inson organizmiga tashqi muhit omillarining tasirlari

DOCX 12 стр. 3,2 МБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,2 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

mavzu: inson organizmiga tashqi muhit omillarining tasirlari reja: 1.organizm va muhit.biologik ijtimoiy omillarning salomatlik holatiga ta’siri. 2.iqlimiy omillarning salomatlikka ta’siri. 3.suvning inson hayotidagi o’rni va unig gigienik xossasi. 4.havoning gigienik xarakteristikasi. 1 .organizm butun rivojlanish protsessida-urug’langan tuxum hujayradan to voyaga yetgunga qadar to’xtovsiz genotipning nazorati ostida va tashqi sharoit ta’sirida bo’ladi.xo’sh,odam o’ziga nimani meros qilib oladi? odam o’zining butun “biofondini” meros qilib oladi,ya’ni butun organizmini ko’z,sochini rangini,organlar shaklini ,nerv sistemasini,sezgi organlarni va boshqalarni meros qilib oladi,biroq,bola tug’ilganidan boshlab ijtimoiy muhit sharoitlarida o’sib,rivojlanib boradi.hayot jarayonida bola organizmi tashqi muhitning beto’xtov almashininb turadigan juda ko’p omillari ta’siriga duch keladi,biotik va abiotik omillar kasallik paydo qilmaydi,chunki organizm asab va gumoral boshqarish vositasida tashqi muhitga doimo moslashib boradi,organizm bilan tashqi muhit o’rtasida doimiy muvozanat saqlanib,bu holat yashash va sog’liqning zarur sharti hisoblanadi.biotik omillarga-tashqi muhitning o’zgaruvchan sharoitlari kiradi.abiotik omillarga-psixologik sharoitlar va kasallik chaqiruvchi infeksiyalr kiradi.tirik organizm ma’lum bir joyda yashar ekan,unga o’sha joyning sharoiti,harorati,namligi,havo bosimi,yorug’ligi,radiatsiyasi,havosi …

2 / 12

-qayta tekshirishlar natijasida,organizmdagi tiriklik jarayonlarining qanday borishi tashqi muhitning turli omillari qatoridan vaqr mintaqasining o’zgarishiga ham bog’liqligi aniqlanadi. tiriklik jarayonlarining vaqt mintaqasi o’zgarishiga bog’liqligi yer planetasining o’z o’qi atrofida va quyosh atrofida aylanishi oqibatida kechani kunduz bilan almashinuvi,yil fasllarining ketma-ket turishi ta’sirida kelib chiqadi. kechani kunduz bilan davriy almashinishi va fasllar o’zgarishi tirik mavjudotlar shu jumladan odamzod harakati aktivligining ,vegetativ funksiyalar,moddalar va energiya almashinuvi,ichki a’zolar ishi o’zgarishi kuzatiladi.kecha –kunduz davomida fiziologik funksiyalar o’zgarishini birgina tana haroratining kecha-kunduz davomidagi ko’rsatkichlaridan bilish mumkin.ko’p sonli tadqiqotchilar,fiziologik funksiyalarning kechasidagiga qaraganda kunduzi bir muncha shiddatli borishini aniqlashganlar. tunda organizmning energiya sarfi kamayadi ,badan harorati 0,5-1 s ga kamayadi.keyingi yillarda olimlar ichki sekretsiya funksiyasi ham kechasi susayishini belgilaganlar.demak organizmning hayot faoliyatidagi jarayonlar ma’lum ritm bilan davriy tebranishga ega.bu ritmlar biologik ritmlar deb yuritiladi.biologik ritmlar hayotiy jarayonlar ,ayrim holatlar yoki hodisalarni vaqt bo’yicha davriy takrorlanishidir.biologik ritmlar yuzaga keltiradigan sababga ko’ra, ular ekzogen bioritmlar va endogen bioritmlarga ajratiladi.ekzogen …

3 / 12

b atash qabul qilingan.hozir tabiatdagi qator ajablanarli hodisalarni organizmning vaqtni sezish qobiliyati deb tushuntirish mumkin.ular qanday biologik ko’rilma darajasida bo’lishlariga qarab,hujayra,hujayra organlariga bo’linadi.bioritmlar bajaradigan vazifasiga qarab fiziologik ritmlari ayrim sistemalarni ish sikllari va ekologik bioritmlariga ajratiladi. 2.yuksak darajada rivojlangan organizmga iqlimiy muhitning noqulay ta’siriga qarshi to’qima va organlarning fiziologik faoliyati doimiy bo’lishini ta’minlovchi moslanishda vujudga kelgan, bunday barqaror ko’rsatkichlarga:tana haroratining doimiyligi,qon va to’qima suyuqligining osmotik bosimi ,ular tarkibidagi kaliy,natriy,kalsiy,xlor ionlarining va qonda qand miqdorining doimiyligi kabilar kiradi. albatta,organizm ichki muhitining doimiyligi nisbiydir. tashqi muhitning noqulay ta’siri natijasida bu muhitning doimiyligi o’zgaradi.lekin nerv-gumoral sistemaning boshqaruvchanlik vazifasi orqali bu doimiylik yana tiklanadi.masalan,yoz oylarida havo harorati juda ko’tarilib ketsa (40 gradusdan yuqori),organizm tanani sovutish choralarini ko’radi.buning uchun ko’p ter ajratish bilan birga tanadagi issiqlik energiyasi ham tashqariga chiqariladi.organizmning hujayra va to’qimalarida moddalar almashinuvi sekinlashib energiya hosil bo’lishi kamayadi.bu bilan organizm qizib ketishdan o’zini saqlaydi.qish kunlarida esa bu jarayonning teskarisi bo’ladi.terlash kamayib,to’qimalarda energiya ajratish …

4 / 12

,tebranish,elektromagnit,issiqlik,gravitatsion omillar, fizik omillar hisoblanadi.biologik omillarga mikrob,viruslar,gijjalar,zamburug’larni kiritish mumkin.ular nafas va ovqat hazm qilish yo’llari yoki teri orqali organizmga kirib yuqumli kasallik chaqiradi.bola jamiyatda yashaganligi uchun unga ruhiy omillar o’qituvchilar,ota-onalar,o’rtoqlari bilan bo’lgan o’zaro munosabatlari natijasida ta’sir ko’rsatadi.demak,biologik va ijtimoiy omillarning o’zaro ta’siri natijasida o’ziga xos shaxsiy xususiyatlarga ega bo’lgan organizm shakllanadi.kecha-kunduz davomida 24 soatga yaqin takrorlanadigan biologik ritmlar deyiladi.tsirkad ritmlar amaliy jihatdan hayotning hamma hodisalarini masalan,odamda hujayraning bo’linishi fermentlar aktivligi,gormonlar miqdori,mns ning tonusi,uyqu va uyg’onish ,ish qobiliyatining o’zgarishi va hokazolarni o’z ichiga oladi. o’zbekiston respublikasining ayrim shahar va viloyatlarida keyingi yillarda atrof muhitning haddan tashqari ifloslanishi jamoatchilikni bezovta qilmoqda.sanoat korxonalari va avtotransport vositalaridan chiqqan zaharli moddalr aholi orasida allergiya,nafas olish ,oshqozon-ichak,yurak-qon tomir,nerv sistemasining har xil kasalliklari ko’payishiga sabab bo’lmoqda.tabiatni asrab avaylash,uni muhofaza qilishga doir xulq atvorni shakllantirish uchun tushuntirish ishlari olib borilayapti.aholini bunday zaharli moddalar ta’siridan muhofaza qilish uchun korxonalarga tozalash uskunalari,avtomobillarga zaharli gazlarni zararsizlantiruvchi qurilmalar –katalizatorlar o’rnatilishi zarur. shuningdek,shahar,qishloqlarni …

5 / 12

zlar sekratsiyasida joylashgan.odam organizmida suv hamma fizik,ximik protsesslarda ishtirok etadi,shuning bilan bir qatorda ovqatning qonga so’rilishi ,assimilyatsiya va dissimilyatsiya protsesslari uchun ,erigan va yarim erigan xolda oxirgi mahsulotni chiqarish va issiqlik almashinuvi uchun zarur bo’ladi. odamda teri,o’pka buyrak orqali yo’qotilgan suvni to’ldirish va fiziologik funksiyalarning normal o’tishi uchun atrof muhit va xona temperaturasi normal bo’lganda yengil jismoniy ish qilinganda sutkasiga 3 litr suv yetarli bo’ladi,bularning yarmi ovqat moddalari bilan qabul qilinadi.havo temperaturasi yuqori bo’lganda va og’ir jismoniy mehnat qilish natijasida suvga bo’lgan odam organizmining ehtiyoji 6-8 l ga yetadi.(bunda odamning terlashi ham hisobga olinadi). odamni suv bilan ta’min etmaslik va uni suvsiz qoldirish juda xavfli:organizmda suv va tuzlar muvozanati buziladi,qon quyuqlashadi,mahsulotning qayta almashinuvi to’xtaydi,energiya va modda almashinuviga salbiy ta’sir etadi.odam suvsiz bir necha kun yashashi mumkin,ovqatsiz suv bo’lgan taqdirda bir oy atrofida yashashi mumkin. odam organizmining 20 % suv yo’qotishi o’limga olib keladi.suv odamning faqat fiziologik yashashida zarur bo’lib qolmasdan,turmush …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "inson organizmiga tashqi muhit omillarining tasirlari"

mavzu: inson organizmiga tashqi muhit omillarining tasirlari reja: 1.organizm va muhit.biologik ijtimoiy omillarning salomatlik holatiga ta’siri. 2.iqlimiy omillarning salomatlikka ta’siri. 3.suvning inson hayotidagi o’rni va unig gigienik xossasi. 4.havoning gigienik xarakteristikasi. 1 .organizm butun rivojlanish protsessida-urug’langan tuxum hujayradan to voyaga yetgunga qadar to’xtovsiz genotipning nazorati ostida va tashqi sharoit ta’sirida bo’ladi.xo’sh,odam o’ziga nimani meros qilib oladi? odam o’zining butun “biofondini” meros qilib oladi,ya’ni butun organizmini ko’z,sochini rangini,organlar shaklini ,nerv sistemasini,sezgi organlarni va boshqalarni meros qilib oladi,biroq,bola tug’ilganidan boshlab ijtimoiy muhit sharoitlarida o’sib,rivojlanib boradi.hayot jarayonida bola organizm...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (3,2 МБ). Чтобы скачать "inson organizmiga tashqi muhit omillarining tasirlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: inson organizmiga tashqi muhit … DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram