o'zbek xalqining genetikasi

DOCX 10 sahifa 32,8 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 32,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

mavzu: o’zbek xalqining genezisi reja: 1. o’rta osiyoning qadimgi aholisi 2. vi-viii asrlardagi etnik-madaniy jarayonlar xususida 3. o’zbek xalqi etnogenezining keyingi davrlari. o’rta osiyoning qadimgi aholisi har bir xalqning o’z kelib chiqish va rivojlanish tarixi bor. o’zbek xalqining ham uzoq va voqeliklarga boy tarixi mavjud bo’lib, u xalq bo’lib shakllangunga qadar uzoq va murakkab etnik jarayonlarni boshidan kechirdi. umuman olganda, hozirgi kunda xalqlarning kelib chiqishi-etnogeneziga e’tibor ayniqsa kuchayganki, bu holat millatlar ichida o’z-o’zini anglash jarayonining o’sganligi, o’z tarixi, o’tmishiga qiziqishning oshganligi, yangi mustag’il davlatlar paydo bo’lishi bilan o’z ifodasini topadi. mustag’illik sharofati ila o’tmishimiz, tariximizga bo’lgan munosabat tubdan o’zgardi. tariximizni, boy o’tmishimizni ilmiy, xolisona tarzda bayon qilish zamon talabiga aylandi. prezidentimiz islom karimovning 1998 yil iyun oyida bir guruh olimlar bilan o’tkazgan uchrashuvida, o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining «o’zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi tarix instituti faoliyatini takomillashtirish to’g’risidagi» 1998 yil 27 iyul qarorida va prezidentimizning tarixiy o’tmishimizni o’rganish muammolariga bag’ishlangan «tarixiy xotirasiz …

2 / 10

at taraqqiyotida tarixning o’rni va roli nihoyatda katta bo’lib, bu jarayonning hozirgi kunda davlatimiz ma’naviy hayotida tutgan o’rni beqiyosdir. o’zbek xalqining kelib chiqishi tarixi hozirgi kunda tariximizda kam yoritilgan va ilmiy asosda tamomila yangitdan ko’rib chiqishga mansub bo’lgan masalalardan biridir. prezidentimiz ta’kidlaganidek, «biz xalqni nomi bilan emas, balki madaniyati, ma’naviyati orqali bilamiz, tarixni tag-tomirigacha nazar tashlaymiz». darhaqiqat, uch ming yillikdan ziyod davlatchilik tarixiga ega bo’lgan xalg’imizning ildizlari asrlar qa’riga borib taqaladi. ma’lumki, «o’zbekiston qadimgi tarixining juda katta davri yozma manbalarsiz, arxeologiya va antropologiyaga oid manbalarga tayangan holda o’rganiladi. јadimgi sharq yozma manbalaridan (hind, ossuriya va eron) ma’lumki, mil. avv. ii ming yillikning o’rtalari va oxirlari (bronza davri)-o’rta osiyo, afg’oniston, hindiston va eron tarixi-hind-eron qabilalari yoyilishi bilan bog’lig’ bo’lgan. hind-eron qabilalari dastlab juda keng hududlarda — volga, ural va janubiy sibir oralig’idagi erlarda yashaganlar». tadqiqotchi t.xodjayov fikriga ko’ra, bronza davriga kelib, o’rta osiyoning janubiy viloyatlarida baland bo’yli, boshi cho’zinchoq, yuzi tor …

3 / 10

bilalari o’rta osiyoning qadimgi xalqlariga asos solganlar. tadqiqotlar natijalariga qaraganda mil. avv. ii ming yillikning oxiri-i ming yillikning boshlari o’rta osiyo hududlarida murakkab etnik-madaniy jarayonlar bo’lib o’tadi. xususan, janubiy hududlardagi hosildor vohalar o’troq dehg’onchilik aholisi tomonidan o’zlashtirila boshlangan bo’lsa, shimoliy viloyatlarda ko’chmanchi chorvador qabilalar tarqala boshlaydi. ko’chmanchi chorvadorlar va o’troq aholining uzviy munosabatlari asosida ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy jarayonlar avj oldi. etnogenez jarayoni turli xalg’larning ajdodlari tarixidan boshlanadi. o’zbek xalqi ajdodlarining tarixi juda katta tarixiy davrni o’z ichiga oladi. uzoq tarixiy taraqqiyot yo’lida ajdodlarimiz murakkab etnogenez jarayonlarini boshdan kechirganlar. bu jarayonlar antropologik qiyofalar va boshqa qabilalarning aralashib ketishi, madaniy an’analarning qo’shilib yangi asosda rivojlanishi bilan uzviy bog’liq bo’lgan. o’zbekiston o’rta osiyoning qadimdan o’troq dehqonchilik madaniyati o’choqlari tarkib topgan hududda joylashgan. diyorimiz shu bois arxeologik va me’morchilik yodgorligiga boy. farg’ona vodiysining selung’ur g’oridan topilgan qadimgi tosh davriga oid topilmalar va teshiktoshdan topilgan o’rta paleolit davriga oid odamzod qoldig’lari, bizning yurtimiz afrika va …

