elektrkimyoviy jarayonlar

DOC 1.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1424109165_60089.doc t е а · elektrkimyoviy jarayonlar reja: 1. elektroliz to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar 2. osh tuzi eritmasining elektrolizi. 3. alyuminiy ishlab chiqarish tayanch iboralar: elektrkimyo, kimyoviy elektr energiyalar, elektrolitlar, elektroliz, elektrokimyoviy ekvivalent, katod, anod, elektrolizyor, elektrolitik rafinatsiyalaydi. elektroliz to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar elektrkimyo kimyoviy va elektr energiyalar orasidagi bog‘lanishlarni va bir—biriga o‘zaro o‘tishlarini o‘rganadi, masalan, kimyoviy reaksiya (galvanik elementlarda) elektr energiya manbai bo‘lishi mumkin; elektr energiya (doimiy tok) o‘z navbatida elektrodlar yordamida kimyoviy sistemaga kiritilsa kimyoviy reaksiya—elektroliz, ya’ni elektrolitni parchalab elektrodlarda ionlarning razryadlanishi mahsulotlarini hosil bo‘lishiga olib keladi. sanoatda elektr energiyasi ta’sirida sodir bo‘ladigan oksidlanish—qaytarilish jarayonlariga elektroliz deyiladi. elektroliz elektrolitik vanna yoki elektrolizyorlarda amalga oshiriladi. elektr o‘tkazuvchi materiallarning ikki turi mavjud. birinchi turdagi o‘tkazgichlar metall yoki elektron o‘tkazgichlar deyiladi. ularga metallar, ularning qotishmalari, ko‘mir, grafit va h.k. kiradi. ikkinchi turdagi o‘tkazgichlar—elektrolitlar bo‘lib, ularga tuzlar, kislotalar, asoslarning eritmalari yoki suyuqlanmalari kiradi. ular ion o‘tkazgichlar deyiladi. miqdoriy tarafdan elektroliz jarayoni faradey qonunlariga bo‘ysunadi. …

kimyoviy ekvivalentiga proporsional: к═с∙эғ har qanday moddaning elektrodlarda 1 g—ekv miqdorini ajratib olish uchun bir xil elektr miqdori, ya’ni 96500 kulon (faradey soni yoki 1 faradey) kerak. birgalikda bu ikki qonun quyidagicha ta’riflanadi: elektrolitdan o‘tgan elektr miqdori (q) ajralib chiqqan moddaning gramm—ekvivalentlar soniga (n) to‘g‘ri proporsionaldir. q═f∙n f- faradey soni (96500 kulon yoki 26,8 ag‘s) elektroliz natijasida a gramm modda ajralib chiqqan bo‘lsa, bunga q═fmiqdorda elektr sarf bo‘lgan. ye-moddaning kimyoviy ekvivalenti. elektrolitdan 1 ag‘s elektr miqdori o‘tkazilganda ajralib chiqqan modda miqdoriga uning elektrokimyoviy ekvivalenti deyiladi. osh tuzi eritmasining elektrolizi sanoatda natriy xlorid va kaliy xlorid tuzlari suvdagi eritmalarining elektrolizi natijasida juda toza xlor olinadi. bundan tashqari muhim mahsulotlar vodorod va ishqor ham hosil bo‘ladi. xlor ishlab chiqarishning elektrokimyoviy usuli 1890 yildan beri qo‘llaniladi. osh tuzining suvdagi eritmasida dissotsiatsiya natijasida 4 xil ion mavjud bo‘ladi. nасl↔naqqсl- н2о↔нqqон- eritmadan elektr toki o‘tkazilganda katod tomon nq va naq, anod tomon sl- va oh- …

ori bo‘lishi kerakki, bunda ularning razryadlanish potensiali vodorod potensiali, ya’ni —0,415 v ga teng bo‘lsin, eritmada qolgan on- naq bilan katod yonida ishqor hosil qiladi. naqqoh~→ naoh va nacl bilan birgalikda vannadan chiqariladi va tozalanadi. anodda sl razryadlanib, с12 gazi hosil bo‘ladi. 2сl--2е~→2с1 2с1 → с12 (anod jarayoni) anodlar inert va faol bo‘lishi mumkin. faol anodlar elektroliz vaqtida oksidlanadi, inert anodlar o‘zgarmaydi. inert anodlarga grafit, ko‘mir, platinadan yasalgan elektrodlar kiradi. elektroliz natijasida olinadigan mahsulotlar toza bo‘lishi uchun katod va anod oraliqlarini ajratish kerak. buning uchun diafragma qo‘llaniladi va filtrlovchi vertikal diafragmali elektrolizyorlar ishlatiladi. elektrolizyorning anod sohasiga nay orqali uzluksiz osh tuzining konsentrlangan eritmasi (305 —310gg‘l) kiritiladi. elektrolit doimiy ravishda anod sohasidan diafragma teshiklari (kovaklari) orqali katod sohaga o‘tib boradi. katod sohasidagi vanna tubidagi nay orqali ishqor va parchalanmagan osh tuzidan iborat bo‘lgan suyuqlik chiqarilib turadi. naoh mikdori 100-300 gg‘l, nacl-180-200 gg‘l. gorizontal diafragmali elektroliz vannalarida hosil bo‘lgan ishqor konsentratsiyasi 120—130 …

