hozirgi oʻzbek adabiy tilida morfemalarning turlari

PPTX 16 sahifa 1,8 MB Bepul yuklash

16 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,8 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 16

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 16

powerpoint presentation hozirgi oʻzbek adabiy tilida morfemalarning turlari. soʻz yasalish turlari. soʻz yasovchi affikslar ergasheva xavasxon 1. zamonaviy oʻzbek adabiy tilida morfemalar turlari 2. soʻz yasovchi qoʻshimchalar 3. soʻz yasalishi turlari reja: yordamchi morfemalar yordamchi morfemalar, fe’l va otlarga qo‘shilib, ularning grammatik ma’nolarini 5 ga yaqin turli yo‘llar bilan o‘zgartiradi, bu esa gap tuzulishida muhim rol o‘ynaydi. o‘zbek tilining janubiy shevalarida yordamchi morfemalarning ba’zi shakllari, masalan, -lar qo‘shimchasining talaffuzi, toshkent shevasiga nisbatan farq qiladi, bu esa 3 ta asosiy fonetik o‘zgarishni keltirib chiqaradi. so'z yasalishi usullari: konversatsiya konversatsiya orqali so‘z yasashda, ba’zi so‘zlarning 3-4 ta ma’nosi paydo bo‘lishi mumkin, masalan, “yoz” so‘zi (yoz – yoz – yoz) 3 xil ma’noga ega bo‘lib, toshkent universiteti olimlarining tadqiqotlari bunga misol bo‘la oladi. konversatsiya orqali so‘z yasalishi jarayonida, masalan, “stol” (stol) ot so‘zidan “stollar” (stollar) ko‘plik shakli 2-shaxs ko‘plik soni bilan 1-shaxs birlik soni orasida farqni ko'rsatadi, bu esa samarqanddagi lingvistik tadqiqotlar bilan …

2 / 16

lik) shakllanadi, bu esa taxminan 15 ta turdagi qo'shimcha morfema bilan amalga oshiriladi. qo'shimcha morfemalar orasida zamon, mayl va shaxs qo'shimchalari kabi 3 ta asosiy guruh mavjud bo'lib, ularning har biri 2-3 ta kichik turga bo'linadi va bu grammatik tuzilmalarni samarqanddagi o'zbek tili institutining tadqiqotlari tasdiqlaydi. so'z yasovchi qo'shimchalar so'z yasovchi qo'shimchalarning morfologik xususiyatlari ularning qo'shilish usuli ( prefiksal yoki suffiksal), ma'nosi (ya'ni, qaysi so'z turini hosil qilishi), va qo'llanish chastotasi (masalan, -chi qo'shimchasining 50 dan ortiq so'z hosil qilishida qo'llanishi) orqali aniqlanadi. so'z yasovchi qo'shimchalarning 3 turi mavjud: ot yasovchi (masalan, -chi, -gar, -lik), sifat yasovchi (-li, -siz, -gin) va fe'l yasovchi (-la, -ish, -tir) qo'shimchalari, ularning 100 dan ortiq varianti samarqand va buxoro shevalarida uchraydi. so'z yasalishi usullari: reduplikatsiya reduplikatsiyaning 2 xil turi mavjud: toʻliq va qisman reduplikatsiya. toʻliq reduplikatsiyada morfema butunlay takrorlanadi, qisman reduplikatsiyada esa morfemaning bir qismi takrorlanadi, masalan, "daraxt-daraxcha" soʻzlarida. reduplikatsiya yordamida soʻz yasashda, masalan, …