4 / 10

noma’lum. ilk bora o’rta osiyo aholisi xususidagi ma’lumotlar sharq va antik davr yunon-rim manbalarida tilga olinadi. yunon tarixchilarining ma’lumotlariga qaraganda, evrosiyoning katta hududlarida yashovchi qabilalar umumiy «skiflar» nomi bilan ataladi. yunon tarixchisi gerodot, «bu xalqlar qadimiylikda misrliklardan qolishmaydi», deb yug’ori baho bergan edi. pliniy o’rta osiyo hududlarida 20 ga yag’in qabilalar borligi xususida o’z asarida eslab o’tadi. yozma manbalarda skiflarning ikkita yirik g’abilasi: saklar va massagetlar xususida ko’proq gap boradi. ahmoniy mixxat yozuvlarida saklar uchta g’ismga bo’lib ko’rsatiladi (xaumavarka, tigraxauda, tiay-tara-darayya). massagetlar xususida ham turlicha fikrlar mavjud bo’lib, ular ko’chmanchi chorvador-harbiy qabilalar bo’lganligi ta’kidlanadi. ilk temir davridan boshlab (mil. avv. ix-vii asrlar) qadimgi dehqonchilik vohalarida yashovchi o’troq aholi o’zlari joylashgan hudud nomlari bilan atala boshlaganlar. bular so’g’diyonadagi-so’g’diylar, qadimgi xorazmdagi-xorazmiylar, qadimgi baqtriyadagi-baqtriylar, qadimgi chochdagi-chochliklar, farg’onadagi-parkanaliklar shular jumlasidandir. bu tarixiy nomlarning ko’plarini biz ilk yozma manbalarda, xususan zardo’shtiylik dinining muqaddas kitobi «avesto»da, ahmoniy hukmdorlarning mixxat asarlarida uchratamiz. shuningdek, qozog’iston hududlarida yashagan chorvador …

5 / 10

ni aytish mumkinki, o’rta osiyoda g’adimdanog’ 2 xil: turkiy va sharg’iy eroniy tilda so’zlashuvchi aholi mavjud bo’lgan. o’zbek xalg’ining g’adimgi aholisini xuddi shu ikki bo’lak tashkil etgan. mil. avv. ii-i asrlarda va eramizning boshlarida esa, uzog’ davom etgan etnik jarayon natijasida hozirgi zamon o’zbek xalg’iga xos bo’lgan «ikki daryo oralig’i tipi» (amudaryo, sirdaryo) dagi irg’ kishilari o’rta osiyoning katta hududlarida yashardilar. milodning iv asrlariga kelib bu tip kishilari hozirgi o’zbekiston hududining katta g’ismida uchray boshladilar. eron ahmoniylarining o’rta osiyoni bosib olishlari, so’ngra makedoniyalik iskandarning harbiy yurishlari mahalliy aholi etnogeneziga sezilarli ta’sir etmadi. mil. avv. i asr va eramizning iv asriga g’adar o’rta osiyoga ko’chmanchi yuechjilar, xioniylar, eftalit g’abilalarining kirib kelishi davri bo’ldi. xuddi shu davr yangi er egaligi munosabatlarining ham shakllanish davri bo’ldi. yug’oridagi g’abilalar turkiy tildagi g’abilalar bo’lib, ularning kirib kelishi turkiylashuv jarayonini yanada kuchaytirdi. vi-viii asrlardagi etnik-madaniy jarayonlar xususida eramizning 551 yilida oltoyda yangi davlat – turk xog’onligi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'zbek xalqining genetikasi" haqida

mavzu: o’zbek xalqining genezisi reja: 1. o’rta osiyoning qadimgi aholisi 2. vi-viii asrlardagi etnik-madaniy jarayonlar xususida 3. o’zbek xalqi etnogenezining keyingi davrlari. o’rta osiyoning qadimgi aholisi har bir xalqning o’z kelib chiqish va rivojlanish tarixi bor. o’zbek xalqining ham uzoq va voqeliklarga boy tarixi mavjud bo’lib, u xalq bo’lib shakllangunga qadar uzoq va murakkab etnik jarayonlarni boshidan kechirdi. umuman olganda, hozirgi kunda xalqlarning kelib chiqishi-etnogeneziga e’tibor ayniqsa kuchayganki, bu holat millatlar ichida o’z-o’zini anglash jarayonining o’sganligi, o’z tarixi, o’tmishiga qiziqishning oshganligi, yangi mustag’il davlatlar paydo bo’lishi bilan o’z ifodasini topadi. mustag’illik sharofati ila o’tmishimiz, tariximizga bo’lgan munosabat tubdan o’zgard...

Bu fayl DOCX formatida 10 sahifadan iborat (32,8 KB). "o'zbek xalqining genetikasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'zbek xalqining genetikasi DOCX 10 sahifa Bepul yuklash Telegram