plagiat haqida tushuncha

DOCX 19 pages 54.8 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.8 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

plagiat haqida tushuncha, antiplagiat haqida huquqiy va me’yoriy hujjatlar. reja 1. plagiat haqida tushuncha 2. antiplagiat haqida huquqiy hujjatla plagiat boshqalarning asarlarini nusxalarini o'zlariga xos yoki asl nusxasida o'tkazish uchun nusxalashdan iborat. plagiat, shuningdek, birovni ijodini o'g'irlash aktini anglatadi. muallifning aniq ruxsatisiz ijodiy yoki intellektual ish olib, nusxa ko'chirilganda yoki taqlid qilganda plagiat sodir bo'ladi. adabiy, musiqiy, tasviriy, intellektual ish (nazariya, kashfiyot, o'rganish), kompyuter algoritmi va boshqalar plagiatning ob'ekti bo'lishi mumkin. plagiat asarning intellektual mulk huquqlarini buzish, va bu huquqiy nuqtai nazardan jinoyat deb hisoblanadi. agar kitobda boshqasiga juda o'xshash g'oyalar, syujetlar yoki hikoyalar mavjud bo'lsa, biz plagiat haqida gapirishimiz mumkin; bitta filmning ikkinchisiga sezilarli o'xshashliklari bo'lganda; ixtiro patentlangan patentga juda o'xshash bo'lsa va hokazo. shuni ta'kidlash kerakki, turli xil asarlarda bir xil dalillardan foydalanish, original tarzda ifoda etilgani, plagiatni anglatmaydi, chunki mualliflik huquqi g'oyalarni o'z ichiga olmaydi, faqat ularning ifoda usulini qamrab oladi. bugungi kunda internet maktab o'quvchilari o'rtasida …

2 / 19

tishni anglatgan. dastlab adabiy asarlarni o‘g‘irlash — “plagium litterarium” deb, “adabiy o‘g‘ri” esa — “plagiator” deb nomlangan. hozirgi kunda qo‘llanilayotgan “plagiat” atamasi esa frantsuzcha “plagiat” — “taqlid” ma’nosini anglatadi. plagiat o‘zganing asarini o‘zining nomidan nashr etishda, shuningdek, o‘zganing asaridagi muayyan qismlardan manbasini ko‘rsatmasdan foydalanishda namoyon bo‘ladi. plagiatning majburiy belgisi – o‘zganing muallifligini o‘zlashtirib olish. “plagiat” atamasini amaliyotda keng qo‘llanilayotgan “kontrafakt (soxta) nusxa” atamasidan ham farqlash zarur. odatda “kontrafakt (soxta) nusxa” deganda intellektual mulk ob’ektiga nisbatan mutlaq huquq egasi (faqat muallif emas, balki ish beruvchi, asardan litsenziya asosida foydalanuvchi, patent egasi va shu kabilar)ning ruxsatini olmasdan undan tijorat maqsadlarida foydalanish tushunilsa, “plagiat” faqat o‘zganing muallifligini o‘zlashtirish, asarni o‘zining ijodiy mehnat mahsuli ekanini da’vo qilishda ifodalanadi. qonunchilikdagi plagiat qonunda plagiat mualliflik huquqining buzilishi deb nomlanadi, bu boshqa birovning asarini xuddi o'zinikidek yoki asl nusxasida taqdim etishdan iborat bo'lib, qonuniy jazo choralarini ko'radi. asarlarni plagiatdan himoya qilish uchun intellektual mulk mavjud bo'lib, ular …

3 / 19

arni tayyorlashda va hokazolarda keng tarqalgan. mualliflik huquqi (ingl. copyright) gʻoya (fikr) yoki maʼlumotning maʼlum bir koʻrinishdagi ifodalanishini tartibga soluvchi ekskluziv huquqlar majmuidir. umumiy qilib aytganda, soʻzma-soʻz „koʻchirish (nusxa olish)ga boʻlgan huquq“dir. asosan, bu huquqlar cheklangan muddatli boʻladi. mualliflik huquqi belgisi © boʻlib, baʼzi bir yurisdiksiyalarda qoʻshimcha ravishda (c) yoki (c) bilan ham ifodalanishi mumkin. mualliflik huquqlari baʼzi mamlakatlarda bern konventsiyasi kabi xalqaro shartnomalar bilan standartlashtirilgan boʻlib, evropa ittifoqi hamda jahon savdo tashkiloti kabi xalqaro tashkilotlar aʼzolaridan talab qilinadi. odatda, mualliflik huquqiga daʼvo qilish uchun asar baʼzi minimal originallik talablariga javob berishi kerak va ushbu huquq maʼlum vaqt oʻtgach yoʻqoladi. har xil davlatlar turli talablar qoʻysada, umuman olganda talablar judayam kam: birlashgan qirollikda asarga ozgina „qobiliyat, ish kuchi va qaror“ sarflangan boʻlishi kerak. mualliflik huquqlarini paydo boʻlishi va ularning himoyasi odatda, mualliflik huquqiga daʼvo qilish uchun asar baʼzi minimal originallik talablariga javob berishi kerak va ushbu huquq maʼlum vaqt oʻtgach …

4 / 19

bern konvensiyasi (1886) mavjud. bern konvensiyasi mualliflik huquqini himoya qilishning qatʼiy tizimini oʻzida ifodalaydi. oʻzbekistonda mualliflik huquqining asosiy normalari oʻzbekiston respublikasi fuqarolik kodeksi (1041—1073-moddalar) va „mualliflik va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi“ oʻzbekiston respublikasi qonuni (1996-yil 30-avgust) da belgilangan. mualliflik huquqi ijodiy faoliyat natijasi boʻlmish fan, adabiyot va sanʼat asarlariga nisbatan, ularning maqsadi va qadrqimmati, shuningdek, ifodalash usuli (qoʻlyozma, tasvir, audiovideo yozuv, xaykal va h.k.)dan qati nazar, tatbiq etiladi. barcha turdagi kompyuterlar uchun dasturlar va maʼlumotlar bazalari ham mualliflik huquqi obʼyekti hisoblanadi. muallif oʻz asariga nisbatan quyidagi shaxsiy nomulkiy va mulkiy huquqlarga ega: muallif sifatida eʼtirof etilishi huquqi; asarni oʻz ismi, taxallusi yoki anonim tarzda eʼlon qilish huquqi; asar daxlsizligiga boʻlgan huquq; asardan har qanday shaklda va usulda foydalanish huquqi; asarni eʼlon qilish huquqi; asardan foydalanilganlik uchun haq olish huquqi; asarni tasarruf qilish huquqi. asardan muallif yoki uning merosxoʻri bilan mualliflik shartnomasi tuzish orqaligina foydalanish mumkin. chop etilgan begona asardan muallifning roziligisiz …

5 / 19

otidan keyingi mualliflik huquqi uning merosxoʻrlariga tegishli boʻladi va meros boʻyicha bir shaxsdan 2-shaxsga oʻtadi. mualliflik huquqining amal qilish muddati tugaganidan keyin asar ijtimoiy boylikka aylanadi, yaʼni har qanday shaxs mualliflik haqini toʻlamagan holda erkin foydalanishga hakli. mualliflik shaxsiy nomulkiy huquklari muddatsiz amal qiladi. mualliflik huquqi buzilgan taqdirda u sud orqali himoya qilinadi. mualliflik huquqi buzilishining keng tarqalgan turlariga plagiat (koʻchirmachilik, madaniy oʻgʻirlik), asardan muallif ruxsatisiz tijorat maqsadlarida foydalanish (madaniy qaroqchilik) kiradi. bunday hollarda huquqbuzar muallif huquklarini tiklashi, unga yetkazilgan zararlarni toʻlashi lozim. mualliflik huquqini buzishga qaratilgan vositalar (asarning kontrafakt nusxalari) yoʻqqilibtashlanadi. mualliflik huquqi egasi oʻziga tegishli xuquklarni oʻz xohishiga koʻra shaxsan amalga oshirishga haqlidir. hukuq egasidan boshqa shaxslar mualliflik huquqilarini faqat huquq egasining roziligi bilan va u bergan vakolatlar doirasida boshqarishlari mumkin (mas, ishonchnoma orqali). mualliflik huquqi egalari oʻz zimmasiga mualliflik huquqilarini boshqarish yuklatiladigan tashkilotlarni tuzishlari mumkin. muallifning oʻz asariga nisbatan mutlaq huquqlari (mulkiy huquklar) tijorat muomalasida harakatda boʻlishi, …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "plagiat haqida tushuncha"

plagiat haqida tushuncha, antiplagiat haqida huquqiy va me’yoriy hujjatlar. reja 1. plagiat haqida tushuncha 2. antiplagiat haqida huquqiy hujjatla plagiat boshqalarning asarlarini nusxalarini o'zlariga xos yoki asl nusxasida o'tkazish uchun nusxalashdan iborat. plagiat, shuningdek, birovni ijodini o'g'irlash aktini anglatadi. muallifning aniq ruxsatisiz ijodiy yoki intellektual ish olib, nusxa ko'chirilganda yoki taqlid qilganda plagiat sodir bo'ladi. adabiy, musiqiy, tasviriy, intellektual ish (nazariya, kashfiyot, o'rganish), kompyuter algoritmi va boshqalar plagiatning ob'ekti bo'lishi mumkin. plagiat asarning intellektual mulk huquqlarini buzish, va bu huquqiy nuqtai nazardan jinoyat deb hisoblanadi. agar kitobda boshqasiga juda o'xshash g'oyalar, syujetlar yoki hikoyalar mavjud bo'ls...

This file contains 19 pages in DOCX format (54.8 KB). To download "plagiat haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: plagiat haqida tushuncha DOCX 19 pages Free download Telegram