biologiya (odam va uning salomatligi)

DOCX 215 стр. 2,1 МБ Бесплатная загрузка

215 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,1 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 215

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 215

( в. aminov )‘о. mavlonov, т. tilavov, biologiya (odam va uning salomatligi) umumiy o‘rta ta’lim maktablarming 8-smfi uchun darslik qayta ishlangan va to ‘idirilgan 6-nashri 0‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tomonidan nashrga tavsiya etilgan «0‘qituvchi» nashriyot-matbaaijodiy uyi toshkent - 2019 uo‘k 611/612(075.3)-512.133 квк 28.703-721 в70 aziz o‘quvchilar! sizamg mustaqil bilim olishingiz va olgan biiimlaringizni csda saqlab qolishmgiz uchm darslikda barcha mavzularga mantiqiy topshiriqlar, biologik masalalar, amaliy mashqlai va o‘ylab javob bcnladigan savoilai ilova qilingan. mantiqiy topshiriqlar sizning mustaqil bilim olishingizni yengillashtiradi, olgan biiimlaringizni tekshirib ko‘rib7 yo‘l qo'ygan xatolaringizni amqlashga yordam beradi. biologik masalalar, mashqlar, jumboqli savollar esa o‘zlashtirgan biiimlaringizni uzoq vaqt esda saqlab qolishingizga yordam beradi. buning uchun darslikdan foydalanish qoidalarini bilib oling va ularga amal qiling. bilim cho‘qqilarini egallashingizda sizlarga omad tilaymiz! taqrizchilar: saparov kalandar - biologiya fanlari doktori, professor; mamatqulov doniyor biologiya fanlari nomzodi, professor; rahmatov uchqin - tdpu katta o‘qituvchisi; niyazova surayyo respublika ta’lim markazi biologiya fani …

2 / 215

arda berilgan barcha topshiriqlarni ikki xilga ajratish mumkin. 1. o‘zaro mos keladigan tushunchalarni juftlab yozish topshiriqlari. bunday topshinqlar ikki guruh tushunchalardan iborat. ulardan birinchi guruhi harflar orqali a, b, d, e,„ shaklida, ikkinchi guruhi raqamlar orqali 1, 2, 3, 4... shaklida ifodalanadi. to‘g‘ri javoblar ikkinchi guruh tushunchalar orasidan birinchi guruhdagi topshiriqlarga mos keladigan tushunchalarni topib yozish orqali shakllantiriladi. masalan, gormonlar va ularga xos xususiyatlarni juftlab yozing: a - tiroksin, в - adrenalin, d - androgen, e - paratgormon, f - estrogen: 1 - qonda kalsiy va fosfor miqdorini boshqaradi; 2 - jinsiy bezlar faoliyatini boshqaradi; 3 - ayollar jinsiy gormoni; 4 - nerv qo‘zg‘aluvchanligini kuchaytiradi; 5 - nerv qo‘zg‘alishini kuchaytirib, muskullar toliqishini kamaytiradi. to‘g‘ri javob: a -4, b — 5, d — 2, e — 1, f — 3 tarzida yoziladi. 2. to‘g‘ri ketma-ketlikni aniqlash topshiriqlari. turli biologik yoki fiziologik jarayonlar, voqea va hodisalar, organlarning organizmda joylashish tartibini aniqlashga mo‘ljallangan. …

3 / 215

ono xalqimiz, darhaqiqat, salomatlik har qanday boylikdan afzal. har bir inson bilim olishi, hunar o'rganishi, sport bilan shug‘ullanishi, o‘z yurti va elining ravnaqi yo‘lida xizmat qilishi uchun salomat bo‘lishi kerak. «inson uchun birinchi baxt uning sogiig‘i, ikkinchisi go'zallikdir», degan ekan aristotel. salomatlik kishining ruhiy holatiga, binobann, uning boshqalar bilan munosabatiga ham ta’sir ko‘rsatadi. shuning uchun salomatlik har bir insonga in’om etilgan buyuk ne’mat, insonning baxtli hamda faol hayot kechirishi va barkamollikka erishishining asosiy sharti hisoblanadi. aholining salomatligi esa vatan boyligidir. mamlakatimiz qudrati va kelajagining buyukligi hozirgi yoshlarimizning salomatligi va barkamolligiga, ularning bilimli bo‘lishiga bog'liq. odam va uning salomatligi fani nimani o‘rgatadi? har kimning salomatligi o‘z qo‘lida. har bir kishi salomatligini saqlashi va mustahkamlashi uchun o‘z organizmi tuzilishini vaunda sodir bo‘ladigan j arayonlarm o‘rganishi, kasalliklardan saqlanish choralarini bilishi zarur. bizga bu sohadagi bilimlami anatomiya, fiziologiya va gigiyena fanlari o‘rgatadi. anatomiya organizm va organlarning tuzilishini, fiziologiya organizm va organlarning hayotiy funksiyalarini, gigiyena …

