populyasiyalar genetikasi

DOCX 15 стр. 83,7 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 83,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

mavzu: populyasiyalar genetikasi. reja: 1. populyasiya va sof liniya to‘g‘risida tushuncha. 2. erkin ko‘payuvchilarda populyasiya strukturasi. 3. populyasiya strukturasiga ta’sir etuvchi omillar. 1- masala. hayvonlarni nasl va mahsuldorlik ko‘rsatkichlarini yaxshilash uchun, ayrim individumlarni emas balki butun podani yoki zotni genetik tarkibini bilish zarurdir. tabiiy yo‘l bilan ko‘payaetgan yoki sun’iy qochirish keng qo‘lanilaetgan podalarning irsiyat va o‘zgaruvchanligini bilish ham seleksiya ishi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. hayvonlar evolyusiyasini yaxshi anglab taxlil qilib olish uchun tabiiy sharoitda ko‘payadigan individumlarda genetik jarayonni tekshirish ham muhim ahamiyatga ega. shunday qilib tabiatda tabiiy yo‘l bilan va sun’iy yo‘l bilan ko‘payadigan o‘simlik va hayvonlar gruppalari juda xilma-xil biz ularga populyasiya deb aytamiz. populyasiya va «sof liniya» so‘zini 1907 yilda v.iogansen taklif qilgan. populyasiya deganda - ma’lum bir territoriyada tarqalgan, boshqa populyasiyalardan chegaralangan, bir-birovi bilan erkin chatishib avlod qoldiradigan bir tur ichidagi hayvon va o‘simliklar gruppasi tushiniladi. populyasiyani lug‘atiy ma’nosi aholi degan so‘zdan olingan. misol: kolguev oralig‘idagi …

2 / 15

uda chegaralangan. shuning uchun ham populyasiyaning ko‘payishi o‘z ichidagi erkak va urg‘ochi hayvonlarni saralash hisobidan bo‘ladi. m: yaroslav viloyatida yaroslav qoramol zoti toza holda urchitiladi. o‘zbekistonda qorako‘l qo‘y zoti xam asosan toza holda urchitiladi. har bir populyasiya o‘ziga hos irsiy tuzilishga ega. populyasiyani tashkil qiluvchi genlar kompleksini genofond deb atashni rus olimi a.s.serebrovskiy taklif qilgan. uning fikricha «har bir genofond bu milliy boyliqdir». genofond tushunyaasi nazariy va amaliy ahamiyatga ega. hayvonlarning har qaysi zoti - yoki populyasiyasi boshqa zot va populyasiyalardan o‘zining genofondi, ya’ni ulardagi hayvonlarning genlar tarkibi bilan ajralib turadi. bu genlar shu zotning barcha belgilarini: mahsuldorligi, tashqi ko‘rinishi, ichki tuzilishi va fiziologik xususiyatlarini belgilaydi. genofondi ba’zi belgilarni boshqashdigan genlar miqdori ko‘p bo‘lsa shu belgi bo‘yicha tanlash yaxshi natija beradi. biron bir belgini boshqaruvchi genlar genofonda kam bo‘lsa zotni shu belgilar bo‘yicha yaxshilash ancha qiyin bo‘ladi. har xil lokal va mahalliy zotlar qimmatli genofond resursi bo‘lib hizmat qiladi. yangi …

3 / 15

nsen loviyalar ustida o‘tkazgan tajribasida aniqlagan. sof liniya hayvonlarda bo‘lmaydi. qon qardosh juftlash natijasida gomozigotlik oshgani bilan bolalarda mahsuldorlik va hayotchanlikning keskin pasayishi ko‘rinadi. shuning uchun chorvachilikda bunday liniyalar yaratilmasdan ko‘pincha zot va podalarni urchitishda populyasiyalar bilan ish olib boradilar. keyinchalik n.i.vavilov, f.vilyuren, n.ele va boshqalar sof liniyaning mustaxkamligini va ularda tanlash kam natija berishini boshqa o‘simlik turlarida ham aniqladilar. populyasiyalarda esa uni teskari tanlash yaxshi natija beradi, chunki tanlash asosan genotipik o‘zgaruvchanlik bilan ish ko‘radi. sof liniyadagi o‘zgaruvchanliklar esa asosan tashqi muhit faktorlari ta’sirida ro‘y beradigan fenotipik o‘zgaruvchanlikdir. bu o‘zgaruvchanlikni naslga berilmasligi aniqlangan. populyasiya genetikasi muammolarini rivojlantirishda s.rayt, s.s.chetverikov, n.p.dubinin, d.d.romashev va boshqalarining hizmatlari katta bo‘ldi. populyasiya genetikasi erishgan yutuqlar evolyusiya qonuniyatlarini bilishga yordam beradi va shu bilan birga chorva hayvonlari genetikasini o‘rganishda ham katta rol o‘ynaydi. polpulyasiyalarni genetik takomillashtirish, ularning genotipidagi genlar tarkibining o‘zgarishiga olib keladi. miqdoriy belgilarga ta’sir qiluvchi genlarning takrorlanishini bilish qiyin, chunki bu belgilar polimeriya …

