axorot xavfsizligi va himoyasi

DOCX 4 pages 28.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

5-amaliy mashg‘ulot mavzu: axborot xavfsizligida himoyalash usullari nazariy qism: ishdan maqsad: ushbu amaliy ishni bajarish jarayonida talabalar axborot xavfsizligida himoyalash usullari, axborotni kodlashtirish va kriptografik himoyalash usullari haqida nazariy hamda amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar. nazariy qism: kompyuter tarmoqlarida axborotni himoyalash deb, foydalanuvchilarni ruhsatsiz tarmoq elementlari va zahiralariga egalik qilishni man etishdagi texnik, dasturiy va kriptografik usul, vositalar, hamda tashkiliy tadbirlarga aytiladi. fizikaviy texnik vositalar - bu avtonom holda ishlaydigan qurilma va tizimlardir. masalan, oddiy eshik qulflari, derazada o‘rnatilgan temir panjaralar, qo‘riqlash elektr uskunalari fizikaviy texnik vositalarga kiradi. dasturiy vositalar – bu axborotlarni himoyalash funksiyalarini bajarish uchun mo‘ljallangan maxsus dasturiy ta’minotdir. axborotlarni himoyalashda birinchi navbatda eng keng qo‘llanilgan dasturiy vositalar hozirgi kunda ikkinchi darajali himoya vositasi hisoblanadi. bunga misol sifatida parol tizimini keltirish mumkin. tashkiliy himoyalash vositalari - bu telekommunikatsiya uskunalarining yaratilishi va qo‘llanilishi jarayonida qabul qilingan tashkiliy-texnikaviy va tashkiliy-huquqiy tadbirlardir. bunga bevosita misol sifatida quyidagi jarayonlarni keltirish mumkin: binolarning qurilishi, …

2 / 4

ishlab chiqilgan qoidalarida axborotni himoyalash guruhlarini tashkil qilish, ularning vakolatlari, majburiyatlari va javobgarliklari aniq yoritib berilgan. hozirgi kunda ma’lumotlarni ruxsatsiz chetga chiqib ketish yo‘llari quyidagilardan iborat: · elektron nurlarni chetdan turib o‘qib olish; · aloqa kabellarini elektromagnit to‘lqinlar bilan nurlatish; · yashirin tinglash qurilmalarini qo‘llash; · masofadan rasmga tushirish; · printerdan chiqadigan akustik to‘lqinlarni o‘qib olish; · ma’lumot tashuvchilarni va ishlab chiqarish chiqindilarini o‘g‘irlash; · tizim xotirasida saqlanib qolgan ma’lumotlarni o‘qib olish; · himoyani yengib ma’lumotlarni nusxalash; · qayd qilingan foydalanuvchi niqobida tizimga kirish; · dasturiy tuzoqlarni qo‘llash; · dasturlash tillari va operatsion tizimlarning kamchiliklaridan foylalanish; · dasturlarda maxsus belgilangan sharoitlarda ishga tushishi mumkin bo‘lgan qism dasturlarning mavjud bo‘lishi; · aloqa va apparatlarga noqonuniy ulanish; · himoyalash vositalarini qasddan ishdan chiqarish; · kompyuter viruslarini tizimga kiritish va undan foydalanish. ushbu yo‘llarning deyarli barchasini oldini olish mumkin, lekin kompyuter viruslaridan hozirgacha qoniqarli himoya vositalari ishlab chiqilmagan. bevosita tarmoq bo‘yicha uzatiladigan ma’lumotlarni …

3 / 4

jarayoniga aytiladi. kriptografiya deb, mahfiy xabar mazmunini shifrlash, ya’ni ma’lumotlarni maxsus algoritm bo‘yicha o‘zgartirib, shifrlangan matnni yaratish yo‘li bilan axborotga ruxsat etilmagan kirishga to‘siq qo‘yish usuliga aytiladi. steganografiyaning kriptografiyadan boshqa o‘zgacha farqi ham bor. ya’ni uning maqsadi - mahfiy xabarning mavjudligini yashirishdir. bu ikkala usul birlashtirilishi mumkin va natijada axborotni himoyalash samaradorligini oshirish uchun ishlatilish imkoni paydo bo‘ladi (masalan, kriptografik kalitlarni uzatish uchun). kompyuter texnologiyalari stenografiyaning rivojlanishi va mukammallashuviga yangi turtki berdi. natijada axborotni himoyalash sohasida yangi yo‘nalish - kompyuter steganografiyasi paydo bo‘ldi. kompyuter stenografiyasi rivojlanishi tendensiyasining tahlili shuni ko‘rsatadiki, keyingi yillarda kompyuter stenografiyasi usullarini rivojlantirishga qiziqish kuchayib bormoqda. jumladan, ma’lumki, axborot xavfsizligi muammosining dolzarbligi doim kuchayib bormoqda va axborotni himoyalashning yangi usullarini qidirishga rag‘batlantirilayapti. boshqa tomondan, axborot-kommunikatsiyalar texnologiyalarining jadal rivojlanishi ushbu axborotni himoyalashning yangi usullarini joriy qilish imkoniyatlari bilan ta’minlanayapti va albatta, bu jarayonning kuchli katalizatori bo‘lib umumfoydalaniladigan internet kompyuter tarmog‘ining juda kuchli rivojlanishi hisoblanadi. hozirgi vaqtda axborotni himoyalash …

4 / 4

ning zaif tomonlarini yo‘qotish mumkin. kriptografiya nuqtai – nazaridan, shifr - bu kalit demakdir va ochiq ma’lumotlar to‘plamini yopiq (shifrlangan) ma’lumotlarga o‘zgartirish kriptografiya o‘zgartirishlar algoritmlari majmuasi hisoblanadi. kalit - kriptografiya o‘zgartirishlar algoritmining ba’zi bir parametrlarining mahfiy holati bo‘lib, barcha algoritmlardan yagona variantini tanlaydi. kalitlarga nisbatan ishlatiladigan asosiy ko‘rsatkich bo‘lib kriptobardoshlilik hisoblanadi. almashtirish usullari almashtirish usullari sifatida quyidagi usullarni keltirish mumkin: · sezar usuli; · affin tizimidagi sezar usuli; · tayanch so‘zli sezar usuli va boshqalar. sezar usulida almashtiruvchi xarflar k va siljish bilan aniqlanadi. yuliy sezar bevosita k = 5 bo‘lganda ushbu usuldan foydalangan. k = 5 bo‘lganda va alifbodagi harflar m = 26 ta bo‘lganda quyidagi jalval hosil qilinadi: k=5 a → f b → g c → h d → i e → j f → k g → l h → m i → n j → o k → p l → q m → r …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axorot xavfsizligi va himoyasi"

5-amaliy mashg‘ulot mavzu: axborot xavfsizligida himoyalash usullari nazariy qism: ishdan maqsad: ushbu amaliy ishni bajarish jarayonida talabalar axborot xavfsizligida himoyalash usullari, axborotni kodlashtirish va kriptografik himoyalash usullari haqida nazariy hamda amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar. nazariy qism: kompyuter tarmoqlarida axborotni himoyalash deb, foydalanuvchilarni ruhsatsiz tarmoq elementlari va zahiralariga egalik qilishni man etishdagi texnik, dasturiy va kriptografik usul, vositalar, hamda tashkiliy tadbirlarga aytiladi. fizikaviy texnik vositalar - bu avtonom holda ishlaydigan qurilma va tizimlardir. masalan, oddiy eshik qulflari, derazada o‘rnatilgan temir panjaralar, qo‘riqlash elektr uskunalari fizikaviy texnik vositalarga kiradi. dasturiy vositalar – bu axbor...

This file contains 4 pages in DOCX format (28.9 KB). To download "axorot xavfsizligi va himoyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: axorot xavfsizligi va himoyasi DOCX 4 pages Free download Telegram