xarajatlar, xarajatlar tarkibi, ularni hisobga olish, harajatlarni optimallashtirish

DOC 16 pages 155.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 155.0 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

iqtisodiy xarajatlar va xarajatlar, xarajatlar tarkibi, ularni hisobga olish, harajatlarni optimallashtirish. reja: 1. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi 2. qisqa muddatli va uzoq muddatli davrlarda ishlab chiqarish xarajatlarining o’zgarish tamoyillari 3. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi 4. ish haqining iqtisodiy mazmuni, tashkil etish shakllari va tizimlari. iqtisodiy taraqqiyotning hozirgi bosqichida, raqobat kurashining global strategiyasi qatoriga birinchi navbatda xarajatlarni minimallashtirish strategiyasini kiritish kerak. echimni topish uchun esa ana shu xarajatlarning o’zini tutishini atroflicha talqin qiladigan va boshqaruvdagi foydalaniladigan iqtisodiy ma’lumotlarning 85 foizini yetkazib beradigan boshqaruv hisobi nuqtai nazaridan yondashish lozim. bozor munosabatlari tobora erkinlashib borayotgan hozirgi sharoitda faoliyat yuritayotgan har qanday kichik va o’rta biznes xo’jalik yurituvchi subyekti faoliyatining samarasi, ertangi istiqboli boshqaruv hisobining muhim va asosiy tamoyili «xarajat – ishlab chiqarish hajmi - foyda» ko’rsatkichlarining o’zaro bog’liqligida ifodalanadi. ana shu ko’rsatkichlar orasida xarajatlar boshqaruv hisobini tashkil qilishda alohida e’tiborni jalb qiladi. uning mohiyati shundan iboratki xarajatlar juda …

2 / 16

boshqaruv hisobini tashkil qilish nuqtai nazaridan tasnif qilinishidir. ana shu umume’tirof etilgan klassifikatsiya mohiyatini quyidagicha guruhlash mumkin: 1. shartli o’zgaruvchan xarajatlar 2. shartli – doimiy xarajatlar shu o’rinda e’tirof etish joizki, boshqaruv qarorlarini qabul qilishda ana shu muhim o’rni bo’lgan xarajatlarning yuqorida sanab o’tilgan uch guruhga bo’linishini mdh mamlakatlari olimlari orasida birinchi bor ilmiy jihatdan asoslaganlar, vatandoshlarimiz hisoblanadi . boshqaruv qarorlari eng optimal va qanchalik samarali bo’lmasin, shartli-doimiy xarajatlar uning ta’siriga tushmaydi, ular nisbatan doimiy hisoblanadi, lekin ishlab chiqarish hajmi oshib boravergan sari, bir dona mahsulotga to’g’ri keladigan miqdori kamayib boraveradi. shartli-o’zgaruvchan xarajatlar esa aksincha xususiyatga ega bo’lib, ular boshqaruv qarorlari ta’sirida o’zgaradi, lekin bir dona mahsulotga to’g’ri keladigan miqdori o’zgarmasdan qolaveradi. to’g’ri xarajatlarning barchasi (mehnat xarajatlari, material va xom-ashyo xarajatlari) shartli-o’zgaruvchan xarajatlarga kiradi. umumishlab chiqarish xarajatlarining ham bir qanchasi (elektr energiyasi, yoqilg’i va sh.k.) shartli-o’zgaruvchan xarajatlarga kiradi. 1-savol. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi tovar va xizmatlarni ishlab …

3 / 16

di: 1. bevosita ishlab chiqarish xarajatlari 2. muomala xarajatlari. ushbu chizmada xarajatlarning namoyon bo’lishi ko’rsatilgan muomala xarajatlari tushunchasi tovarlarni sotish jarayoni bilan bog’liq bo’lib, shu tovarlarni ishlab chiqaruvchidan olib, iste‘molchiga yetkazilguncha ketadigan sarflarga aytiladi. muomala xarajatlari ikki guruhga bo’linadi: 1. qo’shimcha muomala xarajatlari 2. sof muomala xarajatlari. tovarlarni o’rash, qadoqlash, saralash, transportga ortish, tashish va saqlash xarajatlari qo’shimcha muomala xarajatlari hisoblanadi. bu xarajatlar ishlab chiqarish xarajatlarining davomi hisoblanib, tovar qiymatiga kiradi va uning qiymatini oshiradi. xarajatlar tovarlar sotilgandan keyin olingan pul tushumi summasidan qoplanadi. sof muomala xarajatlari sotuvchi maoshi, marketing (iste‘molchilar talabini o’rganish), reklama va shu kabi xarajatlardan iborat bo’ladi. sof muomala xarajatlari tovar qiymatini oshirmaydi va ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan tovarni sotgandan keyin olingan foyda hisobidan qoplanadi. korxona ishlab chiqarish jarayonida foydalanadigan resurslar o’z resurslari yoki jalb qilingan resurslar bo’lishi mumkin. shunga ko’ra xarajatlar ichki yoki tashqi xarajatlarga bo’linadi. xarajatlarning jalb etilish manbaiga ko’ra turkumlanishini chizmada tasvirlash mumkin: korxonaning …

