gʻarb falsafasining utuvor yoʻnalishlari va fan taraqqiyotiga taʼsiri

DOCX 6 pages 19.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

gʻarb falsafasining utuvor yoʻnalishlari va fan taraqqiyotiga taʼsiri fargʻona davlat universiteti pedagogika psixologiya va sanʼatshunoslik fakulteti boshlangʻich taʼlim yoʻnalishi talabasi hamidjonova gulasalning mustaqil taʼlimi 📝annotatsiya g'arbiy falsafadagi asosiy tendentsiyalar va ularning ilm-fan rivojiga ta'sirini tahlil qiluvchi mazkur matn, falsafiy g'oyalarning tabiiy fanlar rivojiga qanday ta'sir ko'rsatganini ko'rsatadi. muayyan falsafiy yo'nalishlarning ilmiy taraqqiyotga hissasi bayon etilgan. 🔑kalit so'zlar. g'arb falsafasi, fan taraqqiyoti, ratsionalizm, empirizm, pozitivizm, tanqidiy fikrlash, ilmiy inqilob, ma'naviyat, ontologiya, epistemologiya, hegelning dialektiki va ilmiy rivojlanishning tarixiy xususiyati hegelning tarixni “ruhning o‘z-o‘zini anglashi” deb talqin qilishi, ilmiy rivojlanishni linear emas, balki murakkab, ziddiyatlarga boy jarayon sifatida ko‘rishga olib keldi, bu esa 20-asrning postpozitivizm falsafasiga ta’sir ko‘rsatdi. “mutlaq g‘oya” konsepsiyasi ilmiy izlanishlarda universal haqiqatni izlashga, murakkab hodisalarni tushuntirishda keng ko‘lamli nazariyalarni yaratishga turtki bo‘ldi, bu esa, masalan, evolyutsion nazariyaning shakllanishiga ta’sir etdi. gegel dialektikasining 3 bosqichli (tezis, antitezis, sintez) tuzilmasi ilmiy gipotezalarni shakllantirish va tekshirish jarayonlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi, 19-asr tabiiy …

2 / 6

ari, nikolay kopernikning quyosh markazli dunyoqarashi kabi kashfiyotlarga turtki boʻlib, ilmiy inqilobning muhim bosqichlaridan biri boʻldi. ekzistensializm va ilmiy texnologiyaning insoniyatga ta'siri insonning mavjudligi va erkinligi haqidagi ekzistensializm falsafasi, texnologiyaning insoniyatga ta’sirini tahlil qilishda, 3 ta asosiy omil: axloqiy mas’uliyat, ijtimoiy tengsizlik va ekologik muammolarni aniqlashga yordam beradi. ekzistensializm, insonga xos boʻlgan mavjudlik anglashuvi orqali, taxminan 150 yildan buyon texnologiyaning inson psixikasi va jamiyat tuzilishiga boʻlgan potentsial salbiy ta’sirini ogohlantirishda muhim rol oʻynadi. ekzistensializmning asosiy gʻoyalari, insonning oʻz tanlovlari va mas’uliyatini ta’kidlashi, 20-asr fanida, ayniqsa, kognitiv fanlar va sun’iy intellekt sohalarida insoniyatning texnologik taraqqiyotga munosabatini oʻrganishga turtki boʻldi. pozitivizm va ilmiy bilimlarning ob'ektivligi muammosi 19-asr oxiri – 20-asr boshlarida paydo bo'lgan neopozitivizm, mantiqiy pozitivizm sifatida falsafiy muammolarni fan yordamida hal qilishga urinib, ilmiy bilimlarni tekshirishning aniq metodologik mezonlarini taklif qildi. pozivitizmning asosiy tamoyillaridan biri – empirik ma'lumotlarga asoslangan ob'ektiv bilimning 3 ta asosiy manbasini aniqlashga harakat qilish bo'lib, bu esa …

3 / 6

nyoga oid bo'lib, noumenal dunyo esa inson aqlini bilishdan chetda qoladi, bu esa tabiiy fanlarning ontologik chegaralarini aniqlaydi va taxminan 200 yil davomida ilmiy izlanishlarga ta'sir ko'rsatdi. kantning transandantal idealizmi bilimni sub'ektning faoliyati orqali shakllanishini ta'kidlaydi, bu esa 3 ta asosiy kategoriya – vaqt, makonda va sababiyat orqali amalga oshadi. empirizm va induktiv metodning ilmiy uslublarga ta'siri 18-asrda empirik ma'lumotlarga asoslangan 20 ga yaqin yirik ilmiy kashfiyotlar qayd etildi, bu esa induktiv metodning kuchli tomonlarini namoyish etdi. empirizmning ta'siri natijasida 17-asrda fan 20 dan ortiq yangi ilmiy jamiyatlarning tashkil topishi kuzatildi, bu esa ilmiy bilimlarning jadal rivojlanishiga turtki bo'ldi. induktiv metod yordamida 300 dan ziyod eksperimental tadqiqotlar o'tkazilib, tabiat qonunlarini aniqlashda yangi uslublar va nazariyalar yaratildi. qadimgi yunon falsafasi va ilmiy tafakkur rivojiga ta'siri qadimgi yunon faylasuflari, masalan, demokrit va epikur atomlar nazariyasini ilgari surishgan boʻlib, bu keyinchalik kimyo va fizikaning rivojlanishiga 2000 yildan ortiq vaqt davomida ta’sir koʻrsatdi. platon …

4 / 6

tmadi, balki uni kuzatish va tajriba natijalari bilan birlashtirdi. ratsionalizmning asosiy printsipi bo'lmish aql va mantiq orqali haqiqatni anglash, 17-asrda nyuton fizikasi kabi aniq fanlarning rivojlanishiga kuchli turtki bo'ldi, deduktiv metod esa nazariyalarni eksperimentlar bilan tekshirishga imkon berdi. o'rta asr skolastikasi va uning ilmiy taraqqiyotga ta'siri skolastik mutafakkirlarning mantiqiy va uslubiy yondashuvlari, 12-14-asrlar davomida universitetlarning rivojlanishi bilan birga, ilmiy tadqiqotlarning tizimlilashuviga taʼsir koʻrsatdi. oʻrta asr skolastikasining empirik kuzatishlarga qiziqishining kuchayishi, taxminan 15-asrda, tabiiy fanlarning mustaqil intizom sifatida shakllanishiga va keyingi ilmiy inqilobga zamin yaratdi. oʻrta asr skolastikasi, 13-asrda tomas akvinoning aristotel falsafasini xristian ilohiyoti bilan uygʻunlashtirishga boʻlgan urinishi orqali, tabiatni oʻrganishga ilmiy yondashuvlarning rivojlanishiga hissa qoʻshdi. postmodernizm va ilmiy paradigma o'zgarishlari postmodernizmning "metanarratsiya" tushunchasini rad etishi, 1980-yillardan keyin ilmiy bilimlarning universalligi va ob'ektivligi haqidagi tasavvurlarni qayta ko'rib chiqishga olib keldi, bu esa ilmiy izlanishlarning ko'p madaniyatli va interdissiplinar yondashuvlarini kuchaytirdi. postmodernizmning ko'p qirrali tabiati fanning 20-asrning oxirlaridan boshlab ob'ektiv haqiqat …

5 / 6

n adabiyotlar 1. berkli, jorj. "sub'ektiv idealizm" asarlari. 2. kant, immanuil. "sof aql tanqidi". 3. gegel, georg vilgelm fridrix. "falsafa tarixi". 4. nitsshe, fridrix. "iroda qudrati". 5. freyd, zigmund. "psixoanalitik nazariyalar". 6. popper, karl. "aqliy tajribaning mantig'i". 7. kuayn, uillard van orman

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gʻarb falsafasining utuvor yoʻnalishlari va fan taraqqiyotiga taʼsiri"

gʻarb falsafasining utuvor yoʻnalishlari va fan taraqqiyotiga taʼsiri fargʻona davlat universiteti pedagogika psixologiya va sanʼatshunoslik fakulteti boshlangʻich taʼlim yoʻnalishi talabasi hamidjonova gulasalning mustaqil taʼlimi 📝annotatsiya g'arbiy falsafadagi asosiy tendentsiyalar va ularning ilm-fan rivojiga ta'sirini tahlil qiluvchi mazkur matn, falsafiy g'oyalarning tabiiy fanlar rivojiga qanday ta'sir ko'rsatganini ko'rsatadi. muayyan falsafiy yo'nalishlarning ilmiy taraqqiyotga hissasi bayon etilgan. 🔑kalit so'zlar. g'arb falsafasi, fan taraqqiyoti, ratsionalizm, empirizm, pozitivizm, tanqidiy fikrlash, ilmiy inqilob, ma'naviyat, ontologiya, epistemologiya, hegelning dialektiki va ilmiy rivojlanishning tarixiy xususiyati hegelning tarixni “ruhning o‘z-o‘zini anglashi” deb talqin ...

This file contains 6 pages in DOCX format (19.0 KB). To download "gʻarb falsafasining utuvor yoʻnalishlari va fan taraqqiyotiga taʼsiri", click the Telegram button on the left.

Tags: gʻarb falsafasining utuvor yoʻn… DOCX 6 pages Free download Telegram