pul aylanmasi

PPTX 14 pages 735.7 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 735.7 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

powerpoint presentation pul aylanmasi va uning tarkibi naqd pul aylanmasi muomalaga 2 kanal orqali chiqadi: 1. markaziy bankning zaxira vakillik tizimi (tijorat banklarining buyurtmalari asosida). tijorat banklarida naqd pulga bo‘lgan qo‘shimcha talab yuzaga kelganda ular bu talabni qondirish uchun markaziy bankga naqd pul olish uchun buyurtma beradilar. markaziy bank buyurtma qilingan naqd pulni emissiya qiladi va uni inkassatsiya xizmati orqali tijorat banklariga etkazadi. emissiya qilingan summaga markaziy bank balansining passiv qismidagi “majburiyatlar moddasi” ko‘payadi. tijorat bankining markaziy bankning balansida ochilgan “vostro” vakillik hisob raqamining qoldig‘i ana shu summaga kamayadi. 2.davlat byudjeti xarajatlarini moliyalashtrishda. markaziy banklarning tuman va shahar filiallari bo‘lmaydi, shu sababli ular davlat byudjetining kassa ijrosini amalga oshirish maqsadida tijorat banklarining xizmatlaridan foydalanishga majbur bo‘ladilar. moliya vazirligi byudjet tashkilotlari xarajatlarini naqd pulsiz shaklda moliyalashtrib beradi. moliyalashtrilgan summaning naqd pul ta’minoti markaziy bank tomonidanamalga oshirilinadi. 4.1pul aylanmasi tushunchasiningmazmunivapul aylanmasining tarkibiytuzilishi. pul aylanmasi-bu pulning naqd va naqdsiz shakildagi uzluksiz harakatlari yig`indisidir. …

2 / 14

ga oshirish pul aylanmasini tashkil etadi. naqd pul aylanmasi–bu qog‘oz pullar va tanga pullar vositasida amalga oshirilib, naqd pullar harakati jarayonida namoyon bo‘ladi. naqd pul aylanmasi asosan jismoniy shaxslar va yuridik shaxslar o‘rtasida vujudga keladigan ayirboshlash munosabatlarini amalga oshirishga xizmat qiladi. naqd pulsiz aylanmalar–bu kredit muassasalarida ochilgan hisobraqamlar yordamida pullarni hisobdan hisobga ko‘chirish orqali amalga oshiriladi. pul doimiy ravishda “harakatda” bo‘ladi, bu harakat davomida juda ko‘plab tovar va xizmatlarni sotish va sotib olish jarayonida bevosita ishtirok etib, sotuvchi va sotib oluvchilarga xizmat qiladi. xususan, pul o‘z harakati jarayonidabozordagi talab va taklifdan kelib chiqqan holda tovarlar va xizmatlar bahosini belgilaydi, bu pulning qiymat o‘lchovi, muomala vositasi va to‘lov vositasi funksiyalari orqali amalga oshiriladi. pul vaqtinchalik hisob–kitoblar va aylanmalarda ishtiroketmagan vaqtda jamg‘arma vositasi funksiyasini bajarish orqali, o‘zining sohibiga qo‘shimcha daromad keltirdi va real iqtisodiyotda muhim rol o‘ynaydi. pul aylanmasi tarkibida naqd yoki naqdsiz hisob–kitoblar bilan amalga oshirilayotgan to‘lovlar hajmining yuqori yoki pastligiga …

3 / 14

shuningdek bu mamlakatdagi umumiy pul massasini aylanish darajasini bildiradi ya’ni masalan, 1 dollarni necha marta tovar yoki xizmatlar sotib olish uchun ishlatilinish darajasidir. pul aylanishi tushunchasini yanada aniqroq tushunishimiz uchun 2 ta a va b shaharchalarni olamiz. a shaharcha maydoni kichikroq biroq aholi soni b shaharchanikidan ko’proq. shunga ko’ra, a sharchada bank strukturasi yaxshi rivojlangan, tadbirkorlik faoliyati ham yuqori darajada tashkil qilingan. a shaharchada bank muassasalari soni ko’p bo’lib, pulni istalgan shaklda ishlatish bu sharcha aholisi uchun muammo emas. natijada, bu shaharcha iqtisodiyotida pul aylanishi ko’rsatkichi yuqori bo’lib, bu uning iqtisodiyot ko’rsatkichlari yaxshi bo’lishiga ham olib kelgan. boshqa tomondan esa, b shaharcha maydon jihatdan a shaharchadan katta bo’lsa ham, aholi soni bo’yicha undan kichkina. bank faoliyati yaxshi rivojlanmagan hamda bank tashkilotlari soni yetarli emas. tadbirkorlik faoliyati ham o’z-o’zidan rivojlanishi past darajada bo’lib, bank orqali bo’ladigan hisob-kitob operatsiyalari yaxshi rivojlanmagan. natijada aholi qo’lidagi pul mablag’larini banklarga ishonib topshirish tushunchasiga ega emas …

