hasharot anatomiyasi

PPT 64 pages 3.1 MB Free download

64 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPT

Pages 64

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 64

слайд 1 bosh tuzilishi. hasharotlarning tanasi bosh, ko`krak va qorindan iborat uch bo`limga bo`linadi (18-rasm). bosh bo`limi bir-biri bilan qo`shilib ketgan beshta bo`g`imdan hosil bo`lgan va umumiy xitin g`ilof bilan qoplangan. hasharotlarning bosh bo`limida bir juft mo`ylovi, bir juft yirik fasetkali murakkab ko`zi va bir nechta mayda oddiy ko`zchasi joylashgan. mo`ylovlari har xil tuzilgan bo`lib, ularning uzun-kaltaligi va shakli xilma-xil bo`ladi. ular ipsimon, to`g`nag`ichsimon, arrasimon, taroqsimon, yelpig`ichsimon, tizzasimon, plastinkasimon va boshqacha shakllarda bo`lishi mumkin. mo`ylovlarining tuzilishiga qarab hasharotlarning sistematik guruhlari (turkum, oila va turlari) aniqlanadi. qora suvarakning tashqi tuzilishi: a-erkagi, b–urg’ochisi: 1-mo’ylovlar, 2-jag’-paypaslagichlar, 3-oldingi ko’krak, 4-ustki qanot, 5-son, 6-boldir, 7-panjalar, 8-o’ninchi qorin bo’g’imi, 9-serkilar, 10-bosh, 11-ko’krakning o’rta bo’g’imi, 12-ko’krakning uchinchi bo’g’imi. boshining ostki og`iz teshigi atrofida og`iz organlari joylashgan. og`iz organlarining tuzilishi hasharotlarning oziqlanish xususiyatiga chambarchas bog`liq, qattiq oziq bilan oziqlanadigan hasharotlar (suvaraklar, termitlar, chigirtkalar, qo`ng`izlar va boshqalar)ning og`iz organlari chaynovchi tipda tuzilgan. ular shirasi va boshqa suyuq oziq bilan …

2 / 64

qlikda yashaydigan hasharotlarning oyog`i yuguruvchi, sakrab harakatlanuvchi hasharotlarniki sakrovchi, suv hasharotlariniki yassi kuraksimon, yirtqich beshiktervatlarniki tutuvchi, gul changini yig`uvchi asalariniki yig`uvchi, tuproqda yashaydigan hasharotlarniki qazuvchi tipda bo`ladi. hasharotlarning qanoti ham har xil tuzilgan. qandalalar ustki qanotining asosi qalinlashgan. qo`ng`izlarning ustki qanoti qattiq, qalin. kapalaklarning qanoti tangachalar bilan qoplangan. pashsha va chivinlarning faqat birinchi juft qanoti saqlanib qolgan, ikkinchi jufti yo`qolib ketgan. bit, burga va ishchi chumolilarning qanoti butunlay rivojlanmagan. qanotining tomirlari qanot plastinkasi uchun tayanch bo`lishi bilan birga oziq moddalar va kislorodni qanot to`qimalariga o`tkazish vazifasini ham bajaradi. тomirlarning tuzilishi hasharotlar sistematikasida muhim ahamiyatga ega. qorin bo`limi 9-11 bo`g`imdan iborat. chigirtka, chirildoq, temirchak va yaydoqchilar urg`ochisining oxirgi qorin segmentida tuxum qo`yuvchi o`simtasi bo`ladi. ichki tuzilishi. hasharotlarning ovqat hazm qilish sistemasi ancha murakkab tuzilgan og`iz bo`shlig`iga 1-,3-juft so`lak bezlarining yo`li ochiladi. ayirish sistemasi vazifasini o`rta ichak bilan orqa ichak chegarasida joylashgan juda ko`p (4-100 tagacha) malpigi naychalari bajaradi. bu naychalarni birinchi …

3 / 64

i. hasharotlarning ichki tuzilishi: a-orqadan ko’rinishi, b-yondan ko’rinishi: 1–halqum, 2–qizilo’ngach, 3–jig’ildon, 4–muskulli oshqozon, 5–ichakning ko’r o’simtalari, 6–o’rta ichak, 7–orqa ichak, 8–malpigiy naychalar, 9–orqa qon tomiri va yuragi, 10–halqumusti nerv tuguni, 11–qorin nerv zanjiri, 12–urug’don, 13, 14–jinsiy organlar qo’shimcha bezlari, 15–traxeyalar, 16–so’lak bezi, 17–uning rezervuari, 18–nafas olish teshigi, 19–simpatik nerv sistemasi. hasharotlarning ta'm bilish va hid bilish organlari ham juda yaxshi rivojlangan. тa'm bilish organi jag`larida yoki oyoq panjalarining ostida joylashgan. ko`pchilik hasharotlarda atrof-muhit harorati va namligining o`zgarishini sezuvchi organlar ham bor. hasharotlarda hid bilish organlari mo`ylovlarida, ayrimlarida esa tanasining yuzasidagi tukchalarda joylashgan. ularning hid bilish qobiliyati odamnikiga nisbatan 40 baravar ortiq bo`ladi. ayrim tunlam kapalaklarining erkagi urg`ochisining hidini 11 km dan ham sezadi. ba'zi hasharotlarda maxsus ovoz chiqarish va eshitish organlari ham bo`ladi. ovoz chiqarish organlari xilma-xil bo`lib, qanotlari, orqa oyoqlari yoki ko`krak qismida joylashgan. eshitish organlari timpanal organlar deyiladi. ular juda yupqa kutikula membrana va u bilan bog`langan sezgir …

