gerontopsixologiya

PDF 9 pages 424.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 424.8 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

9-mavzu: gerontopsixologiya reja: 1. biologik keksayish. 2. keksayish davridagi shaxs psixologiyasi. 3. keksalik davridagi shaxsning psixologik xususiyatlari. 4. uzoq umr ko‘ruvchilarning psixologik xususiyatlari biologik keksayish nafaqa yoshiga to‘lgan kishilarning ishni davom etgirish istash va ulardan foydalanish ehtiyoji tibbiyot va ruhiyat ilmi oldiga bir qancha talablar qo‘yadi. bu talablar m.d.aleksandrova va uning shogardlari ta’kiddaganidek, 60 yoshdan oshgan odamlarning somatik sihatliligi ularning ishlab chiqarishda qatnashishiga qanchalik imkon berishini, insonning ruhiy salomatligi ishlashda qay darajada yordamlashishini, sog‘lom keksa odamning psixo- fiziologik funksiyalari, psixik jarayonlari, shaxsiy xususiyat- lari va kasb-korlik uchun zarur talablarga mos kelish-kelmas- ligini aniqlashdan iboratdir. shularning so‘nggi qismini tadqiq qilish bevosita psixologlarning zimmasida bo‘lib, yosh ulg‘ayib borishiga qarab fiziologik funksiyalarning o‘zgarishi psixometriya ma’lumotlariga tayanib muayyan usulda o‘rganilishi lozim. bu usulda bir qancha elat, jamoa hududning xuddi shu yoshdagi aholisi bilan solishtiriladi. tadqiqotning bu usuli ayrim ruhiy jarayonlarning yosh dinamikasini aniqlashga xizmat qiladi. asab sistemasining qarishi v.d.mixaylova-lukasheva, m.m.aleksandrovskaya kabi olimlarning fiziologak va …

2 / 9

larining umumiy miqsori kamayadi, bu o‘zgarish qobig‘ining iii-v zonalarida aniq bilinadi; 2) purkine hujayralarining mikdori keskin kamayadi, hujayralarning yo‘qolishi etuk kyshilart nisbatan 25 foiz ko‘p bo‘ladi; 3) nerv hujayralari ajinlashadi: yadro esa noto‘g‘ri ko‘rinishga ega bo‘la boshlaydi; 4) nerv tolalari yo‘g‘on- lashadi; 5) xabar olib boruvchi yo‘lda mielin tolalarining miqdori ozayadi. sensor-perseptiv funksiyalarning qariish. ko‘rish funksiyasining yosh davri dinamikasiga bag‘ishlangan qator tadqiqotlar mavjud bo‘lib, amerikalik psixolog kruk tadqiqotining ma’lumotlariga qaraganda, agar vaqg hech bir cheklanmasa, ko‘ruv stimullarini idrok qilish 20—50 yoshli odamlarda bir tekis, aniq va to‘g‘ri amalga oshishi mumkin. mabodo vaqg cheklangan bo‘lsa, idrok qilinayotgan jism qisqa vaqg namoyish qilinsa, qo‘zg‘atuvchining kuchi o‘zgarib tursa, yoshlar bilan kattalar o‘rtasida keskin farq vujudga keladi. oddiy turmushda bu hol jismlarga uzoq muddat termulish imkoniyati va sun’iy yorug‘liqdan foydalanish ko‘ruv idroki pasayishining oldini oladi va muvaqqat uzilishni barham toptiradi. l.e.birron va l.botvinnik quyidagicha xulosa chiqardilar: sensor axborotni qayta ishlash va stimullarni baholash uchun …

3 / 9

ilan eshitishning zaiflashuvi mo‘‘tadil holat hisoblanib, organizmning biologik qarishi bilan uzviy bog‘liq ravishda kechadi. ishlab chiqarishdaga kuchli shovqin odamning eshitish qobiliyatini yomonlashtiradi. eshitish uquvini yuqotish erkaklarda ayollarga qaraganda kup uchraydi. ta’m bilish sezgisida ham yosh ulg‘ayishi va keksalik tufayli ayrim o‘zgarishlar vujudga keladi. masalan, nordon, shirin va achchiq- ni sezish 50 yoshgacha keskin o‘zgar- masa-da, lekin undan keyinsh o‘sish davrida maza surg‘ichlari miq- dorining kamayishi evaziga sezsh chegaralarining kengayishi sodir bo‘ladi. hid sezgirligining o‘zgarishiga asosiy sabab nerv uchlari va tolalarida karaxtlikning boshlanishidir. bundan tashqari, hid bilish sezshrligi kamayishining sabablari havoning ifloslanishi, zaharli va ko‘lansa hidsh moddalar bilan nafas olish, chekish, oziq-ovqatda a vitamini etishmas- ligidir. keksayganda og‘riq va teri-tuyush sezgirligi ham pasayadi. tebranish sezshrlish ham yosh o‘tgan sari yomonlashadi, orqa miyaning orqa qismlaridagi degenativ o‘zgarish ana shu holatni keltirib chiqaradi. keksayish davridagi shaxs psixologiyasi keksayish davriga 61(56)—74 yoshli erkak va ayollar kiradilar. bu davrdagi kishilar xilma-xil xususiyatlari, shaxslararo munosabatlari bilan …

4 / 9

moiy faoliyatdan qariyb uzoqlashgan, qarilik gashtini surayotgan kishilar. ularning bir guruhi moddiy boylikni ma’naviyat bilan qo‘shib olib borishga intilsalar, boshqalari to‘plangan moddiy boylik bilan qanoat hosil qiluvchilar, qolgan umrini xotirjam, zahmat chekmay o‘tkazishga ahdu paymon qilgan erkak va ayollardan iboratdir. mazkur yoshda yuzaga keladigan inqiroz ham mana shu ikkala omilning mahsuli hisoblanadi. keksayish davrida biologik organning zaiflashuvi psixik jarayonlarning ham o‘zgarishiga olib keladi. ruhiy keksayish alomatlari ayollarda ertaroq paydo bo‘ladi. erkak va ayollar o‘rta- sidagi farqlar borgan sari yaqqol ko‘zga tashlana boshlaydi. bu farqlar bilish jarayonlari (sezgi, idrok, xotira, tafakkur), axloqqacha (farosatlilik, hushyorlik, hozirjavoblik, topqirlik) va aql-zakovat (aql, bilim, ijtimoiy tajriba, mahorat, ijodiy faoliyat, barqaror malaka) kabi ruhiy holatlarda o‘z aksini topadi. ayollarning zaifa deb nomlanishi ham bejiz emas, chunki jismoniy zaifliqdan tashqari boshqa ruhiy kechinmalarda ham beqarorlik sezilib turadi (ko‘z yoshi quvonchdan bo‘lsa — irodaning zaifligini ko‘rsatadi, g‘am-g‘ussa, o‘kinish, tug‘yon sababli bo‘lsa his-tuyg‘uni boshqarish imkoniyati yo‘qligini ko‘rsatadi). ayollarning tabiiy …

5 / 9

a, fizika, biologiya, psixologiya va boshqa sohalarning vakillari o‘rtasida keksayishning birinchi bosqichida (61—66 yoshlarda) bir oz farq mavjud bo‘lsa-da, uning ikkinchi bosqichida (67-72 yoshlarda) o‘sha tafovut ham yo‘qolib borishini ta’kidlavdi. l.i.zaxarova esa keksayish davridagi erkak va ayollarning oliy nerv faoliyatini tekshirib, ularda ranglarni ko‘rish maydonining chegarasi uchun quyidagilar muhim rol o‘ynashini uqtiradi: 1) ko‘rish yo‘llari analizatori chekka qismlarining holati; 2) markaziy nerv sistemasining umumiy faolligi; 3) insonning yoshi; 4) ko‘rish analizatorining faoliyat ko‘rsatish sharoiti; 5) insonning jinsi. amerikalik psixolog d.veksler keksayishda aqlni o‘lchash uchun 1939 yilda maxsus test ishlab chiqqan va "katta kishilar aqlini o‘lchash va baholash" nomli kitobida test o‘tkazish usuliyatini batafsil bayon qilgan. d.veksler tavsiya qilgan formulaga binoan har qanday yoshdagi shaxsning akdiy kamolot darajasini mazkur yoshga munosib tarzda ishlab chiqsa bo‘ladi. buning uchun muallif aql koeffitsienti atamasidan foydalanadi: ak= ─×100 d.veksler shkalasi bo‘yicha av — shaxsning aqliy ko‘rsatkichini, kv (keksayish darajasi) esa kalendar yoshini anglatib keladi. "veksler …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gerontopsixologiya"

9-mavzu: gerontopsixologiya reja: 1. biologik keksayish. 2. keksayish davridagi shaxs psixologiyasi. 3. keksalik davridagi shaxsning psixologik xususiyatlari. 4. uzoq umr ko‘ruvchilarning psixologik xususiyatlari biologik keksayish nafaqa yoshiga to‘lgan kishilarning ishni davom etgirish istash va ulardan foydalanish ehtiyoji tibbiyot va ruhiyat ilmi oldiga bir qancha talablar qo‘yadi. bu talablar m.d.aleksandrova va uning shogardlari ta’kiddaganidek, 60 yoshdan oshgan odamlarning somatik sihatliligi ularning ishlab chiqarishda qatnashishiga qanchalik imkon berishini, insonning ruhiy salomatligi ishlashda qay darajada yordamlashishini, sog‘lom keksa odamning psixo- fiziologik funksiyalari, psixik jarayonlari, shaxsiy xususiyat- lari va kasb-korlik uchun zarur talablarga mos kelish-kelmas- ...

This file contains 9 pages in PDF format (424.8 KB). To download "gerontopsixologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gerontopsixologiya PDF 9 pages Free download Telegram