hozirgi zamon falsafasi

PPTX 18 sahifa 1,6 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 18
hozirgi zamon falsafasi reja: 1.yangi davr falsafasi rivojidagi ijtimoiy siyosiy sharoit. 2.yangi davr g’arb va sharq falsafasidagi asosiy muammolar. 3.xx-xxi asr g’arb falsafasi. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o`z davrining dolzarb muammolarini xal etish yo`llarini topishga harakat qilgan. ð¥ð¥ asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti soxasida o`lkan yutuqlarni qulga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, og`ir yo`qotishlar davri ham bo`ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o`z aksini topdi, uning turli yo`nalish va oqimlari shug`ullangan muammolarning salmog`i, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nixoyatda xilma — xil oqim va yo`nalishlar mavjud. an’anaviy falsafada aql — inson mohiyatining belgilovchisi, deb talqin etilgan bo`lsa, endi ratsionalizmga qarshi insonning mavjudligi (ekzistensializm) muammolari, hamda uning noratsional mohiyati ilgari surila boshladi. ya’ni ilgari ma’rifatparvarlik g`oyasi ustuvor bo`lsa, endilikda ko`proqinson huquqlariga e’tibor kuchayib ketdi. falsafa guyoki, mavxumlikdan aniqlik tomon bordi, umumiy emas, aniq-ravshan masalalarni …
2 / 18
opengauer ta’limotini davom ettirgan nemis faylasufiâ fridrix nitssheâ (1844-1900) fikricha, â«borliqning eng chuqur mohiyati hokimiyatga erishish uchun bo`lgan irodadir.â» nitsshe inson borliqida maxlo`g`lik va holiklikni birlashib ketganini asoslab berishga harakat qildi. uning diyorimizda bundan ikki yarim ming yil mukaddam shakllangan zardushtiylik ta’limotini o`rganib yaratgan â«zardusht tavallosiâ» asarida kuchli shaxslarni tarbiyalash g`oyasi ilgari surilgan. u o`z ortidan irodasiz kishilar ommasini yetaqlashga kodir bo`lgan irodasi kuchli shaxslarni tarbiyalash tarafdori bo`lgan. neotomizmâ — ð¥ð¥ asrdagi eng yirik diniy-falsafiy oqim bo`lib, u o`rta asrlardagi (ð¥iii asr) foma akvinskiyning ta’limotini qaytadan tikladi. u (neo — yangi, tomizm — â«fomaâ», transkripsiyada â«tomaâ» bo`lib o`zgargan) foma akvinskiyning yangi, zamonaviy ta’limoti demakdir. bu ta’limotga ko`ra, ilm va e`tiqod o`rtasida tula muvofiglik, uyg`unlik bor. ular bir-birini tuldirib turadi, har ikkisi ham xudo tomonidan berilgan haqiqat. neotomizm vakillari fikricha, ilm yetmagan joyda e`tiqod qo`llanishi kerak. lekin bu e’tigod kur-kurona, shunchaki ishonch bo`lmay, balki mantiqan teran anglangan e’tigod bo`lishi kerak. ð¥udoning …
3 / 18
maqsadlarini amalga oshirish uchun vosita sifatida foydalanishi mumkin emas. erkin mavjudot deganda, kant izdoshlari o`zi xoxlagan ishlarni qiluvchi kishini emas, balki jamotchilik manfaatiga qarshi yurmaydigan, unga zid ish qilmaydigan, ammo o`z xaq-huquqlarini yaxshi biladigan insonni nazarda tutadilar. ð¥ð¥ asrga kelib, fan va texnika taraqqiyoti bilan ilmiy tafakkur va til muammolarini falsafiy tahlil qilishga kizikish nixoyatda ortdi. bu yo`nalishda ishlayotgan eng yirik oqimlarga neopozitivizm, strukturalizm va germenevtika kabi falsafiyâ qarashâ namoyondalari misol bo`ladi. neopozitivizmâ oqimining yirik namoyandalari karnap, ayer, rassel, vitgenshteyn va boshqalardir. neo — yangi; pozitiv — ijobiy degan ma’noni anglatadi strukturalizmâ (asosiy vakillari levi — stross va fuko) bilishda strukturaviy usulning ahamiyatini mutloqlashtiradi. bu oqim tarafdorlari narsa va hodisaning strukturasini bilish uning ob’ektiv mohiyatini bilish demakdir, deb xisoblaydilar. masalan levi-stross mifologik tafakko`rni tahlil etib, turli joylarda yashagan qadimgi gabilalar va xalqlar yaratgan afsonalarning umumiy strukturaga ega ekanligini isbot qildi. uning fikricha, bu afsonalarning asosiy mazmuni bir-biriga tula muvofiq keladi. …
4 / 18
ki yo`nalishga bo`linadilar. biri — dunyoviy (ð¥aydeger, sartr, kamyu) va ikkinchisi diniy (yaspers, marsel) bo`lib bunday bo`linish nisbiydir. ð¥aydeger, sartr, kamyo`larning ta’limotiga ko`ra, inson o`zining yaratish jarayonini o`zi erkin amalga oshiradi yangi zamon falsafasining yana bir oqimiâ pragmatizmâ aðˆshda keng tarqalgan. umuman olganda, â«pragmatizmâ» foydali faoliyatga undovchi, â«foydagaâ» qanday qilib erishish yo`llari va usullari haqida muloxaza yurituvchi ta’limotdir. bunda â«foydaâ» tushunchasi â«tajribaâ», â«haqiqatâ» tushunchalari bilan aynanlashtiriladi. pragmatizm ta’limotining yirik namoyandalari ch. pirs, u.â djems, j. dyui va boshqalardir. ularning ta’limotida olamning o`zgaruvchanligi o`z ifodasini topgan. ular tajribani turli tasodif va kutilmagan vaziyatlarni o`zida mujassamlashtirgan, ongimizdan tezkor qarorlarni kabo`l qilishni talab etuvchi hodisalar majmui sifatida ta’riflaydilar. insonning xatosiz faoliyat ko`rsatishi uchun uning xatti-haraqatlarini boshqarib turuvchi vosita — intellektdir. j. dyui fikricha, intellekt insonni o`rab to`rgan olamdan nusxa oladi, hamda unga muxitga moslashishga yordam beradi. pragmatizm falsafasining maqsadi insonga olamda o`z o`rnini topishga yordam berishdan iborat. dyui tajriba natijasining â«foydaliâ» tomoniga e’tiborini …
5 / 18
rivojida xvii-xviii asrlarda yashagan italiyalik faylasuf dj.â viko, xviii asrda yashagan i.g.â gerder va ayniqsa, nemis falsafasining yirik namoyondasi ð¥egel katta xissa qo`shganlar. jamiyat taraqqiyoti to`g`risidagi ta’limotlar orasida tadrijiy taraqqiyot va inqilobiy sakrashlar yo`lidan borishni ilgari suradigan ta’limotlar talaygina. ko`pchilik tadrijiy yo`lni ma’qul ko`radi va biz yuqorida tilga olgan faylasuflarning aksariyati ana shundayâ qarashâ tarafdori. afsuski, boshqacha qaraydigan ta’limotlar ham bor. yangi davr falsafasida tarqalgan ana shunday oqimlardan biriâ marksizmâ bo`lib, uning asoschisi nemis iqtisodchisi va faylasufi k. marksdir (1818 — 1883). uning ijtimoiy falsafasi kapitalizmda sinfiy ko`rashning mutloq antogonizm darajasiga kotarilishi, oxir-oqibat proletariat diktaturasining o`rnatilishi va shu yo`l bilan sinfsiz jamiyatga o`tishni targ`ib qiladigan va real hayotni aks ettirmaydigan nazariyadir. keyinchalik sobik ittifokda xukmron mafko`raga aylangan bu ta’limot dastlab k.â marks va f.â engels yozgan â«kommunistik partiya manifestiâ»da bayon qilingan. uning nazariy asoslari k.â marksning â«kapitalâ», f.â engelsning â«anti-dyo`ringâ» va â«tabiat dialektikasiâ» asarlarida ta’riflab berilgan bo`lib, ijtimoiy hayotda salbiy …
6 / 18
arakat qilindi. o. shpengler o`zining â«yevropaning sunishiâ» nomli asarida tarixni bir — biridan mustasno bo`lgan madaniyatlar majmuidan iborat, deb xisoblaydi hamda mukammal rivojlangan 8 xil madaniyatni ko`rsatadi. bo`lar: arab, xind, vavilon, xitoy, yunon-rim, vizantiya-arab madaniyatlari, mayya va russ-sibir madaniyatlaridir. madaniyatlar o`ziga xos diniy asosga ega bo`lib, ularning har biri gat’iy biologik maromga (ritmga) buysunadi. va quyidagi asosiy davrlarni bosib utadi: tug`ilish va bolalik, yoshlik va kamolot, karilik va sunish. buning asosida madaniyatlar rivojining ikki bosqichi mavjud, deb ko`rsatiladi. birinchi bosqich — madaniyat ravnaki (sof madaniyat) va ikkinchisi — uning tanazzuli (â«sivilizatsiyaâ»). o.â shpengler yevropotsentrizmga, ya’ni barcha madaniyatlarni yevropalashtirish g`oyasiga qarshi chiqdi. har bir madaniyatning o`ziga xosligi, bir-biridan mustasno holda rivojlanish g`oyasini mutloqlashtirdi. ular o`rtasidagi o`zaro aloqadorlik ham mavjudligiga kam e’tibor qaratdi. yana bir olim a.â toynbi esa o`zining 12 jildlik â«tarixni o`rganishâ» asarida madaniyatlarning lokal rivojlanish g`oyasini davom ettirdi. biroq uning ta’limoti shpengler konsepsiyasidan o`zining ikki jixati bilan farqlanadi. birinchidan, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 18 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hozirgi zamon falsafasi" haqida

hozirgi zamon falsafasi reja: 1.yangi davr falsafasi rivojidagi ijtimoiy siyosiy sharoit. 2.yangi davr g’arb va sharq falsafasidagi asosiy muammolar. 3.xx-xxi asr g’arb falsafasi. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o`z davrining dolzarb muammolarini xal etish yo`llarini topishga harakat qilgan. ð¥ð¥ asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti soxasida o`lkan yutuqlarni qulga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, og`ir yo`qotishlar davri ham bo`ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o`z aksini topdi, uning turli yo`nalish va oqimlari shug`ullangan muammolarning salmog`i, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nixoyatda xilma — xil oqim va yo`nalishlar mav...

Bu fayl PPTX formatida 18 sahifadan iborat (1,6 MB). "hozirgi zamon falsafasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hozirgi zamon falsafasi PPTX 18 sahifa Bepul yuklash Telegram