yangi davr sharq tasavvufi

DOCX 12 pages 40.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: yangi davr sharq tasavvufi reja: 1. yangi davr falsafasi rivojidagi ijtimoiy siyosiy sharoit. 2. yangi davr g’arb va sharq falsafasidagi asosiy muammolar. 3. xx-xxi asr sharq falsafasi. 4. xx asr o’zbek falsafasi. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o`z davrining dolzarb muammolarini xal etish yo`llarini topishga harakat qilgan. xx asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti soxasida o`lkan yutuqlarni qulga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, og`ir yo`qotishlar davri ham bo`ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o`z aksini topdi, uning turli yo`nalish va oqimlari shug`ullangan muammolarning salmog`i, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nixoyatda xilma — xil oqim va yo`nalishlar mavjud. o`z navbatida bu ilm-fan va amaliyotning hamda xix asrning ikkinchi yarmi va hozirgacha bo`lgan falsafa ilmi rivojining asosiy xususiyatlarini belgilaydi. hozirgi zamon falsafasining eng asosiy tamoyillari umuminsoniylikning ustuvorligi, uning milliylik bilan uyg`unligi, demokratik erkinliklar, inson qadri, biror …

2 / 12

rdi, umumiy emas, aniq-ravshan masalalarni xal qilish boshlandi. an’anaviy falsafada hodisalar mexanika qonunlari asosida tushuntirishga harakat qilingan bo`lsa, endi bunday tahlil doirasidan chetda qolgan muammolar o`rganila boshlandi. bugungi kunga kelib ko`pgina falsafiy oqimlar o`zlarining an’anaviy falsafaga aloqador ekanliklarini hamda ulardan farq qilishlarini ta’kidlash maqsadida, nomlariga «neo», ya’ni yangi, zamonaviylashgan degan ma’noni anglatuvchi qo`shimchani qo`shganlar. masalan, neopozitivizm, neotomizm va boshqalar shular jumlasiga kiradi. fanning jamiyat hayotidagi o`rnini belgilash va unga nisbatan munosabatga qarab, zamonaviy falsafiy ta’limotlarni asosan ikki yo`nalishga ajratish mumkin. ulardan biri — ssiyentizm (lot scientia — fan) ya’ni fan mavjud barcha ijtimoiy muammolarni xal etishi mumkinligini ilm-fan taraqqiyotining doimiy ijobiyligini asoslovchi falsafiy dunyoqarash. ssiyentizm g`oyalari, neopozitivizm, texnologik determinizm kabi ta’limotlarning asosini tashkil etadi. ikkinchisi — antissiyentizm, ya’ni fan taraqqiyoti jamiyat hayotiga salbiy ta’sir ko`rsatishini asoslovchi falsafiy dunyoqarash. bunday dunyoqarash ekzistensializm, frankfurt ijtimoiy-falsafiy maktabi, rim klubining bir qator tarmoklarini, ba’zi diniy-falsafiy oqimlarning fanga munosabatini ifodalaydi. antissiyentizm ilm-fan taraqqiyotining natijalarini nazorat …

3 / 12

arni irodaning namoyon bo`lishi, irodani esa ongsiz kur-kurona intilish tarzida tushunadi. maxlukotlarning instinktlari, xatti-haraqatlari — irodaning namoyon bo`lishidir. inson faoliyati ham aqldan begona bo`lgan irodaning natijasidir. shuning uchun inson mohiyati irrotsional asosga ega. aql esa tasodifiydir. inson hayoti doimo aylanib to`rgan iroda qildiragiga bog`liqdir. shopengauer ta’limotini davom ettirgan nemis faylasufi fridrix nitsshe (1844-1900) fikricha, «borliqning eng chuqur mohiyati hokimiyatga erishish uchun bo`lgan irodadir.» nitsshe inson borliqida maxlo`g`lik va holiklikni birlashib ketganini asoslab berishga harakat qildi. uning diyorimizda bundan ikki yarim ming yil mukaddam shakllangan zardushtiylik ta’limotini o`rganib yaratgan «zardusht tavallosi» asarida kuchli shaxslarni tarbiyalash g`oyasi ilgari surilgan. u o`z ortidan irodasiz kishilar ommasini yetaqlashga kodir bo`lgan irodasi kuchli shaxslarni tarbiyalash tarafdori bo`lgan. nitsshening sivilizatsiya va madaniyatning sunishi va barham topishi to`g`risidagi g`oyasiga asoslanib, 1918 yilda g. shpengler «yevropaning sunishi» degan asarini yozadi. o`tgan asr oxiri olimlari ijtimoiy inqiroz va ma’naviy turg`unlikdan chiqishning yo`lini o’arbda klassik falsafiy merosga murojaat etishda va …

4 / 12

moti demakdir. bu ta’limotga ko`ra, ilm va e`tiqod o`rtasida tula muvofiglik, uyg`unlik bor. ular bir-birini tuldirib turadi, har ikkisi ham xudo tomonidan berilgan haqiqat. neotomizm vakillari fikricha, ilm yetmagan joyda e`tiqod qo`llanishi kerak. lekin bu e’tigod kur-kurona, shunchaki ishonch bo`lmay, balki mantiqan teran anglangan e’tigod bo`lishi kerak. xudoning mavjudligini falsafa turli mantiqiy usullar orqali isbot qilishi lozim. shunday qilib, falsafaning vazifasi dinga xizmat qilishdan iboratdir. neotomistlar dunyoni, jamiyatni xudo yaratgan, jamiyat taraqqiyoti xudoning rejasi asosida boradi, deydilar. diniy teologiya oqimi bo`lganligidan neotomizm albatta, iloxiy qadriyatlarni ustuvor kuyadi. ammo u din va uning jamiyatdagi o`rniga, o`zining nomi kelib chiqishiga sabab bo`lgan, foma akvinskiy zamonidan farqli yondoshadi. fomadan keyingi davr yevropada xristianlikning sofligini saqlash g`oyasi, asta-sekin mutloqlashib, o`rta asr akidaparastligining ma’lum ko`rinishlaridan biri-inkvizitsiyaga olib kelgan edi. bu esa xurfikrlilik, ilm-fandagi yangilikka qarshi ko`rashga aylanib ketgan edi. lekin inson huquqlari, fikr erkinligi demokratiya belgisiga aylangan xx asrda bunday utaketgan akidaparstlikka o`rin yo`q. neotomizm …

5 / 12

motchilik manfaatiga qarshi yurmaydigan, unga zid ish qilmaydigan, ammo o`z xaq-huquqlarini yaxshi biladigan insonni nazarda tutadilar. xx asrga kelib, fan va texnika taraqqiyoti bilan ilmiy tafakkur va til muammolarini falsafiy tahlil qilishga kizikish nixoyatda ortdi. bu yo`nalishda ishlayotgan eng yirik oqimlarga neopozitivizm, strukturalizm va germenevtika kabi falsafiy qarash namoyondalari misol bo`ladi. neopozitivizm oqimining yirik namoyandalari karnap, ayer, rassel, vitgenshteyn va boshqalardir. neo — yangi; pozitiv — ijobiy degan ma’noni anglatadi. nepozitivizm g’arbda x1x asrning 20 — yillarida paydo bo`lgan, asoschisi xix asrda yashagan ogyust kontdir. uning fikricha, falsafa aniq fanlar taraqqiyotisiz mavjud bo`la olmaydi. falsafa — ob’ektiv reallikni emas, balki aniq fanlar qilayotgan ilmiy, ya’ni ijobiy (pozitiv) xulosalarni o`rganib, tahlil qilib ularni mantiqan bir tartibga, sistemaga solishi kerak. kont falsafaning o`zi mustaqil ravishda ob’ektiv dunyo to`g`risida xech qanday aniq bilimlar berishi mumkin emas, u shu paytgacha yiqilgan bilimlarni formal logika qonunlari asosida tahlil etishi va qayta baholashi, uni «absolyut g`oya, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yangi davr sharq tasavvufi"

mavzu: yangi davr sharq tasavvufi reja: 1. yangi davr falsafasi rivojidagi ijtimoiy siyosiy sharoit. 2. yangi davr g’arb va sharq falsafasidagi asosiy muammolar. 3. xx-xxi asr sharq falsafasi. 4. xx asr o’zbek falsafasi. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o`z davrining dolzarb muammolarini xal etish yo`llarini topishga harakat qilgan. xx asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti soxasida o`lkan yutuqlarni qulga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, og`ir yo`qotishlar davri ham bo`ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o`z aksini topdi, uning turli yo`nalish va oqimlari shug`ullangan muammolarning salmog`i, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nixoyatda xilma...

This file contains 12 pages in DOCX format (40.8 KB). To download "yangi davr sharq tasavvufi", click the Telegram button on the left.

Tags: yangi davr sharq tasavvufi DOCX 12 pages Free download Telegram

yangi davr sharq tasavvufi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "yangi davr sharq tasavvufi"

Similar files