4 / 15

. oq rangni boshqaruvchi «a» gomozigotda 16x2 ta, geterozigotda = 35. a=(1bx2)+35=67 ga teng. populyasiyada takrorlanish =g±67/200 =0.325 yoki z2.5% ga teng. 2-masala biron bir belgi bo‘yicha to‘liq dominantlik holatida populyasiyada geterozigot organizmlarni, gomozigot organizmlardan ajratib bo‘lmaydi. ammo bu vazifagi gardi-vaynberg formulasi yordamida hal qilish mumkin. bu formula erkin ko‘payuvchi populyasiyalarning strukturasini aniqlab beradi. erkin ko‘payuvchi populyasiya deb genotipidan qatiy nazar har xil hayvonlar juftlanayotgan populyasiyalar aytiladi. erkin ko‘payuvchi populyasiyalar asosan tabiatda ko‘p uchraydi. agarda uy hayvonlari bilan ham hech qanaqa tanlash, saralash ishlari olib borilmasa, rejali juftlash bo‘lsa erkin populyasiyaga kiradi. bu ko‘pincha ekstensiv chorvachilik sharoitida, mahalliy zotlar ichida uchraydi. 1908 yilda ingliz olimi gardi va nemis vrachi vaynberg erkin ko‘payuvchi populyasiyalarda tanlash olib borilmasa, tenglik saqlanishini, ya’ni bo‘g‘imdan - bo‘ginga genotiplar nisbati o‘zgarmasdan qolishini aniqladilar. bu nisbat quyidagi formula bilan aniqlanadi. r2 a a+2rqaa+q2aa= 1 bu erda ra - populyasiyada «a» genli gametalarning uchrash ehtimoli yoki konsentratsiyasi: qa- …

5 / 15

etsessiv belgi q2aa=0,16 bo‘lib, ildizdan chiqarilgan retsessiv belgi nisbati q =0.4 ga teng bo‘ladi. ra+ qa =1 bo‘lgani uchun ra =1-0,4=0,6 bo‘ladi. demak, bu populyasiyada gomozigot qora hayvonlar nisbati r2aa=0,62=0,36 bo‘lib, ya’ni geterozigot qora hayvonlar 2rq=0,6x0,4=0,24x2=0,48 bo‘ladi. bunda formula quyidagicha bo‘ladi. r2aa+2rqaa+q2aa=1 36+48+16=100% yoki 0,36+0,48+0,16=1,0 b.n.vasin, gardi-vaynberg formulasini tekshirib ko‘rish uchun 844 bosh qorako‘l qo‘ylarni quloqlarini rivojlanishini o‘rganib chiqdi. qo‘ylarning quloq shakli qo‘ylar soni umumiy qo‘ylarga nisbatan protsent xisobida birning bo‘lagi hisobida uzun quloq 729 86,37 0,8637 kalta quloq 111 13,15 0,1315 quloqsiz (chinoq) 4 0,48 0,0048 jami 844 100 1,000 bu formula jins bilan bog‘liq bo‘lmagan va tanlash olib borilaetgan oddiy morfologik belgilar uchungina qo‘llanilishi mumkin. tanlash olib borilganda populyasiyalar strukturasi, doimo o‘zgarib turadi. 2- masala. populyasiyalar tarkibiga asosan tanlash, mutatsiya va migratsiyalar ta’sir qiladi. a).tanlashning ta’siri. populyasiyalarda tanlash olib borilmagandagina tenglik xukum suradi. ammo ma’lum fenotipga ega bo‘lgan organizmlarni puchak (brak) qilish natijasida bu tenglik buzilib, kelgusi avlod …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "populyasiyalar genetikasi"

mavzu: populyasiyalar genetikasi. reja: 1. populyasiya va sof liniya to‘g‘risida tushuncha. 2. erkin ko‘payuvchilarda populyasiya strukturasi. 3. populyasiya strukturasiga ta’sir etuvchi omillar. 1- masala. hayvonlarni nasl va mahsuldorlik ko‘rsatkichlarini yaxshilash uchun, ayrim individumlarni emas balki butun podani yoki zotni genetik tarkibini bilish zarurdir. tabiiy yo‘l bilan ko‘payaetgan yoki sun’iy qochirish keng qo‘lanilaetgan podalarning irsiyat va o‘zgaruvchanligini bilish ham seleksiya ishi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. hayvonlar evolyusiyasini yaxshi anglab taxlil qilib olish uchun tabiiy sharoitda ko‘payadigan individumlarda genetik jarayonni tekshirish ham muhim ahamiyatga ega. shunday qilib tabiatda tabiiy yo‘l bilan va sun’iy yo‘l bilan ko‘payadigan o‘simlik va hayvonla...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (83,7 КБ). Чтобы скачать "populyasiyalar genetikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: populyasiyalar genetikasi DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram