а.р.беруний таълим тарбия хакида( урта осиё фан ва маданият тараккиётида тутган урни )

DOC 64.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1348732344_3137.doc а.р.беруний таълим тарбия хакида р е ж а 1. а.р.берунийнинг хаёти ижодий фаолияти ва ижтимоий дунёкараши. 2. урта осиёда фан ва маданият тараккиётида тутган урни 3. беруний асарлари ва унда инсон камолоти ва тарбиясига багишланган гоялар. 4. берунийнинг дунё педагогика фани тараккиётига багишланган гоялар 1. а.р.берунийнинг хаёти ва ижодий фаолияти ва ижтимоий дунёкараши. 1. абу райхон мухаммад ибн ахмад ал-беруний хоразм пойтахтида хижрий 362 йилда, милодий 973 йилда тугилган. унинг тарбияси билан абу наср ирокий шугуланади. х асрнинг биринчи яримида хоразм 2 кисимга булиниб, буларнинг бирида, яъни жанубий кисмида шох абу абдулло мухамад, иккинчи кисмида, шимолий кисмида эса хоразм амири маъмун ибн мухаммал хукумдор эди. 995 йилда бу икки хукмдор уртасида тахт учун булган куршлар маъмун ибн мухаммад галабаси билан тугади. ягона хоразм давлати ташкил топди. хоразмшох абдуллонинг енгилиши кот шахрида тинчгина илм билан шугулланаётган кишилар хетига салбий таъсир курсатди. шулар каторида 22-23 ёшлардаги беруний хам илмий ишларини тухталиб, …
2
судий" ва бошка асарларни яратган. 1010-1017 чи йилларда а.р.беруний акалик ва узунлик жугрофик нукталарни хисоблаб чикди. 1016 йилда "куёш харакатини аниклаш йули" деган китобни ёзиб тугатди. "маъмун академия"си беруний учун фан чуккиларини забт этишга ёрдам берди. 1029-1034 йилларда булмиш-рахонга атаб "китоб ат тавхим" , яъни "фалаккиёт санъати" мукадиммасии тушинтириш китоби асарини 1048 йил охирида "китоб ас-сайдони" сингари асарларини яратди. ал-беруний 150 дан ортик ноёб дурдона китоблар ёзиб колдирди. шулардан бизгача 30 дан ортик китоби етиб келган. беруний энг сунгги нафасигача дунё сирларини очиш билан бирга инсоният яратган билимларни урганиш, умумлаштириш ва баён этишга уз кмрини сарфлаган, беруний умрининг сунгги кунларида бундай деб ёзган эди: "биргина нарса учун узокрок яшашим керак эди, у хам булса кулимдаги нотамом асарларни тамомлаш ва окка кучирмай колганларни кучириш эди". аммо, дахшатли улим, рахмсиз ажал буюк олимнинг максадига етишишга имкон бермади. у 2 декабр 1048 йилда 75 ёшида газна шахрида вафот этди. берунийда халкпарварлик, ватанпарварлик, исчил …
3
м", "масъуд конуни" номли асарлари уша даврда ва кейинги даврларда хам мактабларда укилиб келган экан. берунийнинг илмий фаолияти узидан кейинги авлодга хам жуда катта таъсир курсатмокда. умар хайём, н.турссий, чагманий, улугбек а. ли кушчи ва бошкалар берунийни узларининг устозлари деб хисобланган эканлар. биринчи берунийшунос немис олими э.захау берунийга "фан океанидан яккаю-ягона коядир" деб юксак бахо берган. демак, берунийнинг илм-фан ва маданият тараккиёти тарихида тутган урни каттадир. унинг таълим-тарбия тугрисида баен килинган фикрлари урта осиё халкларининг педагогика фанига оид фикрлар тарихини урганишда юксак ахамиятга эгадир. буюк аллома беруний асарларининг мазкур ва мохиятидан, унинг таълим-тарбия тугрисидаги олам шумул фикрлари маданият ва тарих хазинасига битмас туганмас хисса булиб кушилган. шундай килиб, буюк олим берунийнинг илмий мероси табии-илмий, ижтимоий-фалсафий карашлари жамият ва инсон хакидаги кимматли, фикрлари мехнаткашларнинг, укувчи ёшларнинг илмий дунекарашини бойитиш ва кенгайтиришда мухим ахамиятга касб этади. беруний жамиятда, ижтимоий турмушда адолат масаласига катта ахамитят беради. жамиятдаги жуда куп муассаса, ташкилотлар беруний фикрича, …
