hozirgi oʻzbek adabiy tili [@kitob_pdf_yuklabot]

PDF 418 стр. 14,9 МБ Бесплатная загрузка

418 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 14,9 МБ

Тип файла PDF

Страницы 418

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 418

o'zbekiston respublikasi olly va o'rta maxsus ta'lim vazirligi r.sayfullayeva, b.mengliyev, g.boqlyeva, m.qurbonova, z.yunusova, m.abuzalova hozirgi o'zbek adabiy till o 'zbekiston respublikasi oliy va 0 'rta maxsus ta 'lim vazirligi tomonidan 0 'quv qo'l/anma sifatida tavsiya etilgan toshkent - 2009 sayfuliayeva r.r., mengliyev b.r., boqiyeva g.h., qurbonova m.m., yunusova z.q., abuzalova m.q. hozirgi o'zbek adabiy tili. o'quv qo'lianma. - t., «fan va texnologiya., 2009. - 416 b. o'quv qo'llanma - 5a220ioo - filologiya (o'zbek filologiyasi) bakalavri yo'nalishida tahsil olayotgan talabalar uchun tayyorlangan. qo'iianma uzluksiz ta'lim tizimida 1999-yilning 16-avgustida tasdiqlanib, limumiy o'rta ta'limda joriy etiigan «ona tili. (qar.: umumiy o'rta ta'limning davlat ta'iim standarti va o'quv dasturi. «ta'lim taraqqiyoti». 1999, i-maxsus son), 2000-yilning io-avgllstida ma'qullanib, akademik litseylarning ijtimoiy-gumanitar va filologiya yo'nalishida 2000-2001 o'quv yilida tatbiq qiiingan «hozirgi o'zbek tili» o'quv dasturining (tuzuvchilar anurmonov, n.mahmudov, a.sobirov, n.qosimova) bevosita davomi bo'igan o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'iim vazirligining oiiy o'quv yurtlariaro ilmiy-uslubiy birlashmalar …

2 / 418

ologiya fanlari doktori, professor taqrizcllilar: r.rasulov - filologiya fanlari doktori, professor; v.karimjonova - filologiya fanlari nomzodi, dotsent isbn 978-9943-10-208-8 . © «fan va texnologiya. nasbriyoti, 2009. .davut till haqida»gi qonunning 20 yilligiga bag'ishlanadi mas'ul muharrlrdan qo'llanma oliy o'quv yurtlari uchun o'zr vazirlar mahkamasining 2001-yil 16-avgustdagi «oliy ta'limning davlat ta'lim standartlarini tasdiqlash to'g'risida»gi 343-qarori asosida o'zr oliy va o'rta maxsus ta'hm vazirligi tomonidan 2002-yilning 18-iyunida tasdiqlanib, bm-343-52201-131-raqami bilan qayd etilgan, o'zmu, samdu, buxdu, qarduda sinovdan o'tgan «hozirgi o'zbek adabiy tili» namunaviy dasturi (tuzuvchilar h.ne'matov, n.mahmudov, a.nurmonov, r.sayfullayeva, m . qurbonova) asosida yozilgan, unda hozirgi o'zbek tilining asosiy sathlari tizimlarining lisoniy holati talqini va nutqiy voqelanishi yoritildi. avvalo shuni ta'kidlash joizki, o'quv fanining nomi « bo'lishi lozim edi. lekin o'quv rejalarida fanining adabiy tit deb nomlanishi bunga monelik qildi. kitobxon shuni yaxshi bilishi kerakki, adabiy til me'yorlarini ishlab chiqish, o'rganish va ommalashtirish formal 4 tilshunoslik, til (jumladan, ona tili)ning ichki imkoniyatlarini va …

3 / 418

ozning qalinligi ruchkaning qopqog'i kabi so'z birikmalari alohida-alohida ahvo bo'lib, ulaming umumiy [qaratqich kelishigidagi mustaqil so'z + egalik shaklidagi mustaqil so'z=qaratuvchi va qaralmishning torli munosabatlari] qolipi - umisining (mustaqil so'z atamasi uchun qulaylik maqsadida tilshunoslar tomonidan qabul qilingan inglizcha word so'zining bosh harfi bo'lgan w shartli belgisidan foydalanamiz: [wqaratqich kelishigi _ wegalik qo'shlmchasi] tarzida) voqelanishi. o'zbek tilida barcha gaplar esa ahvolar sifatida [kesimlik qo'shimchalari bilan shakllangan atov birligi], ya'ni [wpm] (bunda (w) - yuqoridagidek mustaqil so'z, atov birligi, (pm) esa kesimlik ko'rsatkichi bo'lib, predikat, marker so'zla.:ning bosh harflaridan iborat) umisining yuzaga chiqishi. esda tutish kerakki, umis hech qachon muayyan bir ahvoda to'la-to'kis voqelana olmaydi, unda o'zining ma'lum bir qisminigina yuzaga chiqaradi. masalan, [wpm) umisi men keldim gapida boshqa, ketadimi? gapida boshqa bir qirrasini namoyon qilgan. gapning darak va so'roq belgilari bir butun holda birdaniga voqelana olmaydi. biroq ahvo umisdan tashqarida ham bo'la olmaydi. har qanday sodda gap baribir [wpm] umisi …

4 / 418

ay fan cheksiz hodisalarni umumlashtirishni o'z oldiga maqsad qilib qo'yadi. xususiy hodisalar zamiridagi umumiylikni ko'rishga intilish bilishning har ikkala bosqichi (fahmiy va idrokiy)da ham mavjud. shu boisdan aytish mumkinki, bilishning fahmiy bosqichi mutlaq xususiylik bilan o'ralashib qolmaganligi kabi, idrokiy bosqich ham mutlaq umumiylikni - umisni tiklay olmaydi. biroq har bosqich o'z vazifasiga ega. chunki har bir davr o'z fani oldiga muayyan maqsad va aniq talablarni qo'yadi. «fanlarning taraqqiyoti shu davrning ilg'or falsafiy fikri, davr uchun yetakchi bo'lgan fan sohalarining yutuqlari bilan uzviy bog'liq. turli fanlarning manbalari ko'p qirrali bo'lganligi sababli, davrning yetakchi falsafiy fikri aniq fanlardan o'rganish manbaining qaysi tomonlariga alohida e'tibor berish lozimligini, borliqdagi mavjud qonuniyatlami mantiqiy kategoriyalarda qay usulda aks ettirish yo'llarini belgilab beradi» (h.ne'matov). shu asosda aytish mumkinki, zamonaviy o'zbek tilshunosligining birinchi bosqichi, dialektika nuqtayi nazaridan, tildagi umis va ahvoni bir-biridan farqlamay tasnif etish bosqichi. tilshunoslikda lison va nutqni izchil farqlab o'rganish avvalo, tilshunoslar v.fon humboldt, b.de …

5 / 418

i misolida lison va nutqning o'zaro munosabati haqida kirish xarakterida so'z yuritildi. endi unga batafsil to'xtalinadi. til - sof lisoniy qobiliyat va irnkoniyat. u tafakkumi shakllantirishga (kodlashtirishga), xotirada qat'iy sistemaga tizib saqlashga, axborotni uzatish va qabul qilishga imkoniyat beruvchi muhim (birlamchi) insoniy ijtimoiy-ruhiy kommunikatsiya vositasi. tilda bosh ichki ziddiyat - atash (nominativ) va ifodalash (ekspresiv) vazifalarining dialektik birligi. lison - umis tabiatli lisoniy birliklaming serqirra, ko'p qavatli sathlaridan tashkil topgan barqaror, tashqi muhit ta'siriga o'ta sezgir, o'zgarish, rivojlanish va moslashish immanent qobiliyatini o'z ichida mujassamlashtirgan murakkab qurilishli iyerarxik sistemasidir. lison deyilganda, ma'lum bir jamiyatning barcha a'zolari uchun awaldan (oldingi avlodlar tomonidan) tayyor holga keltirib qo'yilgan, hamma uchun umumiy va majburiy, fikmi ifodalash va boshqa maqsad uchun xil.lnat qiladigan birliklar hamda bu birliklaming o'zaro birikish qonuniyatlari yig'indisi tushuniladi. me'yor - lisonning ichki qurilish tizimiga nisbatan tashqi omil bo'lib, lisoniy irnkoniyat - sinonimik qator, lisoniy birliklaming dub let, allovariant va variantlari, sohaviy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 418 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hozirgi oʻzbek adabiy tili [@kitob_pdf_yuklabot]"

o'zbekiston respublikasi olly va o'rta maxsus ta'lim vazirligi r.sayfullayeva, b.mengliyev, g.boqlyeva, m.qurbonova, z.yunusova, m.abuzalova hozirgi o'zbek adabiy till o 'zbekiston respublikasi oliy va 0 'rta maxsus ta 'lim vazirligi tomonidan 0 'quv qo'l/anma sifatida tavsiya etilgan toshkent - 2009 sayfuliayeva r.r., mengliyev b.r., boqiyeva g.h., qurbonova m.m., yunusova z.q., abuzalova m.q. hozirgi o'zbek adabiy tili. o'quv qo'lianma. - t., «fan va texnologiya., 2009. - 416 b. o'quv qo'llanma - 5a220ioo - filologiya (o'zbek filologiyasi) bakalavri yo'nalishida tahsil olayotgan talabalar uchun tayyorlangan. qo'iianma uzluksiz ta'lim tizimida 1999-yilning 16-avgustida tasdiqlanib, limumiy o'rta ta'limda joriy etiigan «ona tili. (qar.: umumiy o'rta ta'limning davlat ta'iim standarti va o'...

Этот файл содержит 418 стр. в формате PDF (14,9 МБ). Чтобы скачать "hozirgi oʻzbek adabiy tili [@kitob_pdf_yuklabot]", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hozirgi oʻzbek adabiy tili [@ki… PDF 418 стр. Бесплатная загрузка Telegram