psixologiyaning rivojlanishi

DOC 7 pages 269.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 269.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

19-mavzu. sobik sovet psixologiyasi: rivojlanish boskichlari,ilmiy maktablar vazamonaviy yondashuvlar. reja: 1. i.m.sechenovning psixologik yondoshuvlari. 2. l.s.vigotskiy psixologik qarashlari. 3. d.n.uznadzining psixologiya rivojlanishiga qo'shgan ulkan hissasi. psixologik tadqiqotlar rivojida sobiq sovet olimlarining roli aleksey alekseevich uxtomskiy (1875-1942) – rus fiziologi, ham fiziologiya, ham psixologiyaning eng muhim qonuniyatlaridan biri bo'lmish “dominanta” jarayoni va unga oid tushunchani kiritdi. bu tushuncha organizmdagi xulqni tizimli ravishda, fiziologik va psixologik holatlar uyg'unligida tushunish imkoniyatini berdi. lev semenovich vigotskiy (1896-1934) – asosiy ilmiy faoliyatida madaniy tarixiy rivojlanish kontseptsiyasini ilgari surdi. u reaktsiyalarga alohida e'tibor berar ekan, eng muhimi insondagi nutq reaktsyasi deb baholadi. nutq tana harakatidir, biroq boshqa tana harakatlaridan farqli o'laroq, shaxs ongiga yangi o'lchovlarni berishini ta'kidlab o'tadi. birinchidan nutq muomala jarayonida amalga oshadi, demak u boshdan bosh ijtimoiydir. ikkinchidan unda doim psixik jabha bor, u so'zning ma'nosidir. uchinchidan so'z sub'ektdan mustaqil ravishda madaniyat elementi sifatida mavjud bo'la oladi. shunday qilib nutqli reaktsiyada tana, ijtimoiylik (kommunikativlik), …

2 / 7

y, eksperimental tadqiqotlarga tayangan holda bolalarda tushunchalarning rivojlanishini tadqiq etdi. vigotskiy fikricha faqatgina rivojlanishdan oldin keladigan ta'lim yaxshi natija beradi. u rivojlanishning yaqin zonasi” terminin kiritadi. bu tushncha ostida bola kattalar raxbarligi ostida mustaqil echa oladigan masalalar darajalari o'rtasidagi tarqoqlik tushuniladi. o'qitish shunga o'xshash zonani yuzaga keltirib o'z ketidan rivojlanishga olib keladi. sergey leonidovich rubinshteyn o'zining “ osnovi obshey psixologii ” asarida ong va faoliyat birligi tamoyilini ilgari surdi. ongni faoliyat jarayoni bilan birlashtirib rubinshteyn uning bu jarayonda qanday tarzda shakllanishini tushuntirib berdi. bu konkret tadqiqotlar istqbolini tubdan o'zgartirib yubordi. insonning dunyo bilan murojaati to'g'ridan-to'g'ri va bevosita emas, balki uning bu dunyo ob'ektlari bilan real harakatlari vositasida amalga oshiriladi, degan g'oya ongga bo'lgan qarashlarni o'zgartirib yubordi. uning tashqi predmetlarga emas, predmetli harakatlarga bog'liqligi psixologiyaning muhim muammolaridan biriga aylandi. ong maqsadlar qo'yib, sub'ekt faolligini reajalashtiradi va reallikni hisiy va aqliy obrazlarda aks ettiradi. tahmin qilinadiki, ong tabiati dastlab ijtimoiy, ijtimoiy munosabatlar …

3 / 7

hida butunlik. u o'z ichiga tuzilmaviy komponentlarni oladi: faoliyat, haraktalar, operatsiyalar, psixofiziologik fnuktsiyalar. faoliyat tuzilmasi komponentlariga motivatsion soha komponentlari mos keladi: motiv, maqsad, sharoit, shuningdek ong komponentlari – ma'no, ahamiyat, “hissiy to'qima”. ularni ajratib ko'rib bo'lmaydi. lomov boris fedorovich ( 1927-1989) – umumiy, injenerlik, kognitiv psixologiya, ta'lim psixologiyasi, muomala psixologiyasi sohalari mutaxassisi, psixologiya fanlari doktori, professor. u 1972-1989 yillarda psixologiya instituti direktori lavozimida ishlagan, “psixologicheskiy jurnal” asoschisi va bosh muharriri sifatida doim gavdalanadi. b.g.ananev bilan birga leningrad universitetida psixologiya fakultetini ochadi, bir necha yillar mobaynida dekan vazifasida xizmat qiladi. uning ishlarining ko'pchiligi umumpsixologik muammolarni o'rganishga qaratilgan. u muomala psixologiyasi bo'yicha («obshenie i poznanie» 1984) juda ko'p g'oyalarni ilgari suradi. b.lomov injenerlik psixologiyasi asoschilaridan biri. u psixologiya fanining metodologik-nazariy muammolariga alohida e'tibor qaratadi., jumladan psixologiyaning kategorial apparatini tahlil qilishga, psixologik bilimlar ichki birligi va tuzilish tizimini ochib berishga, uning xolatlari va rivojlanish tendentsiyalariga, psixologik nazariyalarni qurish yo'llarini aniqlashga, psixologiyada nazariya, eksperiment …

