tarjimaning pragmatik muammolari

PPTX 34 стр. 118,8 КБ Бесплатная загрузка

34 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 118,8 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 34

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 34

презентация powerpoint mavzu: tarjimaning pragmatik muammolari reja: 1.tarjimada pragmatika tushunchasi va tarjimashunoslikda pragmatikaning o‘rni. 2. tarjimaning pragmatik salohiyati. 3. tarjima jarayonida pragmatik ma’noning tushirib qoldirilishi. 4. pragmatik ma’noning asosiy xususiyatlari. 5. pragmatik ma’no va tag bilimlar. pragmatika (yunoncha pragma – harakat) – muayyan nutq jarayonida belgilar va ularning ishtirokchilari o‘rtasidagi munosabatni o‘rganuvchi semiotikaning bir bo‘limidir. pragmatikaga bugungi kunda til vakillarining muayyan so‘zlar va semantik konstruksiyalar yordamida o‘z munosabatini bildirish va suhbatdoshning munosabatini tushunish darajasi, ya’ni mavjud vaziyatdan kelib chiqib munosabat bildirish sifatida qaraladi. pragmatika amaliyotining rivojlanishida uch bosqich kuzatiladi: birinchi bosqich. 1930 yilda «pragmatika» atamasi birinchi marta semiologiya-semiotika (belgilar haqidagi fan)ning bo‘limi sifatida qo‘llanildi. karnapning ta’kidlashicha (1938), pragmatika tildan foydalanuvchining so‘z va munosabatlariga asoslangan bo‘ladi. charlz morris semiologiyani 3 qismga ajratadi (1940): sintaktika, semantika va pragmatika. greysning fikricha, implikaturalar harfiy muqobili bo‘lmagan aspektlar ma’no va mantiqni ifodalashning ma’qul yo‘li hisoblanadi. ya’ni shu yo‘l bilan til birliklarining shartli strukturasida nima nazarda …

2 / 34

shunosligida pragmatikaning britaniya va amerika maktablari shakllandi. bu maktablar gap strukturasi va grammatikasini deyktik ifodalashga yo‘naltirilgan edi. pragmatik ma’noning ta’siri bayon mazmuni va shakli uyg‘unligida namoyon bo‘ladi. tarjima jarayonida pragmatik ma’noning ma’lum qismi tushib qolishi mumkin. noytbertning fikricha, pragmatik ma’noning tarjimaga ko‘chishi quyidagicha sodir bo‘ladi: 1) tarjimaga ko‘chishning yuqori darajasi (ilmiy-texnikaviy adabiyot va h.k.); 2) tarjimaga cheklovlar bilan ko‘chish (boshqa til vakillari uchun informatsion-analitik materiallar tayyorlashda); 3) asliyat pragmatikasining deyarli tarjimaga ko‘chmaslik holati (matn muayyan til vakillarigagina qaratilgan bo‘lsa); katrin raysning ta’biricha, pragmatik ma’noni alohida yetkazib berish imkoni yo‘q. tarjima buyurtmachining manfaatlariga mos kelishi kerak. ko‘rinadiki, pragmatika – bu til jamoasining til birliklariga bo‘lgan sub’ektiv munosabati. ularning bu munosabatdagi komponentlari xususiyatlari tilning paragmatik xususiyati tushunchasini keltirib chiqaradi. ta’kidlash joizki, tilshunoslikdagi pragmatika tushunchasi faqatgina til birikmalarining pragmatikasi tushunchasini o‘z ichiga olmaydi. bu tushuncha ancha keng bo‘lib, u yoki bu tilning kommunikativ jarayon ishtirokchilari va voqea syujeti xilma-xilligi hamda ishtirokchilarning malakasiga ham …

3 / 34

) so‘zning emotsional bo‘yog‘i. so‘zning stilistik tavsifi va pragmatik ma’no. hamma janrlarda qo‘llanuvchi (ya’ni stilistik betaraf) so‘zlar bilan bir qatorda, qo‘llanish doirasi cheklangan so‘z va so‘z birikmalari mavjudki, ularni ma’lum janrlar va tillar uchungina qo‘llash mumkin. bunday cheklashlar so‘zlarning stilistik tavsifini belgilab beradi. shu maqsadda ham tarjimashunoslikda «stilistik tavsifnoma» atamasi ko‘p qo‘llanadi. ma’lumki, nutqni ifodalashning ikki asosiy ko‘rinishi hisoblangan og‘zaki-so‘zlashuv va yozma turlari mavjud. yozma nutqning quyidagi asosiy janrlari mavjud: 1) badiiy adabiyot; 2) rasmiy-ilmiy janr; 3) publitsistik janr va sh. k. bu janrlarning har biri kichik guruhlarga bo‘linadi. masalan: badiiy adabiyot – badiiy proza; dramaturgiya va she’riyatga, rasmiy-ilmiy janr rasmiy matnlarga, publitsistikaning o‘zi siyosiy adabiyot, gazeta va jurnal janrlari kabi turlarga bo‘linadi. yuqoridagilardan kelib chiqib, ingliz va o‘zbek tillarida quyidagi stilistik xarakterdagi so‘zlarni uchratishimiz mumkin: 1.neytral – lug‘at tarkibining yadrosini tashkil qiluvchi va hamma janrlarda qo‘llanadigan so‘zlar. 2.og‘zaki- so‘zlashuv – og‘zaki nutqda, norasmiy va ziyatlarda ishlatiladigan so‘zlar. ular yozma …

