ бажариш қобилияти. 4. касалликлар, касал ҳолатлар ва ўзгаришлар бўлмаслиги. 5. органимзнинг доимо ўзгариб турадиган атроф-муҳит шароитларига мослашиш қобилияти. калюга кўра, барча мумкин бўлган саломатликнинг барча тавсифлари қуйидаги тушунчаларга тенглаштирилиши мумкин: тиббий модел — тиббий белгилар ва хусусиятларни ўз ичига олган таърифлар учун; саломатлик касаллик ва унинг аломатлари йўқлиги сифатида. биотиббий модел — органик бузилишлар ва носоғломликнинг субъектив ҳиссиётлари йўқлиги. биоижтимоий (биосоциал) модел — ижтимоий белгилар биринчи ўринга қўйиладиган тиббий ва ижтимоий белгилар биргаликда қаралиши қўшилади. қиймат-ижтимоий модел — қиймат сифатида инсоннинг саломатлиги қаралади; жсстнинг таърифи айнан шу моделга тўғри келади. тиббий-ижтимоий тадқиқотлардаги саломатлик даражалари индивидуал саломатлик — бу алоҳида инсоннинг соғлиғи. гуруҳ саломатлиги — ижтимоий ва етник гуруҳларнинг саломатлиги. минтақавий (регионал) саломатлик — маъмурий ҳудудлар аҳолисининг саломатлиги. жамоат саломатлиги — популяция …

3 / 58

ерикаликларнинг ўртача умр кўриш даражаси 1900 йилдан бошлаб 30 йилгача, бутун дунёда олти йилга ортганлиги қайд етилди. саломатлик даржасини аниқлаш кўрсаткичлари инсон саломатлиги — сифат кўрсаткичи бўлиб, у миқдорий параметрлар: антропометрик (бўй, вазн, кўкрак қафаси ҳажми, аъзолар ва тўқималарнинг геометрик шакли); жисмоний (юрак уриш тезлиги, артериал қон босими, тана ҳарорати); биокимёвий (танадаги кимёвий елементлар, еритроцитлар, лейкоцитлар, гормонлар ва бошқалар миқдори); биологик (ичак флорасининг таркиби, вирусли ва инфекцион касалликлар мавжудлиги) ва бошқа биомаркерлардан ташкил топади. инсон организми ҳолати учун «норма» тушунчаси мавжуд бўлиб, бунда параметер қийматлари тиббиёт фани ва амалиёти билан белгиланадиган диапазонга тўғри келиши инобатга олинади. қийматнинг берилган диапазондан оғиши, саломатлик ёмонлашувининг белгиси ва далили бўлиши мумкин. ташқи томондан, соғликни йўқотиш тананинг таркибий тузилмалари ва функцияларида ўлчанадиган бузилишларда, унинг мослашувчанлиги ўзгаришида ифодаланади. жсст нуқтаи назаридан, одамлар соғлиғи ижтимоий сифат ҳисобланади ва шу муносабат билан аҳоли саломатлигини баҳолаш учун қуйидаги кўрсаткичлар тавсия етилади: ялпи ички маҳсулотни соғлиқни сақлашга сарфлаш; бирламчи тиббий …

4 / 58

нг ўлим даражаси, муддатидан олдин туғилган чақалоқлар сони, кутилаётган ўртача умр кўриш даражаси. касалланиш — умумий, инфекцион, вақтинчалик меҳнат қобилиятини йўқицҳ билан, тиббий кўрикларга кўра, асосий ноепидемик касалликлар, госпитализацияланган. ногиронлик кўрсаткичлари. жисмоний ривожланиш кўрсаткичлари. барча мезонлар динамикада баҳоланиши керак. аҳоли саломатлигини баҳолашнинг муҳим мезонлари саломатлик кўрсаткичи (индекси), яъни текширилиш вақтида (масалан, йил давомида) касал бўлмаганларнинг улуши ҳисобланиши керак. саломатлик омиллари саломатлик психологиясида соғлиққа таъсир қилувчи учта омил ажратилади: мустақил, узатувчи ва мотиваторлар . мустақил: саломатлик ва касаллик билан ўзаро боғлиқлиги (корреляцияси) енг кучлидир: саломатликка ёки касалликка мойил қиладиган омиллар: хулқ-атвори паттерни; а (амбициялик, агрессивлик, компетентлик, қўзғалувчанлик, мушакларнинг зўриқиши, тезкор фаолият тури, юрак-томир касалликларининг юқори хавфи) ва б (қарши сифатлар) типидаги хатти-ҳаракатлар омиллари. ёрдамчи диспозициялар (масалан, оптимизм ва пессимизм). ҳиссий паттернлар (масалан, алекситимия). когнитив омиллар — саломатлик ва касаллик, норма, қадриятлар, саломатликка бўлган шахсий баҳо ва бошқалар ҳақида тушунчалар. ижтимоий муҳит омиллари — ижтимоий қўллаб-қувватлаш, оила, касбий муҳит. демографик омиллар — …

5 / 58

фарбар қилиш (мобилизация) даражаси ва яшаш муҳитининг турли омилларига мослашишни таъминлайдиган бундай мобилизацияга тайёрлик. жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти еркаклар ва аёллар саломатлигидаги фарқларни ўрганишда биологик мезонларни емас, балки гендер (ирсий) мезонлардан фойдаланишни тавсия қилади, чунки айнан улар мавжуд фарқларни яхши тушунтиради. социализация жараёнида еркакларда ўз-ўзини ҳимоя қиладиган хатти-ҳаракатлардан воз кечиш, катта даромад олишга қаратилган хатарли ва таваккалли хатти-ҳаракатлар амалга оширилиши рағбатлантирилади; аёлларда еса бўлажак оналар сифатида саломатликни сақлаш. аммо саломатликнинг ташқи чирой каби намоёнига урғу берилганда, соғлом фаолият кўрсатиш ўрнига характерли аёллар бузилишлари содир бўлиши мумкин, қоида тариқасида ошоқозон-ичак бузилишлари. еркаклар ва аёлларнинг умр кўриш давомийлигидаги фарқ яшаш жойига боғлиқдир; европада бу етарлича фарқ қилса, осиё ва африканинг бир қатор мамлакатларида деярли йўқ бўлиб, бу биринчи навбатда жинсий аъзони кесиш, ҳомиладорликнинг асоратланиши, туғруқ ва ёмон бажарилган аборт қилиш туфайли аёллар ўлими билан боғлиқ. шифокорлар еркакларга нисбатан ўзларининг касалликлари ҳақида аёлларга тўлиқ бўлмаган маълумот беришлари кўрсатилган. саломатлик омилларига даромад ва ижтимоий …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 58 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"salomatlik tushunchasi" haqida

1-мавзу: психологик саломатлик тизимли тушунча сифатида режа: 1. саломатлик ҳақида тушунча. 2. тиббий-ижтимоий тадқиқотлардаги саломатлик даражалари 3. саломатлик даржасини аниқлаш, унинг кўрсаткичлари 4. саломатлик омиллари саломатлик (соғлик) — ҳар қандай тирик организмнинг ўзи ва унинг барча аъзолари ўз вазифаларини тўлиқ бажара оладиган ҳолати: нуқсонлар, касалликларнинг йўқлиги (саломатлик тушунчасининг батафсил таърифи қуйида келтирилган). саломатликни ўрганадиган фанларга диэтология, фармакология, биология, епидемиология, психология (саломатлик психологияси, ривожланиш психологияси, експериментал ва клиник психология, ижтимоий (социал) психология), психиатрия, педиатрия, тиббий социология ва тиббий антропология, психох гина, дефектология ва бошқалар киради. инсон саломатлигини муҳоф...

Bu fayl DOCX formatida 58 sahifadan iborat (429,3 KB). "salomatlik tushunchasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: salomatlik tushunchasi DOCX 58 sahifa Bepul yuklash Telegram