абдулла авлоний ҳаёти ва ижоди

DOC 59.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1348719658_3087.doc абдулла авлоний ҳаёти ва ижоди абдулла авлоний ҳаёти ва ижоди (1848-1934 йил) режа: 1. авлонийнинг ҳаёт йўли. 2. маърифатпарварлик қарашлари. 3. ноширлик ва театрчилик фаолияти. 4. авлоний – етук шоир. авлоний – драматург. ўзбек адабиётининг юксак босқичга кўтарилишида ўзининг беназир фазилатлари билан улкан ҳисса қўшган абдулла авлоний 1848 йил 12 июль тошкентнинг эски шаҳар шайҳонтоҳур даҳа мерганча маҳалласида фақир бир оилада туғилган. отасининг исми миравлон, онасининг исми фотима бўлиб, отасининг туб касби тўқувчи. у ярмарка бозорида ёймачилик қилиб, бўз ва чит билан савдо қилар эди. шундай бўлса-да, фарзандлар таълим-тарбиясига катта эътибор берган миравлон ака ўғли абдуллани 1885 йилда бошланғич мактабга ўқишга беради. бу ерда у акромхон домлада саводини чиқаради. шоир абдулла ўз таржимаи ҳолида ибтидоий ўқиш йилларини шундай ёзади: «1890 йилда мактабни битириб, маҳалладаги мадрасада дарс ўқий бошладим. ёшим 13 га етгач, йўқсиллик менга таъсир қилди. ёз кунларида мардикорлик қилиб, ота-онамга бироз ёрдамда бўлиб, қиш кунларида ўқир эдим. сўнгра …

им. мадрасадан чиқиб кетсам ҳам маориф ишларидан чиқиб кетмадим. турли газеталара ўқишга тутиндим. шул замонларда русиянинг турли шаҳарларида матбуот ва журналлар билан танишиб, ўқиб маълумотимни орттира бордим. «таржимон» газетасини ўқиб замондан хабардор бўлдим». авлоний сиёсий фаолиятини маърифатпарварлик билан қўшиб олиб боришини энг тўғри йўл деб билди. фурқат ва саттархонлар бошлаб берган, саидрасул азизий, маҳмудхўжа беҳбудий, шакурийлар томонидан янгича шаклларда давом эттирилган маърифатпарварликни ривожлантирди. у мирободда «усули савтия» деб таърифланган мактаб очди. унда ўқитишнинг бепул бўлишидан ташқари, савод тез чиқарилар эди. янги мактаб ҳақидаги бундай илиқ гапларнинг эл орасида тез тарқалиши табиий, албатта. эшитганлар камбағалбоп мактаб очилганлигидан хурсанд бўлиб бирин-кетин оқиб кела бошладилар. бу эса эски усулдаги мактабдорлар ғазабини кучайтирди. авлоний камситилди, таҳқирланди, таъқиб остига олинди. лекин бу фитналар унинг қалбидаги маърифат оловини бир лаҳза бўлса-да, сўндира олмади, аксинча алангалантирди. 1908 йилга келиб авлонийга қарши фитналар янада кучайди. ғаразгўйлар мирободдаги мактабнинг ёпилишига эришадилар. орадан бир йил ўтгач, авлоний худди ана шундай …

жалиги мактабида (савкс – xiii), ўрта осиё давлат университети (сагу) да дарс берди». 1930 йилда а.авлоний сагунинг профессори бўлди. у бу йилларда асосан, тил соҳаси бўйича илмий ишлар қилди. бир қатор асарларни ўзбек тилига таржима қилди. абдулла авлоний 1934 йил 25 августида вафот этди. халқни маърифатли қилиш орзусида саъй-ҳаракатлар қилган зиёлилар сафида, шубҳасиз, абдулла авлонийнинг ҳам алоҳида ўрни бор. у янги усулдаги мактаблар учун дарслик ёзган муаллиф сифатида ҳам бир талай хайрли ишларни амалга оширди. унинг илк дарслиги «биринчи муаллим» дунёга келди. а.авлоний дарслигида бола ҳарфлар, уларнинг ёзилиш қоидалари билан таништирилгач, содда ва ихчам қилиб тузилган матнларга ўтилади. дарсликдан ўрин олган матнлар ҳар жиҳатдан болаларбоп қилиб тузилган. 1912 йилда а.авлонийнинг «иккинчи муаллим» деб номланган дарслиги босилди. бу китоб «биринчи муаллим»нинг мантиқий давоми бўлиб, ундаги матнлар ўзининг бадиийлиги, ҳаётийлиги, тилининг пухта, равонлиги, содда ва самарадорлиги билан ажралиб туради. унда ҳам таълим ва тарбия масалалари етакчилик қилади. муаллиф халқ оғзаки ижоди намуналаридан …