4 / 34

. masalan, humboldt universiteti o‘qituvchisi doktor doris shuls bir masalaga e’tiborni qaratadi: nemis va o‘zbek tillaridagi «mehmondo‘stlik» (gastfroyendshtaft) so‘zi bir xil ma’nodagi ikki: gast (mehmon), froyendshtaft (do‘stlik) so‘zlaridan tarkib topgan. demak, tili va dini bo‘lakcha xalqlar orasida ham mushtarak tushunchalarni anglatuvchi so‘zlar mavjud. tarjimondan ana shunday sinchkovlik bilan o‘z tili va tarjima leksikasini qiyoslab o‘rganish, har bitta so‘zning eng muqobil variantini tanlash talab qilinadi. ba’zi hollarda bitta jumlada ikki-uch xil pragmatik emotsional bo‘yoq uchrashi mumkin: ba’zan neytral yoki emotsional pragmatik ma’no ifodalovchi so‘zlar qahramon xarakterini yorqinroq ifodalash maqsadida makrokontekstdan kelib chiqib, salbiy emotsional so‘zlar bilan almashtirilishi mumkin. masalan, ye. hemengueyning «alvido, qurol» asaridagi “devushki zdes uvideli, chto takoye front” jumlasini ibrohim g‘afurov bu onasi o‘pmagan o y i m t i l l a l a r urush nimaligini shu yerga kelib bilishgan shaklida tarjima qiladi. bu yerda qizlarning holati tarjimon qo‘llayotgan kinoya bo‘yog‘iga ega bo‘lgan pragmatik ma’noli so‘z orqali …

5 / 34

o‘zlar rasmiy so‘zlar guruhiga, she’riyatda qo‘llanuvchi so‘zlar esa ko‘tarinki ruhiyatdagi so‘zlarga mos kelishi mumkin. pragmatik ma’noni o‘girishda qiyosiy birikmalar, metaforalar muhim rol o‘ynaydi. «tulkidek ayyor», «eshakdek qaysar», «quyondek qo‘rqoq» kabi metaforalar asliyatda uchrasa, ularni tarjima qilishdan avval tarjima tilida ham shunga o‘xshash tasviriy ifoda vositalari bor-yo‘qligini aniqlash, yo‘q bo‘lsa, kontekst mazmunidan kelib chiqib, ularni tarjima tilidagi shu ma’nolarni anglatuvchi bosh birliklar bilan almashtirish yaxshi natija beradi. ta’sirchan va jonli nutqning vujudga kelishi pragmatik mazmundagi maqol, matal va frazeologizmlarga bog‘liq. notiqlar o‘z nutqining pragmatik ta’sirchanligini oshirish uchun ana shu vositalardan keng foydalanadi. shu maqsadda yozuvchilar ham o‘z asarlarida maqol, matal va frazeologizmlardan, jonli so‘zlashuv tilining pragmatik elementlarini o‘rni bilan ishlatadi. frazeologik birikmalarning kelib chiqishi va taraqqiyoti har bir tilning rivojlanish tarixi, lingvomadaniy va mintaqaviy-geografik sharoiti, qo‘llaniladigan lisoniy vositalarning pragmatik ma’nosi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. masalan, mahalla va ko‘chada har kuni ariq bilan yuzlashadigan o‘zbeklarda oldingdan oqqan suvning qadri yo‘q maqoli ancha …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 34 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarjimaning pragmatik muammolari"

презентация powerpoint mavzu: tarjimaning pragmatik muammolari reja: 1.tarjimada pragmatika tushunchasi va tarjimashunoslikda pragmatikaning o‘rni. 2. tarjimaning pragmatik salohiyati. 3. tarjima jarayonida pragmatik ma’noning tushirib qoldirilishi. 4. pragmatik ma’noning asosiy xususiyatlari. 5. pragmatik ma’no va tag bilimlar. pragmatika (yunoncha pragma – harakat) – muayyan nutq jarayonida belgilar va ularning ishtirokchilari o‘rtasidagi munosabatni o‘rganuvchi semiotikaning bir bo‘limidir. pragmatikaga bugungi kunda til vakillarining muayyan so‘zlar va semantik konstruksiyalar yordamida o‘z munosabatini bildirish va suhbatdoshning munosabatini tushunish darajasi, ya’ni mavjud vaziyatdan kelib chiqib munosabat bildirish sifatida qaraladi. pragmatika amaliyotining rivojlanishida uch bosq...

Этот файл содержит 34 стр. в формате PPTX (118,8 КБ). Чтобы скачать "tarjimaning pragmatik muammolari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarjimaning pragmatik muammolari PPTX 34 стр. Бесплатная загрузка Telegram