3 / 16

ya usulida hosil bo'lgan so'zlar, ko'pincha, 2 yoki 3 morfemadan iborat bo'lib, ularning ma'nolari yig'indisidan yangi so'zning ma'nosi kelib chiqadi. masalan, "temiryo'l" (temir + yo'l) so'zi 2 ta morfemadan tashkil topgan. so'z yasalishi kompozitsiyasi orqali 2 ta yoki undan ortiq so'zlarning birikishidan yangi so'zlar hosil bo'ladi, masalan, "o'qituvchi" (o'qituv + chi) so'zi kabi, bu samarqand universitetida o'rganiladigan mavzudur. zamonaviy o'zbek adabiy tilida morfem turlari o'zbek tilida so'z yasovchi qo'shimchalarning kamida 15 turi mavjud bo'lib, ular orasida "-chi", "-lik", "-siz", "-gar" kabi ishlab chiqaruvchi qo'shimchalar toshkentdagi lingvistik tadqiqotlarga ko'ra, eng ko'p qo'llaniladiganlar hisoblanadi. zamonaviy o'zbek adabiy tilida 2 ta asosiy morfema turi mavjud: ildiz morfemalar (masalan, "kitob", "uy") va qo'shimchalar (masalan, "-lar", "-da", "-dan"), ularning soni 30 dan ortiq bo'lib, samarqand va buxoro shevalarida ba'zi farqlar kuzatiladi. ildiz morfemalar oʻzbek tilidagi ildiz morfemalarning aksariyati ikki yoki uch boʻgʻindan iborat boʻlib, samarqand va buxoro shevalarida uchraydigan ildizlarning fonetik xususiyatlari baʼzi farqlarni koʻrsatadi. …

4 / 16

so'zdan) yoki "toshkentlik" (joy nomi bilan qo'shimcha). affiksatsiya usulida 10 dan ortiq turli qo'shimchalar yordamida yangi so'zlar yasaladi. masalan, otlarga qo'shilgan "-lik", "-chi", "-gar" qo'shimchalari yangi sifatlar yoki otlarni hosil qiladi. so'z yasovchi qo'shimchalarning semantik xususiyatlari so'z yasovchi qo'shimchalarning ma'noviy xususiyatlarini o'rganishda, 3 ta asosiy semantik guruh, ya'ni 1- nominal, 2-verbal va 3-adverbial qo'shimchalarni ajratish mumkin bo'lib, ularning har biri samarqand va buxoro shevalarida o'ziga xos xususiyatlarga ega. qo'shimchalarning semantik yukini aniqlashda, ularning so'zga qo'shilish usuli va hosil bo'layotgan so'zning grammatik kategoriyasi muhim ahamiyatga ega. masalan, "-chi" qo'shimchasi 5 ta turli ma'noda ishlatilishi mumkin, bu esa uning boy semantik potentsialini ko'rsatadi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.jpg image2.jpg image3.jpg image4.jpg image5.jpg image6.jpg image7.jpg image8.jpg image9.jpg image10.jpg image11.jpg image12.jpg image13.jpg

5 / 16

hozirgi oʻzbek adabiy tilida morfemalarning turlari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 16 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hozirgi oʻzbek adabiy tilida morfemalarning turlari" haqida

powerpoint presentation hozirgi oʻzbek adabiy tilida morfemalarning turlari. soʻz yasalish turlari. soʻz yasovchi affikslar ergasheva xavasxon 1. zamonaviy oʻzbek adabiy tilida morfemalar turlari 2. soʻz yasovchi qoʻshimchalar 3. soʻz yasalishi turlari reja: yordamchi morfemalar yordamchi morfemalar, fe’l va otlarga qo‘shilib, ularning grammatik ma’nolarini 5 ga yaqin turli yo‘llar bilan o‘zgartiradi, bu esa gap tuzulishida muhim rol o‘ynaydi. o‘zbek tilining janubiy shevalarida yordamchi morfemalarning ba’zi shakllari, masalan, -lar qo‘shimchasining talaffuzi, toshkent shevasiga nisbatan farq qiladi, bu esa 3 ta asosiy fonetik o‘zgarishni keltirib chiqaradi. so'z yasalishi usullari: konversatsiya konversatsiya orqali so‘z yasashda, ba’zi so‘zlarning 3-4 ta ma’nosi paydo bo‘lishi mumkin, m...

Bu fayl PPTX formatida 16 sahifadan iborat (1,8 MB). "hozirgi oʻzbek adabiy tilida morfemalarning turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hozirgi oʻzbek adabiy tilida mo… PPTX 16 sahifa Bepul yuklash Telegram