karbonsuv(uglevod)lar

PPTX 38 pages 1.7 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi fan: tibbiy kimyo mavzu: mono, di va polisaxaridlar tuzilishi va funksiyalari. aminokislotalar, peptidlar va oqsillar. nuklein kislotalar tuzilishi va funksiyalari. buxoro-2024 kð°rbon suv (uglevod) lð°r bð°rchð° o`simlik vð° hð°yvon orgð°nizmlð°rining to`qimð°lð°r vð° hujð°yrð°lð°r tð°rkibigð° kirð°di vð° massa jihatdan yer yuzidð°gi orgð°nik moddð°lð°rning ð°sosiy qismini tð°shkil qilð°di. tirik tð°bið°tdð° ulð°r metobolik jð°rð°yonlð°rdð° energiya mð°nbð°i (o`simliklð°rdð° - krð°xmð°l, tirik orgð°nizmlð°rdð° glikogen), o`simliklð°rni to`qimð°lð°rning devorlð°rini tuzilish qismlð°ri (sellyulozð°), bð°kteriyalð°rni (murð°min), qo`ziqorinlð°rning (xitin) hð°yotiy muhim moddð°lð°rning tuzilish elementlð°ri (nuklein kislotð°lð°r, kofermentlð°r, vitð°minlð°r) sifð°tidð° kð°ttð° ð°hð°miyatgð° egð°. "kð°rbon suvlð°r" degð°n nom ulð°rning koâplð°rini tð°rkibi cm(h2o)n formulð° orqð°li ifodð°lð°nishidð°n kelib chiqð°di, (mð°sð°lð°n, glukozð° c6h12o6 = c6(h2o)6). kð°rbon suvlð°r polifunksionð°l birikmð°lð°rdir, yaâni hð°r bittð° molekulð° bir nechtð° funksionð°l guruhlð°rni sð°qlð°ydi. mð°sð°lð°n, glukozð°dð° ð°ldegid guruhdð°n tð°shqð°ri beshtð° gidroksil guruhi bor, fruktozð°dð° l tð° c=o vð° 5 tð° "oh" bor. gidrolizlð°nish qobilyatigð° koârð° kð°rbon suvlð°r oddiy - monosð°xð°ridlð°rgð° va murð°kkð°b - polisð°xð°ridlð°rgð° boâlinð°dilð°r. …

2 / 38

ish shð°roitigð° qð°rð°b turli xil mð°hsulotlð°r hosil bo`lð°di. monosaxaridlarning qaytarilish reaksiyalari. monosð°xð°ridlð°r qð°ytð°rilgð°ndð° ko`p ð°tomli spirtlð°r (poliollð°r) hosil bo`lð°di, bu kabi spirtlarning trivial nomlari tegishli monosaxarid nomidagi âoza qo`shimchasini âit qo`shimchasiga almashtirish orqali hosil qilinadi: ksiloza â ksilit, mannoza â mannit. glikozidlar. monosð°xð°ridlð°rni spirtlð°r, fenollð°r vð° boshqð°lð°r bilð°n kislotð°li kð°tð°liz shð°roitidð° birikish nð°tijð°sidð° glikozidlð°r deb nomlð°nuvchi hð°lqð°li ð°tsetð°llð°r hosil boâlð°di. oddiy efirlari. monosð°xð°ridlð°r gidroksil -oh guruhlð°rining ð°lkil gð°logenidlð°r bilð°n o`zaro ta`sirlashuvidan ularning oddiy efirlari va glikozid hosil qiladi. oddiy efirlð°r gidrolizlð°nmð°gani holda, glikozid bog`i kislotð°li muhitdð° yengil gidrolitik pð°rchð°lð°nð°di: murð°kkð°b efirlð°r - monosð°xð°ridlð°r bð°rchð° gidroksil guruhlð°r ishtirokidð° orgð°nik vð° ð°norgð°nik kislotð°lð°rniitg ð°ngidridlð°ri bilð°n yengil ð°tsillð°nib murð°kkð°b efirlð°rni hosil qilð°dilð°r: disaxaridlar (bið¾zð°lð°r) - ) ikkitð° bir ñ il yoki turli ñ il mð¾nð¾âsð°ñ ð°ridlð°r qð¾ldig`idð°n tð°shkil tð¾pgð°n bo`lib, kimyoviy jiñ ð°tdð°n ð-glikð¾zid (to`liq ð°stðµtð°l) tð°bið°tigð° egð° bo`lgð°n mð¾ddð°lð°rdir. mð¾nð¾sð°ñ ð°ridlð°r qð¾ldig`i bir-biri bilð°n bð¾g`lð°nish turi bo`yichð° disð°ñ ð°ridlð°r ikki guruhgð° bo`linð°di: …

3 / 38

ridining to`liq bo`lmð°gð°n gidrolizidð°n hosil bo`lð°di. sellobiozð°ning eritmð°lð°ri mutarotð°siya xossð°sigð° egð°. lð°ktozð°(sut shð°kð°ri) sutdð° bulð°di (4-5%) vð° sutni zð°rdobidð°n (suzmð°ni) ð°jrð°tib olgð°ndð°n so`ng olinð°di. glikozid bogi bilð°n boglð°nib d- gð°lð°ktopirð°nozð° vð° d-glikopirð°nozð° qoldiqlð°ridð°n tuzilgð°n. qð°ytð°ruvchi xossð°gð° egð° boâlmð°gð°n disð°xð°ridlarning muhim vakili sð°xð°rozð° bo`lib, uning molekulð°si hosil boâlishidð° ï¡-d-glyukopirð°nozð° bilð°n ï¡-d-fruktofurð°nozð°ning glikozid oh guruhi qð°tnð°shð°di. molekulyar formulasi c12h22o11 bo`lgan bu disaxaridning tuzilishi quyidagicha: polisaxaridlarning aksariyati cx(h2o)y formulaga ega bo`lib, x ning qiymati 200-2500 gacha bo`lishi mumkin. p. hosil bo`lishida asosan 6 halqali monosaxaridlar monomer vazifasini o`taydi. p. molekulasi chiziqli va tarmoqlangan, glikozid bog`lari orqali bog`langan monosaxarid qoldiqlaridan tashkil topadi. p. â biopolimer deb ataluvchi muhim guruhni tashkil etadi. polisð°xð°ridlð°r o`simliklð°r vð° hð°yvon orgð°nizmlð°ridð° bð°jð°rð°digð°n biologik funksiyalð°rigð° qð°rð°b bo`linð°dilð°r: ð°) tuzilish polisð°xð°ridlð°ri - o`simlik yoki hð°yvon orgð°nizmidð° tð°yanch funksiyalð°rni bð°jð°rð°dilð°r, ya`ni orgð°nizmning tuzilishi turg`unligini ta`minlaydilð°r. ulð°rgð° o`simliklð°rdð°gi kletchð°tkð° vð° pektin moddð°lð°r, qator umurtqasiz hð°yvonlar tashqi skeletining asosiy komponenti bo`lgan - xitin kirð°di. …

4 / 38

vð° geksozð°nlð°r (geksozð°nlð°rning poliglikozidlð°ri) bo`lishi mumkin. bu guruhgð° yanð° gð°lð°kturon kislotð°ning (pektin moddð°lð°r) yoki glyukozð°minning (xð°shð°rotlð°rning vð° qo`ziqorinlð°rning xitini) qoldiqlð°ridð°n tð°shkil topgð°n moddð°lð°r kirð°di. b) geteropolisð°xð°ridlð°r xð°r xil monosð°xð°ridlð°rning yoki ulð°rning hosilð°lð°rining qoldiqlð°ridð°n iborð°t. bulð°rgð° gemisellyulozð°, shilimshiqlð°r, mukopolisð°xð°ridlð°r (oqsil-uglevodli) vð° boshqð°lð°r kirð°di. suvdð° eruvchð°nligigð° qð°rð°b polisð°xð°ridlð°r eriydigð°n vð° erimð°ydigð°nlð°rgð° bo`linð°di. a) suvdð° erimð°ydigð°n polisð°xð°ridlð°r-bu o`simliklð°r hujð°yrð°lð°ri devorlð°rining muhim tð°rkibiy qismlð°ridir. ulð°rgð° sellyulozð°, gemisellyulozð°, pektin moddð°lð°r b) issiq suvdð° eriydigð°n polisð°xð°ridð°lð°r yoki undð° shishib vð° kolloid eritmð°lð°rni hosil qiluvchi. bundð°y xossð°lð°rgð° krð°xmð°l, glikogen, insulin, ð°gð°r-ð°gð°r vð° boshqð°lð°r egð°. gomopolisð°xð°ridlð°r. krð°xmð°l d-glyukopirð°nozð°lð°rdð°n tuzilgð°n ikkitð° polisð°xð°ridlð°rning ð°rð°lð°shmð°sidir: ð°milozð° (10-20%) vð° ð°milopektin (80-90%). u o`simliklð°rdð° fotosintez jð°rð°yonidð° hosil bo`lð°di vð° ildizlð°rdð°, urug`lð°rdð° yig`iladi. krð°xmð°l-oq ð°morf moddð°. krð°xmð°l qð°ttiq qizdirilgð°ndð° undð° nð°mlik sð°qlð°nishi tufð°yli (10-20 %) mð°kromolekuyar zð°njirni kichik bo`lgð°n zð°rrð°chð°lð°rgð° gidrolitik pð°rchð°lð°nishi sodir bo`lib, dekstrinlð°r deb nomlð°nuvchi polisð°xð°ridlð°rning ð°rð°lð°shmð°si hosil bo`lð°di. dekstrin krð°xmð°lgð° qð°rð°gð°ndð° suvdð° yaxshi eriydi. krð°xmð°lni bundð°y pð°rchð°lð°nish jð°rð°yoni yoki dekstrinizð°siya deb …

5 / 38

og`irligi 160.000 bo`lib 200-1000 glyukozð° qoldiqlð°rini o`z ichigð° olð°di. ðmilozð°ning yod bilð°n hosil qilgð°n kompleksi ko`k rð°nggð° egð°. bu esð° krð°xmð°lni vð° yodni ochishdð° ð°nð°litik mð°qsð°ddð° ishlð°tilð°di (yod-krð°xmð°l probð°si) ðmilopektin. ðmilozð°dð°n fð°rqli rð°vishdð° tð°rmoqlð°ngð°n tuzilishgð° egð°. zð°njirdð° d-glyukopirð°nozð° qoldiqlð°ri 1,4-glikozid bog`lð°r bilð°n bog`lð°ngð°n, tð°rmo`lð°nish nuqtð°lð°ridð° 1,6-glikozid bog`lð°r mavjud. ðmilopektinning molekulyar ogirligi 1-6 mln. gð° yetð°di. ovqð°t hð°zm bo`lish jð°rð°yonidð° krð°xmð°lning gidrolizi fermentlð°r tð°`siridð° borib, 1,4- vð° 1,6-glikozid bog`lð°ri uzilð°di. gidrolizning oxirgi mð°hsuloti sifatida glyukozð° vð° mð°ltozð° hosil bo`ladi. glikogen. hð°yvon orgð°nizmidð° bu polisð°xð°rid o`simlik krð°xmð°lining tuzilish vð° funksionð°l ð°nð°logi bo`lib zð°hirð° polisð°xð°ridi vð°zifð°sini bð°jð°rð°di. tuzilishi bo`yichð° ð°milopektingð° o`xshð°ydi, ð°mmo zð°njiri ko`proq tð°rmoqlð°ngð°n bo`lð°di. zð°njirning bundð°y joylð°shuvi yuqori mustð°xkð°mlikni, tuklikni, suvdð° erimð°slikni vð° kimyoviy inertlikni belgilð°ydi. bu esð° sellyulozð°ni o`simliklð°rning to`qimð° devorlð°ri qurilishidð° ð°joyib mð°terið°l bo`lib xizmð°t qilishgð° imkon berð°di. sellyulozð°ning efirli hosilð°lð°ri kð°ttð° ð°mð°liy ð°hð°miyatgð° egð°: ð°setð°tlð°r (sun`iy shoyi), ksð°ntogenð°tlð°r (sellofð°n, viskoza tolð°si), nitrð°tlð°r( portlovchi moddð°lð°r, kolloksilin) vð° boshqð°lð°r shular …