4 / 16

ish, korxona iqtisodiy faoliyati samaradorligini oshirish yo’llarini qiyosiy tahlil qilish imkoniyatini beradi. ishlab chiqarish hajmini o’zgarishiga ta‘sir qilish yoki qilmasligiga qarab xarajatlar doimiy va o’zgaruvchi xarajatlarga bo’linadi. ishlab chiqarish hajmining o’zgarishiga (qisqarishi yoki ortishiga) ta‘sir qilmaydigan xarajatlar doimiy xarajatlar deyiladi. bunga korxonaning to’lov majburiyatlari (zayomlar bo’yicha foiz va boshqa), soliqlar (ishlab chiqarish hajmiga bog’liq bo’lmagan turlari), amortizatsiya ajratmalari, ijara haqi, qo’riqlash xizmatiga to’lov, uskunalarga xizmat ko’rsatish sarflari, boshqaruv xodimlari maoshi va boshqa xarajatlar kiradi. o’zgaruvchi xarajatlar deb ishlab chiqarish hajmining o’zgarishiga ta‘sir qiladigan xarajatlarga aytiladi. unga xomashyo, material, yoqilg’i-transport xizmati, ishchilar ish haqi va boshqa sarf-xarajatlar kiradi. ishlab chiqarishning har bir darajasida doimiy va o’zgaruvchan xarajatlar yig’indisi umumiy yoki yalpi xarajatlarni tashkil qiladi. 2-savol. qisqa muddatli va uzoq muddatli davrlarda ishlab chiqarish xarajatlarining o’zgarish tamoyillari ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olishda vaqt omili, ya‘ni xarajat qilinadigan pirovard natija olinguncha o’tgan davr sezilarli ta‘sir ko’rsatadi. vaqt omilidan kelib chiqib, ishlab chiqarish xarajatlarini …

5 / 16

shlab chiqarishi. vaqt o’tishi bilan firmaning mahsulot birligi ishlab chiqarish xarajatlarining o’sishiga olib kelishi mumkin. firmalar faoliyati yiriklashib, kengayib borish, firmaning faoliyatini samarali nazorat qilish va muvofiqlashtirishga harakat qilish va uni boshqarishda qiyinchiliklarni kamaytirib chiqaradi. o’rtacha hajmdagi korxonada bitta yagona boshqaruvchi uning faoliyatiga doir barcha muhim qarorlarni shaxsan o’zi qabul qiladi, shu boshqaruvchi barcha ishlab chiqarish jarayonini tezlik bilan tahlil qilishi, ular asosida aniq va samarali qaror chiqara oladi. firma miqyosini kengayishi bilan bunday holat o’zgaradi. buning natijasida ma‘muriy xodimlar va ishlab chiqarish jarayonini alohidalashtiruvchi boshqaruv qatlamlari ko’payib boradi, yuqori rahbariyat korxonadagi haqiqiy ishlab chiqarish jarayonidan alohidalashib qoladi yirik korxona miqyosida oqilona qaror qabul qilish uchun zarur bo’lgan barcha ma‘lumotlarni yig’ish, tushunish va qayta ishlash bir kishi uchun imkon darajasidan tashqarida bo’ladi. boshqaruv apparatining chuqurlashuvi va kengayishi esa axborot almashishuvi, qarorlarni muvofiqlashtirishdagi muammolarni hamda byurokratik holatni keltirib chiqaradi, boshqaruvning turli bo’g’inlari tomonidan qabul qilingan qarorlar bir-biriga zid kelish ehtimoli kuchayadi. …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xarajatlar, xarajatlar tarkibi, ularni hisobga olish, harajatlarni optimallashtirish"

iqtisodiy xarajatlar va xarajatlar, xarajatlar tarkibi, ularni hisobga olish, harajatlarni optimallashtirish. reja: 1. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi 2. qisqa muddatli va uzoq muddatli davrlarda ishlab chiqarish xarajatlarining o’zgarish tamoyillari 3. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi 4. ish haqining iqtisodiy mazmuni, tashkil etish shakllari va tizimlari. iqtisodiy taraqqiyotning hozirgi bosqichida, raqobat kurashining global strategiyasi qatoriga birinchi navbatda xarajatlarni minimallashtirish strategiyasini kiritish kerak. echimni topish uchun esa ana shu xarajatlarning o’zini tutishini atroflicha talqin qiladigan va boshqaruvdagi foydalaniladigan iqtisodiy ma’lumotlarning 85 foizini yetkazib beradigan boshqaruv hisobi nuqtai nazaridan yondashish l...

This file contains 16 pages in DOC format (155.0 KB). To download "xarajatlar, xarajatlar tarkibi, ularni hisobga olish, harajatlarni optimallashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: xarajatlar, xarajatlar tarkibi,… DOC 16 pages Free download Telegram