4 / 14

a xarid qilish qobilyati bo’yicha tatbiq etish har doim ham to’g’ri bo’lmasligi mumkin. yana bir iqtisodchi olim helmut creutz pul aylanishi tushunchasini xarid qilishjarayonidan tashqari qarz va qayta tolovlar miqdoriga ham bog’lab o’rganadi. bu olim pul aylanishini 3 xil ko’rinishda turli jarayon bo’yicha tasvirlaydi. 1.pul aylanishi to’lovlar va qarz bo’yicha olib qaralganda yuqorida keltirilgan jarayonni boshi ham oxiri ham mavjud emas. ya’ni bu jarayonda qaralayotgan mablag’ qanaqa maqsadda ishlatilmasin, u to’xtovsiz harakatda bo’ladi. bunda a, b…e lar iqtisodiyotdagi barcha sub’ektlar bo’lib, agar bu jarayonda masalan, a sub’ekt b ga xaridi uchun pul to’lagan bo’lsin. b sub’ekt esa bu pulni c ga qarz sifatida beradi va c o’sha pulga d dan tovar sotib oladi. e su’bekt esa a ning ko’rsatgan xizmati uchun to’lovni d dan qarz sifatida oladi. bu jarayonda muomalada aylanayotgan pul tovar va xizmatlarga to’lov uchun 3 marta, qarz munosabati uchun esa 2 marta ishlatildi. agarda b sub’ekt mablag’ini …

5 / 14

di. shunga ko’ra, pul aylanishini asosiy vositasi asosan xarid vositasi sifatida namoyon bo’ladi va bu pul aylanishi jarayonida turli vazifalarni bajaradi. xarid qilish jarayonida pul sotuvchi qo’liga, tovar esa xaridor qo’liga o’tadi. bu holatda esa tovar va pul qarama qarshi yo’nalishda harakat qiladi. pul aylanmasi sub’ektlar o‘rtasida amalga oshiriladigan iqtisodiy munosabatlarning naqd va naqd pulsiz ko‘rinishidir. xorijiy mamlakatlar iqtisodiy adabiyotdarida pul aylanmasi deyarli o‘rganilmaydi. buning asosiy sabablaridan biri, balki mazkur mamlakatlar bank muassasalarida hisob–kitoblarni amalga oshirishda pul aylanmasi naqd va naqdpulsiz ko‘rinishi shakllari o‘rtasida farq mavjud emasligi bo‘lishi mumkin. haqiqatda ham rivojlangan va ayrim rivojlanayotgan mamlakatlar banklarida naqd va naqdsiz pul hisob–kitoblarni amalga oshirish o‘rtasida farq mavjud emas. pul aylanishimodeli uning ( yaratilishi ) muomalaga chiqarilishi va qaytishi bilan bog’liq izchil to’rt bosqichdan iborat: * banklar firmalarga kredit beradi; * firmalar o’z xodimlariga ish haqi to’laydi; * xodimlar firmalarning yaratgan mahsuloti, tavari, xizmatini xarid qiladi; * firmalar banklarga olgan kreditlarini …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul aylanmasi"

powerpoint presentation pul aylanmasi va uning tarkibi naqd pul aylanmasi muomalaga 2 kanal orqali chiqadi: 1. markaziy bankning zaxira vakillik tizimi (tijorat banklarining buyurtmalari asosida). tijorat banklarida naqd pulga bo‘lgan qo‘shimcha talab yuzaga kelganda ular bu talabni qondirish uchun markaziy bankga naqd pul olish uchun buyurtma beradilar. markaziy bank buyurtma qilingan naqd pulni emissiya qiladi va uni inkassatsiya xizmati orqali tijorat banklariga etkazadi. emissiya qilingan summaga markaziy bank balansining passiv qismidagi “majburiyatlar moddasi” ko‘payadi. tijorat bankining markaziy bankning balansida ochilgan “vostro” vakillik hisob raqamining qoldig‘i ana shu summaga kamayadi. 2.davlat byudjeti xarajatlarini moliyalashtrishda. markaziy banklarning tuman va shahar fil...

This file contains 14 pages in PPTX format (735.7 KB). To download "pul aylanmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: pul aylanmasi PPTX 14 pages Free download Telegram