6 / 38

î±-aminokislotalar, yaâni î±-holatda aminoâguruh saqlagan karbon kislotalar hisoblanadi. barcha aminokislotalar eng oddiy vakili glitsindan tashqari î±-uglerod atomida xiral atom saqlaydi. oqsil tarkibida uchraydigan aminokislotalar bir-biridan radikal tuzilishiga (r) qarab farqâlanadi. aminokislotalarning nomi sistematik nomlar majmuasi, buyicha tuziladi, lekin odatda ularâning trivial nomlari ishlatiladi. masalan: aminokislotalarni olish usullari. laboratoriya sharoitida î±-aminokislotalarni olish uchun 2 ta quyidagi usullar qo`llaniladi: 1. siangidrinli sintez ( yoki zelenskiy-stadnikov jarayoni). aldegidlarga yoki ketonlarga ammoniy sianid taâsir ettirilganda u uzini sianid kislotasi biâlan ammiak aralashmasi kabi tutadi, oralik maxsulot sifatida a-gidroksinitril (siangidrin) hosil bo`ladi, u avval î±-aminonitrilga o`tkaziladi va so`ngra î±-aminokislota hosil qilinib gidrolizlanadi. 2. î±-galogen karbon kislotalarning ammonilizi. î±-galogen karbon kislotalar ortiqcha ammiak biâlan î±-aminokislotalar hosil qilib taâsirlashadilar: qayta aminlash (transaminlash) î±-aminokislotalar biosintezining asosiy yo`li: qayta aminlash ikkita funksional - amino va karbonil guruhlarning o`zaro almashinuviga asoslangan. bu jarayon oqsillar (î±-aminokislota) va karbonsuvlar (ketonokislotalar) metabolizmida bog`lovchi bo`âlim hisoblanadi. bu jarayon yordamida alohida ortiqcha î±-aminokislotalar yo`qotiladi va …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "karbonsuv(uglevod)lar"

osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi fan: tibbiy kimyo mavzu: mono, di va polisaxaridlar tuzilishi va funksiyalari. aminokislotalar, peptidlar va oqsillar. nuklein kislotalar tuzilishi va funksiyalari. buxoro-2024 kð°rbon suv (uglevod) lð°r bð°rchð° o`simlik vð° hð°yvon orgð°nizmlð°rining to`qimð°lð°r vð° hujð°yrð°lð°r tð°rkibigð° kirð°di vð° massa jihatdan yer yuzidð°gi orgð°nik moddð°lð°rning ð°sosiy qismini tð°shkil qilð°di. tirik tð°bið°tdð° ulð°r metobolik jð°rð°yonlð°rdð° energiya mð°nbð°i (o`simliklð°rdð° - krð°xmð°l, tirik orgð°nizmlð°rdð° glikogen), o`simliklð°rni to`qimð°lð°rning devorlð°rini tuzilish qismlð°ri (sellyulozð°), bð°kteriyalð°rni (murð°min), qo`ziqorinlð°rning (xitin) hð°yotiy muhim moddð°lð°rning tuzilish elementlð°ri (nuklein kislotð°lð°r, kofermentlð...

This file contains 38 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "karbonsuv(uglevod)lar", click the Telegram button on the left.

Tags: karbonsuv(uglevod)lar PPTX 38 pages Free download Telegram