4 / 7

tlarning biologik va sistemalash xarakteri haqidagi g'oyalarini rivojlantirib, nerv markazi va hulq tarkibining asosiy ish tamoyili bo'lgan dominanta haqidagi ta'limotni ilgari surdi. bu ta'limot miyaga reflektor yoylarining yig'indisi deb qarovchi g'oyaga qarama-qarshi qo'yildi. uxtomskiyning fikricha, har bir kuzatilayotgan harakat effekti po'stloq va po'stloq osti markazlariga bo'lgan dinamik ta'sir xarakteri organizmning aktual ehtiyojlari organizmning biologik tizim sifatidagi tarixi bilan belgilanadi. miyani muhitni idrok qilish, his qilish va aks ettirish organi deb qarash lozim, degan fikrni ilgari suradi. dominanta inertlik xususiyatiga ega, ya'ni bu dominantani chaqirgan qo'zg'atuvchilar ta'sir qilmay qo'ygan va tashqi muhit o'zgargan holda hali u mavjud bo'lib va takrorlanib turaveradi. inertlik hulqning normal boshqarilishini buzadi, lekin uning o'zi intelektual faoliyatning boshlang'ichi bo'lib xizmat qiladi. avvalgi faoliyat izlari ko'plab potentsial dominantalar ko'rinishida bir vaqtda mavjud bo'lishi mumkin. ular orasida etarlicha kelishuv bo'lmasa, bu reaktsiyalar konfliktiga olib keladi. bu holda dominanta patologik jarayonning tashkilotchisi va kuchaytiruvchisi bo'lib xizmat qiladi. uxtomskiy psixik hodisalar …

5 / 7

shini 1930 yillarda a.n.leontev boshchiligida olib borgan. xarkov universiteti professor lavozimida ishladi. keyinchalik izlanishlarida ishlarida ixtiyorsiz xotirani o'zgartirishga katta e'tibor qaratdi. bu ishlarning asosiy natijalari «ixtiyorsiz eslab qolish» kitobida aks ettiilgan(1961). uning rahbarligida ta'lim effektivligi va xotira mahsuldorligi muammolari ishlab chiqilgan. teplov boris mixaylovich (1896-1965) mashhur rus psixologi u 1896 -yilning 20 -oktyabrda dunyoga keldi. ilk faoliyati davrida idrok tasavvur va tafakkur bo'yicha ilmiy ish olib borgan. so'ngra individual farqlar ustida uzoq ilmiy ish olib borgan. differentsial psixologiya ilmiy maktabi asoschisi. qobilyatlar kontseptsiyasini ishlab chiqqan. u i.p.pavlovning oliy nerv faoliyati tiplari ta'limotiga asoslanib, odamning individual-psixologik farqlarining fiziologik asoslarini o'rganish dasturini ishlab chiqqan, natijada individual farqlar nazariyasini taklif qilgan. o'z tadqiqotlarida san'at psixologiyasi muammolarini o'rganishga alohida e'tibor bergan. rubinshteyn sergey leonidovich (1889-1960) odessada advokatlar oilasida tug'ildi. psixologiyada faoliyat yondoshuv asoschilaridan biri. filosofik va psixologik ta'limni marburgda olgan. 1942 yildan psixologiya instituti direktori bo'lgan. 1943 yilda m.v.lomonosov nomli mdu qoshida psixologiya kafedrasi, …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyaning rivojlanishi"

19-mavzu. sobik sovet psixologiyasi: rivojlanish boskichlari,ilmiy maktablar vazamonaviy yondashuvlar. reja: 1. i.m.sechenovning psixologik yondoshuvlari. 2. l.s.vigotskiy psixologik qarashlari. 3. d.n.uznadzining psixologiya rivojlanishiga qo'shgan ulkan hissasi. psixologik tadqiqotlar rivojida sobiq sovet olimlarining roli aleksey alekseevich uxtomskiy (1875-1942) – rus fiziologi, ham fiziologiya, ham psixologiyaning eng muhim qonuniyatlaridan biri bo'lmish “dominanta” jarayoni va unga oid tushunchani kiritdi. bu tushuncha organizmdagi xulqni tizimli ravishda, fiziologik va psixologik holatlar uyg'unligida tushunish imkoniyatini berdi. lev semenovich vigotskiy (1896-1934) – asosiy ilmiy faoliyatida madaniy tarixiy rivojlanish kontseptsiyasini ilgari surdi. u reaktsiyalarga alohida e'tibo...

This file contains 7 pages in DOC format (269.0 KB). To download "psixologiyaning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyaning rivojlanishi DOC 7 pages Free download Telegram