gaz yig‘ish tizimi

DOCX 10 pages 146.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 146.2 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: gazlarni drosellash yoki ezish. joul-tomson samarasi. o‘zbekiston respublikasi mustaqilligidan so‘ng hukumatimiz tomonidan neft va gaz sanoati rivojlanishiga yanada e’tibor berila boshlandi. jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi davrida respublikamizda uning oldini olish va bartaraf etishning asosiy tadbirlaridan biri xalq xo‘jaligining alohida tarmoqlarini rivojlantirish, ularni yangi texnika va texnologiyalar bilan jihozlash, ishlab chiqarishda qo‘llanilayotgan qurilmalarni modernizatsiya qilish, sifatli va raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish hozirgi kunning dolzarb vazifalaridan biridir [1]. hozirgi paytda gaz qazib olish hajmining ko‘payishi guruxiy gaz yig‘ish tizimlariga o‘tishni taqazo qilmoqda va bu tizim respublikamiz gaz konlarida keng qo‘llanilmoqda. bu tizimda bir gurux quduqlar markazida gaz yig‘ish punktlari joylashtiriladi va ulardan umumiy kon kollektorlari orqali gaz gazni kompleks tayyorlash qurilmalariga yuboriladi. viloyatimizdagi asosiy gaz konlari gazkondensatli bo‘lib, tabiiy gaz tarkibida suyuq uglevodorodlarning bo‘lishi gazni tayyorlash jarayonida qo‘shimcha texnologik usullar va jarayonlarni qo‘llashni, hamda tomchili suvlarning bo‘lishi gazni quritish jarayonini olib borishni taqazo qilganligi uchun yig‘ish tizimi individual va guruxiy tayyorlash tizimlari …

2 / 10

ada e’tiborning ortishi uning barcha sanoat tarmoqlari ichida energiyaning asosiy manbai bo‘lib qolganligi bilan tavsiflanadi. har bir rivojlangan mamlakatning iqtisodiyotida energiya resurslarini tejash va ulardan unumli foydalanish ishlab chiqarish sharoitida qo‘llanilayotgan texnika va texnologiyalarning sifat va samaradorlik ko‘rsatkichlari bilan belgilanadi. joul-tomson effekti ideal gazning u ichki energiyasi, uning molekulalari harakatining kinetik energiyasidan iborat; bu energiya berilgan gazning hajmiga ham, bosimiga ham bog‘liq bo‘lmay, faqat uning t harorati bilan aniqlanadi; bir mol ideal gaz uchun u=ek=cvt, bunda cv - o‘zgarmas hajmdagi molyar issiqlik sig‘imidir. real gazda molekulalar orasidagi o‘zaro ta'sir kuchlari katta ahamiyatga ega ekanligini ko‘rib o‘tgan edik. shuning uchun real gazning ichki energiyasi uning molekulalari harakatining kinetik energiyasi bilan molekulalarning o‘zaro ta'sir potensial energiyasi yig‘indisidan iborat bo‘ladi: molekulalarning o‘zaro ta'sir potensial energiyasi ular orasidagi o‘rtacha masofaga bog‘liq, shuning uchun ep gazning hajmiga bog‘liq bo‘lishi kerak. atrofdagi jismlar bilan energiya almashmagan holda gazning hajmi o‘zgarsa, uning ichki energiya zahirasi u o‘zgarmaydi …

3 / 10

ki a va b idishlarni suvli kalorimetrga joylashtirgan (chapdagi rasm). b idishning havosi so‘rib olingan bo‘lib, a idishdagi havo biror p bosimga ega bo‘lgan. jo‘mrak ochilgach, a idishdagi havo b idishga oqib chiqib, tashqi ish bajarmagani holda kengayadi. joul bu tajribasida kalorimetrning harorati o‘zgarmaganligini payqagan. shunga asosan, u gazning ichki energiyasi o‘zgarmaydi deb xulosa chiqardi. bir qancha vaqtdan keyin joul mana shu tajribani uilyam tomson bilan birgalikda yanada sezgirroq talqinda qayta takrorladi. a va b idishlarni naychiga g‘ovak to‘siq c joylashtirildi (o‘ngdagi rasm). naycha issiqlik o‘tkazmaydigan modda bilan o‘ralgan. a va b idishlardagi gazning p1 va p2 bosimi o‘zgarmas holda saqlab turiladi. gaz naycha ichidagi g‘ovakli to‘siq orqali bosimi katta idishdan bosimi past idishga oqadi. g‘ovakli to‘siqning ikkala tomonlariga sezgir termometrlar qo‘yilgan. bu vaqtda har ikkala termometr ko‘rsatayotgan haroratlar orasida ozgina farq borligi ko‘ringan. to‘siqning gaz kengayayotgan tomondagi harorat, ko‘pchilik gazlar uchun bir oz pastroq bo‘lgan. vodorod uchun haroratning o‘zgarishi …

4 / 10

oydalanish mumkin. tushunarli bo‘lishi uchun ikkita ayrim-ayrim holni: 1) van der vaals tenglamasidagi a tuzatmani nazarga olmaslik mumkin bo‘lgan gazni; va 2) b tuzatmani nazarga olmaslik mumkin bo‘lgan gazni tekshirib ko‘raylik. biz yuqorida van der vaals tenglamasidagi a tuzatma molekulalar orasidagi tortishish kuchlarining mavjud bo‘lishi bilan bog‘liq ekanligini ko‘rgan edik. shuning uchun birinchi holda molekulalar orasidagi tortishish kuchlarini nihoyatda kichik deb olib, faqat itarish kuchlarinigina hisobga olish kerak. u holda molekulalarning o‘zaro ta'sir potensial energiyasi ep, molekulalar orasidagi r masofaning funksiyasi sifatida rasmda ko‘rsatilgan egri chiziq bilan tasvirlanadi. gazning p1 bosimi katta bo‘lganda molekulalar orasidagi o‘rtacha masofa r1 kichik bo‘ladi; p2 bosim kichik bo‘lganda o‘rtacha masofa r2 katta bo‘ladi. shunga ko‘ra, bosim kamayishi bilan ichki potensial energiyaning kamaya borishi 20-5a rasmda ko‘rinib turibdi: ammo δep 0 ekanligi kelib chiqadi. shunday qilib, quyidagi xulosaga kelamiz: van der vaals tenglamasidagi a tuzatmani nazarga olmaslik mumkin bo‘lgan, lekin b tuzatma sezilarli ahamiyat kasb …

5 / 10

asosiy rol o‘ynasa, bunday real gaz joul-tomson manfiy effektini beradi; agar real gaz molekulalar orasidagi tortishish kuchlarini hisobga oluvchi a tuzatma asosiy rolni o‘ynasa, bunday real gaz joul-tomson musbat effektini beradi. ayni bir gaz uchun, uning harorati va bosimiga qarab, goh b tuzatma, goh a tuzatma katta rol o‘ynashi mumkin. shu sababli, tashqi sharoitga qarab, ayni bir real gazning o‘zi goh musbat, goh manfiy joul-tomson effektini berishi mumkin. juda katta bosimlarda har qanday gaz uchun ham molekulalarning xususiy hajmi, ya'ni, b tuzatma kattaroq ahamiyat kasb etadi, demak, juda katta bosimlarda barcha gazlar joul-tomson manfiy effektini beradi. bosim p va harorat t ning ba'zi qiymatlarida har ikki a va b tuzatmalarning roli birday bo‘ladi; bunday holatdagi real gaz joul-tomson nol effektini beradi, ya'ni, gaz kengayganda isimaydi ham, sovimaydi ham. joul-tomson effekti nolga teng bo‘lgan holat inversiya nuqtasi deyiladi. inversiya nuqtalarining to‘plami, grafikda ifodalanganda rasmda ko‘rsatilgandek egri chiziqni hosil qiladi. p va …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gaz yig‘ish tizimi"

mavzu: gazlarni drosellash yoki ezish. joul-tomson samarasi. o‘zbekiston respublikasi mustaqilligidan so‘ng hukumatimiz tomonidan neft va gaz sanoati rivojlanishiga yanada e’tibor berila boshlandi. jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi davrida respublikamizda uning oldini olish va bartaraf etishning asosiy tadbirlaridan biri xalq xo‘jaligining alohida tarmoqlarini rivojlantirish, ularni yangi texnika va texnologiyalar bilan jihozlash, ishlab chiqarishda qo‘llanilayotgan qurilmalarni modernizatsiya qilish, sifatli va raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish hozirgi kunning dolzarb vazifalaridan biridir [1]. hozirgi paytda gaz qazib olish hajmining ko‘payishi guruxiy gaz yig‘ish tizimlariga o‘tishni taqazo qilmoqda va bu tizim respublikamiz gaz konlarida keng qo‘llanilmoqda. bu tizimda bir g...

This file contains 10 pages in DOCX format (146.2 KB). To download "gaz yig‘ish tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: gaz yig‘ish tizimi DOCX 10 pages Free download Telegram