4 / 215

avomida odam tanasini yorib ko‘rish qat’iyan man etib kelinganligi tufayli kasalliklarning kelib chiqishi g‘ayritabiiy kuchlarga bog‘lab tushuntirilgan. shifokorlar esa odam organizmi tuzilishini bilmasliklari tufayli bemorlarga yetarli yordam ko‘rsata olmaganlar. odam organizmi ichki tuzilishini murdani yorib ko'rish orqali o‘rganish dastlab yunonistonda va rimda boshlangan. ( buning natijasida organizm tuzilishining yunon va lotin tilidagi nomlari paydo botgan va organizm tuzilishini o‘rganadigan anatomiya fcmi rivojlana boshlagan. gippokrat (mil. aw. taxminan 460-370-yy.). qadimgi yunon shifokori. odamning to‘rt xil mizoji va odam tanasi tuzilishi, orga- nizmning bir butunligi to‘g‘risidagi jahonga mashhur g‘oyalarni ishlab chiqqan. u bemorga va uni davolashga xususiy yondashuv g‘oyasini taklif qilgan. uning asarlari klinik tibbiyotga asos soldi. aristotel (mil. avv. 384-322-yy.). qadimgi yunon faylasufi va shifokori. fanga aorta tushunchasini kiritgan. tabiatning asosiy pog‘onalari - anorganik dunyo, o‘simlik, hayvon, odam to‘g‘risidagi g‘oyani ilgari surgan hamda odam - ijtimoiy jonzot, o‘z aql va idroki bilan hayvonlardan farq qilishi to‘g‘risidagi fikrni ilgari surgan. galen (mil. …

5 / 215

hni birinchilardan bo‘lib boshlagan. «odam tanasining tuzilishi to‘g‘risida» asarida barcha organlarni rasmlar orqali tasvirlab, bu borada boshqalar yo‘l qo'ygan kamchiliklarni tahlil qilgan. sechenov ivan mixaylovich (1829-1905). rus tabiatshunosi, rus fiziologiya maktabining asoschisi, psixologiyada tabiiy ilmiy yo‘nalishga asos solgan. «bosh miya reflekslari», «nerv sistemasi fiziologiyasi» asarlarining muallifi. bosh miyaning reflektorlik xususiyatini kashf etgan. ip. pavlov uni, «rus fiziologiyasining otasi» deb atagan. ) mechnikov ilya ilich (1845—1916). biologjyaning bir qancha yo‘nalishlari, jumladan, mikrobiologiya va immunologiya sohalariga asos solgan atoqli ms olimi. orgamzmning kasalliklarga chidamliligi xususiyatlarini ochib bergan. u immunitetning fagotsitar nazariyasini yaratgan. gerontologiya (odamning umrini uzaytirish)ga oid ishlari uchun nobel mukofotiga sazovor bo'lgan. pavlov ivan petrovich (1849-1936). fiziologiya sohasida dunyo- ga mashhur atoqli rus olimi, nobel mukofoti laureati. ovqat hazm qilish fiziologiyasi, qon aylanish, odam va hayvonlarning nerv siste- masiga oid yirik asarlari uni dunyoga tanitgan. i.p. pavlov shartli reflekslarning tormozlanishi to‘g‘risidagi ta’limotni yaratgan. tibbiyot fanlarining rivojlanishiga hissa qo'shgan vatandoshlarimiz. tib- biyot …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 215 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biologiya (odam va uning salomatligi)"

( в. aminov )‘о. mavlonov, т. tilavov, biologiya (odam va uning salomatligi) umumiy o‘rta ta’lim maktablarming 8-smfi uchun darslik qayta ishlangan va to ‘idirilgan 6-nashri 0‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tomonidan nashrga tavsiya etilgan «0‘qituvchi» nashriyot-matbaaijodiy uyi toshkent - 2019 uo‘k 611/612(075.3)-512.133 квк 28.703-721 в70 aziz o‘quvchilar! sizamg mustaqil bilim olishingiz va olgan biiimlaringizni csda saqlab qolishmgiz uchm darslikda barcha mavzularga mantiqiy topshiriqlar, biologik masalalar, amaliy mashqlai va o‘ylab javob bcnladigan savoilai ilova qilingan. mantiqiy topshiriqlar sizning mustaqil bilim olishingizni yengillashtiradi, olgan biiimlaringizni tekshirib ko‘rib7 yo‘l qo'ygan xatolaringizni amqlashga yordam beradi. biologik masalalar, mashqlar,...

Этот файл содержит 215 стр. в формате DOCX (2,1 МБ). Чтобы скачать "biologiya (odam va uning salomatligi)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biologiya (odam va uning saloma… DOCX 215 стр. Бесплатная загрузка Telegram