4
уб фаркини куради. улуг олим ва педагог а.р.беруний узининг буюк хизматлари билан узбек халкинингина эмас, балки бутун урта осиё халкларининг фахри, бутун жахон илгор кишиларининг ифтихори сифатида яшаб келди ва яшамокда. 3. беруний асарлари ва унда инсон камолати ва тарбиясига багишланган гоялар 3. юкорида биз буюк матафаккир, олим ва педагок беруний асарларини санаб утдик берунийнинг асарларида улуг олимларга хос икки хусусият бордир: 1. хур ва бетараф муомалада булиш. 2. мусбат билимга номувофик ва аклга уйгун булмаган буш ва асоссиз фикрларга богланиб колмаслик. мавзуни танкидий аехн билан тадкик этмок, етарли далиллар топилгандан кейин хакикатни тасдикламок лозим. у инсоннинг кадр кимматини улуглаган, инсонларнинг ишонч ва маъмуриклари бир-бириникидан фарк килишига диккатни тортган, аммо дуне маданияти такомил ва шу ранг-баранглик натижасида бунед булганини тасдикланган. унинг фикрича, инсонлар уч сабаб билан бахтсизликка дучор буладилар: 1. инсон ер юзида яратилганлар орасида энг мумтозидир. аммо инсонлар кизганчилик сабаби бир бирларнинг кулларида булган нарсаларга куз тикадилар. бу хам …
5
сезги янгилашларидан тозалаб, аклга топширади. акл унинг умумий (илм) га айлантиради ва буни нафога билдиради, нафс шу йул билан олимликга айланади. .... яна бошка мувватларни муйиб амалга мос келадиган кувватини эгаллаш билан хам илм хосил булади. ..... яхши хулк, дин талаб этадиган хулклар булиб, шохобчалари куп булса хам, уларнинг фикрича, асл ва асоси куп маъноларни уз ичига олган бир мунча ишлардан иборатдир. улар : 1) улдирмаслик; 2) елгон гапирмаслик; 3) угирлик килмаслик; 4) зино килмаслик; 5) мол йигмаслик; 6) кейин доимо пок ва тозза булиш; 7) хамиша руза тутиб, узини кийнаш; 8) тангрини поклаб ва улуглаб, унинг ибодатига ёпишиш беруний инсонни хар томонлама камол топишишини энг аввало мехнат билан, укибмаълумот ва хунар эгаси булиши билан боглик деб билган. унинг фикрича, инсон акли ва маърифатлиги билан баркамол ва расодир. маълумки, киши камолотида уч нарса (ирсият, мухит, тарбия) асосий ва етакчи роль уйнайди. а.р.беруний инсон камолоти хакида гапирганда, уни гузаллик, куркамлик, олий …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "а.р.беруний таълим тарбия хакида( урта осиё фан ва маданият тараккиётида тутган урни )"

1348732344_3137.doc а.р.беруний таълим тарбия хакида р е ж а 1. а.р.берунийнинг хаёти ижодий фаолияти ва ижтимоий дунёкараши. 2. урта осиёда фан ва маданият тараккиётида тутган урни 3. беруний асарлари ва унда инсон камолоти ва тарбиясига багишланган гоялар. 4. берунийнинг дунё педагогика фани тараккиётига багишланган гоялар 1. а.р.берунийнинг хаёти ва ижодий фаолияти ва ижтимоий дунёкараши. 1. абу райхон мухаммад ибн ахмад ал-беруний хоразм пойтахтида хижрий 362 йилда, милодий 973 йилда тугилган. унинг тарбияси билан абу наср ирокий шугуланади. х асрнинг биринчи яримида хоразм 2 кисимга булиниб, буларнинг бирида, яъни жанубий кисмида шох абу абдулло мухамад, иккинчи кисмида, шимолий кисмида эса хоразм амири маъмун ибн мухаммал хукумдор эди. 995 йилда бу икки хукмдор уртасида тахт учун бул...

DOC format, 64.5 KB. To download "а.р.беруний таълим тарбия хакида( урта осиё фан ва маданият тараккиётида тутган урни )", click the Telegram button on the left.