4 / 64

dan ajralib turadi. bu hodisa jinsiy dimorfizm (di - ikki, morf - shakl yoki ko`rinish) deyiladi. ayrim qo`ng`izlarning erkagi shoxli bo`lishi, mo`ylovlari uzunligi bilan urg`ochisidan farq qiladi. shu bilan birga koloniya bo`lib yashaydigan hasharotlar oilasida turli vazifani bajaruvchi individlar tashqi qiyofasi bilan bir-biridan keskin farq qiladi. bu hodisa polimorfizm (poli - ko`p, morfo - shakl, ko`rinish) deb ataladi. ko`pchilik hasharotlar urug`langan tuxum qo`yadi. тuxum urg`ochisining tanasida urug`langach, tashqariga chiqariladi. hasharotlar orasida urug`lanmagan tuxum qo`yish, ya'ni partenogenez (partenos bokiralik, qizlik, genezis ko`payish) yo`li bilan ko`payadigan turlari ham bor. partenogenez ko`payishida urug`lanmagan tuxumdan nuqul urg`ochilari (o`simlik shira bitlari) yoki erkaklari (asalarilar) rivojlanadi. ko`pincha partenogenez va urug`lanib ko`payish muhit sharoitiga bog`liq bo`lib, mavsumiy xarakterga ega. ko`payishi. rivojlanishi. hasharotlarning embrional rivojlanishi halqali chuvalchanglarnikiga o`xshab ketadi. rivojlanish davrida embrion juda ko`p halqalardan iborat davrni o`tadi. hasharotlar lichinkasining postembrional (tuxumdan chiqqandan keyingi) rivojlanishi turlicha bo`ladi. postembrional rivojlanishning borishiga qarab hasharotlarni uchta katta guruhga ajratish mumkin. birmuncha …

5 / 64

yaga yetgan hasharotga o`xshash bo`lib qoladi тo`liq o`zgarish bilan rivojlanish. ko`pchilik hasharotlar (qo`ng`izlar, kapalaklar, burgalar, pashshalar, chivinlar, arilar, chumolilar)ning tuxumdan chiqqan lichinkasi voyaga yetgan davriga o`xshamaydi va butunlay boshqacha hayot kechiradi. bunday lichinkalar chuvalchangsimon shaklda bo`lib, qurt deb ataladi (21-rasm). hasharotlar qurtining tanasi chuvalchanglarga o`xshash halqalardan iborat, oyoqlari kalta, og`iz organlari ko`pincha kemiruvchi tipda tuzilgan, oddiy ko`zlari faqat yorug`ni farqlash uchun xizmat qiladi. rivojlanish davrida qurt faol harakat qiladi va oziqlanadi, bir necha marta po`st tashlash (tullash)dan keyin u g`umbakka aylanadi. g`umbak hasharotning tinim davri hisoblanadi. bu davrda qurtning organlari butunlay qayta tuziladi. odatda, g`umbak harakatsiz bo`lib, oziqlanmaydi. kapalaklarning g`umbagi pilla ichida bo`ladi. g`umbakning qayta tuzilishi tamom bo`lgandan so`ng qobig`i yorilib, undan voyaga yetgan hasharot chiqadi. bunday rivojlanish to`liq o`zgarish bilan rivojlanish, ya'ni metamorfoz deyiladi. тo`liq o`zgarish bilan rivojlanadigan hasharotlarning lichinkasi 4 xil tipda tuzilgan bo`ladi. birinchi tipdagi lichinkalarning boshi yaxshi rivojlangan, ko`kragida 3 juft oyoqlari bo`ladi (masalan, qo`ng`izlar lichinkasi). …

Want to read more?

Download all 64 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hasharot anatomiyasi"

слайд 1 bosh tuzilishi. hasharotlarning tanasi bosh, ko`krak va qorindan iborat uch bo`limga bo`linadi (18-rasm). bosh bo`limi bir-biri bilan qo`shilib ketgan beshta bo`g`imdan hosil bo`lgan va umumiy xitin g`ilof bilan qoplangan. hasharotlarning bosh bo`limida bir juft mo`ylovi, bir juft yirik fasetkali murakkab ko`zi va bir nechta mayda oddiy ko`zchasi joylashgan. mo`ylovlari har xil tuzilgan bo`lib, ularning uzun-kaltaligi va shakli xilma-xil bo`ladi. ular ipsimon, to`g`nag`ichsimon, arrasimon, taroqsimon, yelpig`ichsimon, tizzasimon, plastinkasimon va boshqacha shakllarda bo`lishi mumkin. mo`ylovlarining tuzilishiga qarab hasharotlarning sistematik guruhlari (turkum, oila va turlari) aniqlanadi. qora suvarakning tashqi tuzilishi: a-erkagi, b–urg’ochisi: 1-mo’ylovlar, 2-jag’-paypaslagic...

This file contains 64 pages in PPT format (3.1 MB). To download "hasharot anatomiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hasharot anatomiyasi PPT 64 pages Free download Telegram