ар муаллим, бир қатор дарсликларнинг муаллифигина эмас, балки етук ношир, ажойиб ташкилотчи, даврнинг муҳим қирраларини илғаб, унга ўз муносабатини билдира оладиган мақоланавис ҳам эдики, бу ҳақда шоир ўз таржимаи ҳолида шундай дейди: “1906 йилда «тараққий», «хуршид» газеталари чиқиб, эски ҳукумат томонидан тўхтатилганидан сўнг 1907 йилда мен ўз муҳаррирлигим билан ҳамда темир йўл ишчиларининг социал-демократ фирқасининг алоқа ва ёрдами билан «шуҳрат» исмидаги газетни сапёрний кўчада чиқардим. 1915 йилда тошкентда чиққан «садои туркистон» газетасига муҳаррирлик қилдим ҳамда шу йилда устав-қонун тузиб, «жамияти ҳайрия» очдик”. абдулла авлоний ўзбек миллий труппасининг вужудга келтирган ва уни саҳна асарлари билан таъминлаган ижодкор сифатида ҳам бир талай ишларни амалга оширди. у 1913 йилда ўзбек театри труппаси – «туркистон»ни тузди. у бу даврда озор ва татар маслакдошлари билан ижодий ҳамкорлик қилди. татар режиссёри закки боёзидский билан ҳамкорликда бир қатор ишларни амалга оширди. у бу труппанинг актёри, режиссёри, муаллифи ҳам эди. труппа 1914-1915 йилларда ташвиқот ишларини олиб боришида фаол …

билан бошлайди. сенинг исминг бу дунёда муқаддасдур, ҳар ким сенинг қадринг билмас ақли пастдур. сенинг туйғунг юракларга савдо солур, сенинг дардинг бошқа дардни тортиб олур. а.авлонийнинг 20-йилларда яратган бир қатор асарларида маърифатни улуғловчи фикрлар устувор турганлигининг гувоҳи бўламиз. у яратган асарлар, шубҳасиз, янги давр адабиётининг гўзал намуналари сифатида ёшлар учун ибрат мактаби бўлғусидир. адабиётлар: 1. аваз ўтар ўғли. «девон». т, 1976 йил. 2. ю.юсупов «аваз». т, 1954 йил. 3. ю.юсупов «хоразм шоирлари». т, 1967 йил. 4. в.мирзаев «аваз ўтар ўғли. ҳаёти ва ижоди». т, 1961 йил. 5. «аваз». сайланма. т, 1984 йил. 6. «айёмий». сайланма. т, 1984 йил. 7. н.қобулов, в.мўминова, и.ҳаққулов «аваз ва унинг адабий муҳити». т, 1987 йил. 8. б.қосимов «излай-излай топганим…». т, 1983 йил. 9.с.сиёев «аваз». роман. т, 1987 йил. 10. www.ziyonet.uz

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "абдулла авлоний ҳаёти ва ижоди"

1348719658_3087.doc абдулла авлоний ҳаёти ва ижоди абдулла авлоний ҳаёти ва ижоди (1848-1934 йил) режа: 1. авлонийнинг ҳаёт йўли. 2. маърифатпарварлик қарашлари. 3. ноширлик ва театрчилик фаолияти. 4. авлоний – етук шоир. авлоний – драматург. ўзбек адабиётининг юксак босқичга кўтарилишида ўзининг беназир фазилатлари билан улкан ҳисса қўшган абдулла авлоний 1848 йил 12 июль тошкентнинг эски шаҳар шайҳонтоҳур даҳа мерганча маҳалласида фақир бир оилада туғилган. отасининг исми миравлон, онасининг исми фотима бўлиб, отасининг туб касби тўқувчи. у ярмарка бозорида ёймачилик қилиб, бўз ва чит билан савдо қилар эди. шундай бўлса-да, фарзандлар таълим-тарбиясига катта эътибор берган миравлон ака ўғли абдуллани 1885 йилда бошланғич мактабга ўқишга беради. бу ерда у акромхон домлада саводини чиқарад...

DOC format, 59.0 KB. To download "абдулла авлоний ҳаёти ва ижоди", click the Telegram button on the left.

Tags: абдулла авлоний ҳаёти ва ижоди DOC Free download Telegram