latifalar

DOC 42,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1449933025_62495.doc latifalar latifalar xalq og’zaki ijodining hajm mihatidan kichik nasr ko’rinishida yaratiladigan kulgili ommaviy janri hisoblanadi. “latifa” atamasi arabcha lutf so’zidan olingan bo’lib, nozik fikrlash, yaxshilik qilmoq, sharaflamoq kabi ma’nolarni anglatadi. turkiy xalqlarda latifa janri dunyodagi xalqlar kabi juda qadimda yaratilgan. olimlar bunday janr namunalarining ayrimlari, hatto ix-xi asrlarda yaratilganligini ko’rsatib o’tishgan. professor hodi zarifovning qayd etishicha latifalarning bevosita nasriddin afandinomi bilan bog’lanishi, asosan, o'zbekistonda matbaaning paydo bo’lishi bilan, nasriddin afandilatifalarini kitob tarzida nashr ettirilishi bilan ommaviy tus oldi. haqiqatan ham, inson hech qachon kulgisiz yashamaydi. kulgi mehnat qilishni osonlashtiradi, zerikarli mehnatni qiziqarli mashg’ulotga aylantiradi, vaqt o’tishini tezlashtiradi. shuning uchun qadim zamonlardagi hokimlar qiziq- qiziq voqealarni kulgili tarzda ijro etadigan odamlarni o’z saroylariga taklif qilganlar, ularga maxsus e’tibor bildirganlar. hayotda har bir voqea-hodisadan kulgili vaziyat hosil qilishga mohir odamlar ko’p uchraydi. ular o’zlari ishtirok etayotgan voqealarni juda sinchkovlik bilan kuzatadilar, fikran xulosalaydilar va atrofdagilarning tabassumini paydo qila bilgan tarzda so’zlab …

otganini so’raganida said ahmad “men ovsarman”,- deb javob bergan ekan. shunda o'tkir hoshimov: “agar ovsar bo’lsangiz, nima uchun o’zingizning xaltangizdagi guruchdan menikiga solmaysiz”, -debdi. said ahmad: “unda jinni bo’lar edim”-deb javob bergan ekan. bunday latifanoma hodisalar uzoq tarixda ham ko’plab ro’y bergan, albatta. mana bir misol: qadim zamonlarda davr allomalaridan birini yoqtirib qolgan podsho o’z imoratining qarshisiga olim uchun bolaxonali uy qurib beradi. alloma dono va ilimli odam ekan. ammo uning tashqi qiyofasi juda xunuk ekan. kunlardan bir kun podsho tong pallasida o’z tarafida to’yib nafas olayotsa, qarshidagi bolaxonadan olimning qiyofasi ko’rinibdi. shunda podsho uning xunukligiga urg’u berib: -mavlono, ko’chaning narigi betida bir eshak turibdimi?-debdi. alloma shu zahoti hech ikkilanmay: -yo’q, taqsir, men bu tomonga katta ko’zgu oyna qo’ydirganman, degan ekan. ma’lum bo’ladiki, yuqorida qayd qilingan hikoyadagi voqeaga monand hodisalar keyinchalik latifalarning yaratilishiga sabab bo’ladi. turli xalqlar latifalarning matnlarini o’rganish tarixan yashash hududi va tarzi jihatidan bir-biriga yaqin millatlarda shakl …

ng”,-deb so’raganida, birobil: “kechrasiz, shohim, sizni malikam deb o’ylabman”,-deb javob beradi. qizig’i shundaki, aynan shu mazmundagi latifa o’zbeklarda ham, turkmanlarda ham, ozarbayjonlarda ham mashhurdir. bunday holat latifalarning o’ta yashovchanligini, xalq tomonidan sevib qabul qilishini dalillaydi. o'zbek nasriddin afandi latifalarida bosh qahramon o’ta hozirjavob, o’ta zukko, o’ta dono va tadbirkor inson sifatida gavdalanadi. hayotda uni mot qiladigan hodisa yo’q va bo’lishi mumkin emas. chunki dono va mutafakkir nasriddin afandi qiyofasida butun xalqning, butun millatning so’zga chechanligi zakiy, ya’ni nozik fikrlashi o’z ifodasini topgandir. latifalarning e’tiborli, tinglovchini o’ziga jalb qiluvchi fazilati shundan iboratki, ularda savol- javob qilayotgan taraflar bir-birini butkul yechimi topilmas vaziyatda qoldirishga urinadilar. bu ko’rinishdagi eng og’ir qismat, asosan, nasriddin afandi peshonasiga muhrlab qo’yilgandir. nasriddin afandining so’zga chechanligi shundan iboratki, u hamisha vujudga kelgan vaziyatdan o’ta chiroyli tarzda yechim topib o’z qismatiga yengillik bag’ishlaydi. bir misolga murojat qilaylik: kunlardan bir kun afandi saroyga kelgan zahoti podsho uni suhbatga jalb qilibdi: …

nopok o’radan chiqdim, to’g’rimi?”- debdi. -ha-ha,-debdi podsho,-juda to’g’ri. shunda afandi: “men sizni yaladim,siz meni yaladingiz”,deb javob bergan ekan. ma’lum bo’ladiki, nasriddinning vaziyatini to’g’ri baholashiga va favqulodda to’g’ri yechim topishiga tassano aytmasdan ilojimiz yo’q. afandi latifalari matnini o’rganish qahramonimizning o’zbek tilini, uning boy imkoniyatlarini, qochirmalarini juda yaxshi his qilishini dalillaydi. nasriddin bir ko’rinishda soddagina bo’lib, tilimizning go’zal jihatlarini namoyish qilib qo’yadi. kunlardan bir kun afandi katta bir amaldorni “siz ahmoqsiz”,-deb haqorat qilgan ekan, amaldor uni qoziga boshlab boribdi. qozi amaldorning xizmatini afandiga tushuntirib, so’zining oxirida “siz ahmoq odam emassiz”, deyishini buyuribdi. afandi qozining buyrug’ini shu zahoti bajarib:- “siz ahmoq, odam emassiz”,-debdi. yuqoridagilardan ma’lum bo’ladiki, afandi latifalarida biz o’zbek xalqining asrlar davomida shakllangan kulgini sevish tabiatiga guvoh bo’lamiz. ammo afandi latifalarida qahramonimizning yana bir xususiyatini ham ko’rishimiz mumkin. bu xususiyat afandining o’ta soddaligi bilan belgilanadi. endi biz bu qahramonning turmushidagi murakkab vaziyatlarini singdira olmaydigan, o’z boshiga va nomiga mos kelmaydigan darajadagi o’ta …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "latifalar"

1449933025_62495.doc latifalar latifalar xalq og’zaki ijodining hajm mihatidan kichik nasr ko’rinishida yaratiladigan kulgili ommaviy janri hisoblanadi. “latifa” atamasi arabcha lutf so’zidan olingan bo’lib, nozik fikrlash, yaxshilik qilmoq, sharaflamoq kabi ma’nolarni anglatadi. turkiy xalqlarda latifa janri dunyodagi xalqlar kabi juda qadimda yaratilgan. olimlar bunday janr namunalarining ayrimlari, hatto ix-xi asrlarda yaratilganligini ko’rsatib o’tishgan. professor hodi zarifovning qayd etishicha latifalarning bevosita nasriddin afandinomi bilan bog’lanishi, asosan, o'zbekistonda matbaaning paydo bo’lishi bilan, nasriddin afandilatifalarini kitob tarzida nashr ettirilishi bilan ommaviy tus oldi. haqiqatan ham, inson hech qachon kulgisiz yashamaydi. kulgi mehnat qilishni osonlashtiradi,...

Формат DOC, 42,0 КБ. Чтобы скачать "latifalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: latifalar DOC Бесплатная загрузка Telegram