ntrlangan ishqor eritmasi hosil bo‘lsa ham, uning qo‘llanilishi taqiqlab qo‘yilgan, chunki simob ekologik xavfsiz bo‘lmaydi. dunyodagi hamma rivojlangan davlatlar ishqor ishlab chiqarishda membrana usuliga o‘tgan. membrana usulida asbest kartonli diafragma o‘rniga issiq ishqor va xlorga chidamli bo‘lgan, ishqor ta’sirida yemirilmaydigan, ftortutgan polimerlardan yasalgan membranalar ishlatiladi. membranalar kation almashuvchi bo‘lib, anod sohasidan katod soxasiga faqat naq tashib beradi, va sl- o‘tkazmaydi. shu sababli hosil bo‘lgan ishqor sifati yuqori bo‘ladi. dunyoda birinchi bo‘lib yaponiya firmalari (asaxi kasay) bunday membranali moslamalarni ishga tushirdilar va 1983 yilga kelib osh tuzi eritmasidan ishqor, с12 va н2 ishlab chiqaradigan hamma firmalari bu usulga o‘tdi. elektrolizyordagi diafragma vazifasini bajaruvchi parda kation almashuvchi sulfo—( —so3h) va karboksil (—соон) guruhlar tutgan ftorpoli-merlardan iborat. ftorpolimerlarga tetraftor—etilenning sopolimerlari kiradi va ularning makromolekulalarida yuqorida keltirilgan kationalmashuvchi guruhlar tarqalgan bo‘ladi. kationalmashuvchi membrana pardali elektrolizyor sxemasi albomda keltirilgan. elektrolizyorning katod va anod sohalari kam —kation almashuvchi membrana pardasi bilan ajratilgan. anod oraliriga nacl ning …

zararsizligi bilan alohida muhimdir alyuminiy ishlab chiqarish alyuminiy xalq xo‘jaligida keng qo‘llaniladigan, aviatsiyada «qanotli metall» deb nom olgan yengil (ρ═1,7—3,0 гғсм3) metalldir. u mustahkam, korroziyaga chidamli, elektr o‘tkazuvchanligi yuqori. uning boshqa metallar bilan qotishmalari keng tarqalgan. masalan, 12—14% si tutgan qotishma silumin, 3—5% si, 1% mg, mp, 1% gacha cr, si, zn tutgan qotishma dyuralyumin deyiladi va samolyotsozlik, avtomobil qurilish transporti, elektrotexnika va kimyo sanoatida ishlatiladi. alyuminiy ishlab chiqarish uchun xomashyo sifatida alyuminiy tutgan minerallar olinadi. bularga boksitlar, nefelinlar, alunitlar va kaolin rudalari kiradi. nefelin rudalari katta ahamiyatga ega (na,k)2o∙al2o3∙2sio2, tarkibida 30-45% а12о3, 40-45% sio2, 12-15% na2o, 5-7% к2о mavjud. o‘zbekistonda boksitlar qizilqum, nurota va janubiy farg‘onada, alunitlar angren kaolin—ko‘mir konida joylashgan. rudali xomashyolardan toza а12оз ajratib olinadi. boksitlar 40—67% а12о3 tutadi, va uni ajratib olish uchun 3 guruh usullar mavjud: ishqoriy, kislotali, termik. bulardan eng keng tarqalgan ishqoriy usul. bu usulning ho‘l va quruq turlari mavjud. ho‘l usulda maydalangan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "elektrkimyoviy jarayonlar"

1424109165_60089.doc t е а · elektrkimyoviy jarayonlar reja: 1. elektroliz to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar 2. osh tuzi eritmasining elektrolizi. 3. alyuminiy ishlab chiqarish tayanch iboralar: elektrkimyo, kimyoviy elektr energiyalar, elektrolitlar, elektroliz, elektrokimyoviy ekvivalent, katod, anod, elektrolizyor, elektrolitik rafinatsiyalaydi. elektroliz to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar elektrkimyo kimyoviy va elektr energiyalar orasidagi bog‘lanishlarni va bir—biriga o‘zaro o‘tishlarini o‘rganadi, masalan, kimyoviy reaksiya (galvanik elementlarda) elektr energiya manbai bo‘lishi mumkin; elektr energiya (doimiy tok) o‘z navbatida elektrodlar yordamida kimyoviy sistemaga kiritilsa kimyoviy reaksiya—elektroliz, ya’ni elektrolitni parchalab elektrodlarda ionlarning razryadlanishi mahsulot...

DOC format, 1.0 MB. To download "elektrkimyoviy jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrkimyoviy jarayonlar DOC Free download Telegram